Ad Valvas 1990-1991 - pagina 276

IAD VALVAS 17 JANUARI 1991

PAGINA 81

Studenten worden gedegradeerd tot kleuters Douwe Tiemersma (PKV) over de plannen om de studieduur verder in te korten Douwe Tiemersma

Tussen de ondertekening van het hoofdlijnenakkoord, medi o decem­ ber, en het wetsvoorstel bi ndend studieadvies van vorige week heeft minister Ritzen niet meer dan een maand laten vallen. Eerder al had het universiteitsbestuur van de VU in de notitie 'Verplichtend onder­ wijs' voorstellen geformuleerd om de studieduur te bekorten. Stof ge­ noeg voor een fikse di scussi e. De spits wordt deze week afgebe­ ten door Douwe Tiemersma. Hij is vierdejaar student politicologie en voor de Progressieve Ki esvereni ­ ging (PKV) lid van de universiteits­ raad van de VU.

De kosten van het hoger onderwijs zijn veel te hoog geworden. De verkla­ ring hiervoor is tweeledig: er zijn veel meer studenten dan was verwacht, en die studenten doen te lang over hun studie. Aan het eerste is weinig te doen 0'e kunt nu eenmaal moeilijk tegen men­ sen zeggen dat ze niet mogen stude­ ren). Het tweede wil Ritzen echter hard aanpakken: de studieduur moet drasusch bekort worden. Nu is hij niet de eerste die dat probeert. Zijn voor­ ganger Deetman had besloten dat een universitaire opleiding maar vier jaar mocht duren. Hij hoopte hiermee te bereiken dat studenten ook maar vier jaar lang een beroep zouden doen op studiefinanciering. Het plan mislukte, de studieduur bleef ruim boven de vijf jaar. Waar Deetman faalde, wil Ritzen slagen: de studieduur zal omlaag gaan. De eerste maatregel kwamen in de zomer van 1990; studenten kregen derwijs'. De teneur hiervan is dat er te nog maar vijf jaar lang een beurs. weinig eisen aan studenten worden Daarna mochten ze het zelf uitzoe­ gesteld. "Nog steeds komt de student ken. Een harde maatregel, die tot veel vanuit het VWO met strakke en ver­ protest leidde. pUchtende regels terecht in een situa­ Maar Ritzen was nog niet tevreden. tie in het WO waarbij de student ver­ In het najaar van 1990 sloot hij het plichtingen straffeloos kan uitstellen. 'Hoofdlijnenakkoord' met de univer­ De student die zich wel aan het offi­ siteiten. Hij beloofde niet verder te ciële studieprogramma houdt wordt zullen bezuinigen (een belofte die hij enigszins negatief gepercipieerd en waarschijnlijk niet waar kan maken), vertragingen worden zo niet normaal maar eiste dat de universiteiten zich 'dan toch wel onvermijdelijk gevon­ dan tot het uiterste zouden inspannen den. Het universitaire onderwijs zal om de studieduur terug te brengen. zich moeten ontworstelen aan de vrij­ Verder kondigde hij aan dat hij met blijvendheid en meer verpUchtend een wetsvoorstel zou komen om een moeten worden. Verplichtend voor bindend studieadvies na het eerste de student (door zich in te schrijven propedeutische jaar mogelijk te ma­ verplicht hij zich tot het leveren van bepaalde prestaties) maar ook ver­ ken. Vorige week kwam Ritzen met zijn pUchtend voor de instelling (door een concept wetsontwerp over het bin­ geschikte student die zich voldoende dend studieadvies: de gemaakte af­ sinspant via een goed onderwijspro­ spraken werden in beleid omgezet. gramma na 4 jaar een doctoraal­diplo­ Van de universiteiten wordt nu dus ma te garanderen)." verwacht dat ze na een jaar van ieder­ De notitie gaat dan verder: "Ver­ een kunnen zeggen of hij/zij op tijd plichtend onderwijs stimuleert stu­ klaar zal zijn met de studie. Het is nog denten zich veel strikter te houden maar helemaal de vraag of dat inder­ aan termijnen en afspraken. Dit bete­ daad het geval zal zijn: zonder glazen kent zonder meer een inperking van bol is het erg moeilijk om in de toe­ de vrijheid van die student. Die vrij­ komst te kijken... heid echter, (...) heeft de student zel­ den efficient en effectief gebruikt." Strakke regels Vertaalt in normaal Nederlands Maar ook de VU zit niet stil: vorige zegt het College van Bestuur dat stu­ maand publiceerde het universiteits­ denten lui zijn. Ze moeten gedwon­ bestuur de notitie 'Verplichtend on­ gen worden om te studeren. Niet

OPINIE

Tijdschriften Gebukt onder de imperatieven van de politiek Koos Neuvel Wendehalse, zo werden ze ge­ noemd. Het was een aanduiding voor mensen die nooit betrapt konden wor­ den op een spoortje kritiek op het Oostduitse systeem maar na de ge­ beurtenissen van 1989 zich presen­ teerden als verzetshelden; ineens wa­ ren ze altijd al dissident geweest. Ook de geschiedwetenschap kent dat slag mensen. Er zijn historici die ruiterlijk erkennen dat ze zich diep geblameerd hebben en zich voor het karretje van de SED hebben laten spannen. Zo niet Dieter Prokop. In een fascinerend interview in het decembernummer van Skri pt kun je een historicus zich in alle mogeüjke bochten zien wrin­ gen; aan de ene kant wil hij laten zien hoe kritisch en modern hij is, aan de andere kant wenst hij zijn oude opvat­ tingen hooguit iets te nuanceren, niet geheel te verloochenen.

In zijn proefschrift noemde Prokop de Bondsrepubliek nog een imperia­ listische, agressieve Nato­staat van waaruit revanchistische krachten pro­ beren de contra­revolutie naar de DDR te exporteren. Nu is zijn oordeel iets anders: De Bondsrepubliek heet een historische fortschrittler te zijn. De voormaUge DDR heeft gelukkig ook veel goeds tot stand gebracht, bijvoorbeeld de landhervormingen die de reactionaire Pruisische Junkers hun macht onmomen heeft. Jammer alleen dat die overgang naar de demo­ cratie niet helemaal lukte. Prokop presteert het zich als een slachtoffer van het systeem te presen­ teren. Hij ziet zichzelf als een kritisch historicus die voortdurend naar mo­ gelijkheden zocht zijn dissidente op­ vattingen naar voren te brengen. Het feit dat hem nooit iets overkomen is 'bewijst dat de mensen solidair met me waren en me niet aan de galg wilden uitleveren.' Dat het vooral de

goedschikt dan maar kwaadschiks. De voorgestelde maatregelen in de noti­ tie zijn daar dan ook naar: "gerichte studie­opdrachten" waardoor "de stu­ denten gedwongen worden de stof synchroon aan de colleges te bestude­ ren". Gewoon huiswerk dus. Volgens de notitie is "interactief onderwijs voor veel docenten iets nieuws waarvoor ze zich terdege moe­ ten voorbereiden en scholen". Kenni­ soverdracht kan alleen door interactie plaatsvinden, dat lijkt vanzelfspre­ kend. Of zou hier iets toegegeven worden wat studenten al lang weten: veel docenten kunnen niet doceren?

Didactiek Voor de organisatie van het onder­ wijs en de studiebegeleiding moet meer aandacht komen: "Een ook op de onderwijstaak gericht personeels­ beleid zal meer aandacht krijgen. Hiertoe behoort onder andere de pro­ fessionalisering van docenten". Ook hier weer: eindelijk geeft het College van Bestuur toe dat er nogal wat schort aan de didactische kwaUteit van docenten ­ iets dat we al lang wisten. Verder zal er een "gebruikers­ vriendelijk studievoortgangsregistra­ tie­systeem" (leuk woord voor galgje) moeten komen waardoor de prestaties van studenten "goed worden be­ waakt". Big brother is watching youl "Bij signalering van vertraging moet het studiebegeleidings­systeem worden geactiveerd (smdiebegeleider, studentendecaan, studentenpsycho­ loog)." Vooral dit pimt is interessant. De positie van de studiebegeleider zal in de komende jaren steeds belangrij­ ker worden: hij of zij is de eerst aange­ wezen persoon om vertragingen te signaleren en actie te ondernemen. Maar ook zal de studie­begeleider een belangrijke rol spelen bij het bindende studieadvies. Er rust dus een grote verantwoordelijkheid op de schouders van de begeleider. Niet iedereen zal die verantwoordeüjkheid mogen dra­ gen en er zullen zware eisen gesteld moeten worden aan de begeleider. Er zullen hoog gekwalificeerde mensen moeten worden aangetrokken om deze taak op zich te nemen. Daarbij geldt dat, wil een begeleider zijn of haar taak goed kunnen doen, hij/zij slechts een beperkt aantal studenten kan begeleiden.

de begeleiders vandaan en hoe gaan we die betalen? Vragen waar het Col­ lege nog geen antwoord op heeft ge­ geven.

Misbaksel De conclusie is duidelijk: de notitie 'Verplichtend onderwijs' is een mis­ baksel. Er worden maatregelen voor­ gesteld die nooit werkelijkheid zullen worden omdat ze niet te realiseren zijn. Studenten worden gedegradeerd tot kleuters, die aan het handje moe­ ten worden meegenomen. De manier waarop wetenschappers opgeleid worden, zal niet verschillen van de manier waarop op een Mavo les wordt gegeven. Het enige pluspvmt in de notitie is dat (eindelijk) erkend wordt dat er veel kan verbeteren aan het onderwijs.

De VU tek twaalfduizend studen­ ten! Waar halen we de gekwalificeer­ SED geweest moet zijn die soUdair met hem was omdat Prokops ge­ schiedschrijving naadloos aansloot bij het beeld dat de partij graag van zich­ zelf koesterde, daar gaat hij gemaks­ halve luchtigjes aan voorbij.

Nee, dan de westerse wereld. Daar gaat de wetenschap tenminste niet gebukt onder de imperatieven van de politiek. Of toch wel? Wetenschap Samenleving ­ een kritische reputatie krijg je tenslotte niet op een koopje ­ denkt dat ook te onzent er andere zaken meespelen dan louter weten­ schappelijke waarheidsvinding. In het blad wordt gesteld dat wetenschap een remmende werking heeft in het nemen van milieupoütieke maatrege­ len. Omdat bijvoorbeeld nog geen ab­ solute zekerheid bestaat omtrent de efferten van de uitstoot van koolmo­ noxide en de grootte van het broeikas­ effect, zou het nog niet nodig zijn om drastisch in te grijpen. En het TNO­ onderzoek waarbij de miUeu­onvrien­ delijkheid van het melkpak in twijfel wordt getrokken, zou volgens W S voortkomen uit de behoefte van TNO om haar opdrachtgever tegemoet te komen. Maar uit de kritiek volgt geen ver­ oordeling van partijdig wetenschap­

Het zou een goede zaak zijn als het College van Bestuur nu ook iets zou gaan doen aan de didactische scholing van docenten. Er zal bij sollicitaties meer dan tot nu toe gekeken moeten worden naar de kwaliteit van docen­ ten. Docenten die niet goed functio­ neren moeten gedwongen worden di­ dactische cursussen te volgen. In het uiterste geval moet herplaatsing of ontslag van slechte docenten overwo­ gen worden. De trend in het onderwijsbeleid van Ritzen en het College van Be­ stuur van de VU is wel duidelijk: studeren is een dure zaak. Daarom moet er voor gezorgd worden dat er zo kort mogelijk gestudeerd wordt. Dat kan bereikt worden door studenten te infantiliseren, ze te bemoederen en ze constant op te jagen.

Tekening Aad Meijer

pelijk onderzoek in het algemeen. In een interview met de directeur van Greenpeace in Engeland, Jeremy Legget, geeft deze te kennen zelf ook wetenschappers te mobiliseren om het eigen standpunt kracht bij te zet­ ten. M en vraagt bijvoorbeeld onder­ zoekers te werken aan projecten op het terrein van de alternatieve ener­ gie. Confliaen tussen de onderzoe­ kers en de politieke leiding van Greenpeace hebben zich nog niet voorgedaan. In wezen verschilt vol­ gens Legget de mix van wetenschap­ pelijke en politieke criteria niet van wat in andere gevallen van opdracht­ onderzoek gebeurt. Het verschil ligt hem in de openheid; bij Greenpeace wordt er niet geheimzinnig over ge­ daan, in andere gevallen blijven vol­ gens Legget de politieke of weten­ schappelijke criteria verborgen. M en houdt de schijn op dat het om zuivere wetenschap gaat.

Politiek en wetenschap, het blijft een onuitputteüjk onderwerp. Ook in Filosofie Prakti jk wordt er aan­ dacht aan besteed door middel van een uitvoerig verslag van Willem de Ruiter van een congres over 'weten­ schappelijke ongeletterdheid'. Het publiek blijkt namelijk zeer slecht op

de hoogte te zijn van ook maar de simpelste wetenschappelijke feiten; uit een enquête bleek bijvoorbeeld dat maar 34 procent van de ondervraag­ den wist dat de aarde om de zon draaide. Moeten we nu spreken over een dramatische misstand? Op het congres werd het probleem nogal ge­ relativeerd. Sommige mensen blijken namelijk wel degelijk zich op bepaalde momenten voor wetenschap te inte­ resseren, namelijk op de momenten dat men daar een belang bij heeft. Hartpatiënten en hun familie zijn bijvoorbeeld in staat in korte tijd een omvangrijke kennis op te doen op het terrein van de hartziekten. Het is daarom zinloos, stelt De Rui­ ter, om op willekeurige wijze meer wetenschap in de opengesperde mon­ den van het volk te gieten. Een van de sprekers op het congres, Brian Wyn­ ne, deed voorstellen om de democra­ tische mondigheid van de burger te vergroten en de invloed van experts te verkleinen. In niet van pathos ge­ speende woorden zegt De Ruiter daarover: "Het economische, politie­ ke en wetenschappelijke systeem heeft de neiging de leefwereld van de burger binnen te dringen. Kritische intellectuelen als Brian Wynne probe­ ren de leerwereld van de leek te be­ schermen tegen het koloniale geweld van de experts."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen