Ad Valvas 1990-1991 - pagina 133

1110 jaar Vrije Universiteit i

AD VALVAS 18 OKTOBER 1990

PAGINA 13

Doodkisten voor het wetenschappelijk leven De moeizame oprichting van de medische faculteit Koos Neuvel De christenarts, hoe herkent men hem? Bestaat er een specifiek gereformeerde wijze van het voorschrijven van kaimeringstabletten, van het uitvoeren van niertransplantaties, van het ter wereld brengen van jong volk? Weinig mensen zullen nog hardnekkig en consequent dit standpimt verdedigen. Of onderscheidt de christenarts zich van zijn ongelovige vakgenoot doordat hij de zieke met 'een han vol liefde' tegemoet treedt? Het zou kimnen, maar tien jaar geleden bij het eeuwfeest van de VU schreef J. Roelink over dit idee: "Met geloof en liefde kiüinen niet zonder meer operaties verricht worden of de juiste medicijnen worden voorgeschreven. De christenarts kan in zijn dokterstas het zakbijbeltje beter missen dan zijn stethoscoop of zijn tensiemeter." Al die debatten over de verenigbaarheid van geloof en wetenschap, ze hebben tegenwoordig iets overbodigs gekregen en wekken vooral de geeuwzucht op. Het twistpunt leent zich nog het beste voor enkele hooggestemde woorden op regenachtige zondagmiddagen, om na een gezonde nachtrust later des te opgewekter weer tot de prozaïsche orde van de dag te kunnen overgaan. Maar niettemin zijn er ooktijdengeweest dat het debat over geloof en wetenschap een minder onverplichtend karakter had en zelfs zeer reële historische, praktische consequenties had.

Materialisme Het late ontstaan van de medische faculteit heeft namelijk onmiskenbaar te maken gehad met bepaalde ideeCn over hoe een christelijke wetenschap eruit hoorde te zien. Dat de VU 110 jaar oud is en de medische faculteit dit jaar pas haar veertigjarige bestaan viert, is eigenlijk een bijzonder raadselachtig verschijnsel. Als er één faculteit vanuit oerchristelijk gezichtspunt gezien 'identiteitsgevoelig' heet te zijn, dan is het de medische faculteit wel. Ligt het belang van een medische faculteit aan de VU eigenüjk al niet in de schepping zelve opgesloten? Het heette immers zo te zijn dat de

Pas zeventig jaar na de oprichting van de VU schoot de medische faculteit uit de startblokken. Rijkelijk laat zou je zeggen. Waarom moest dat eigenlijk zo vreselijk lang duren? Een kleine speurtocht naar de valkuilen en dilemma's van een christelijke geneeskunde.

Bestaat er zoiets als christelijke geneeskunde? schepping haar volmaaktheid door de zondeval van de mens verloren had en dat zodoende de ziekte en het lijden in de wereld gekomen zijn. Ziekte staat in een directe relatie met zonde en met het zich afkeren door de mens van God. In die zin was ziekte meer dan een louter lichamelijk fenomeen. Van de christenarts mocht verwacht worden dat hij de zin van de ziekte aan de patient kon verklaren en bij de remedie hulp kon geven. Het is niet verwonderlijk dat derhalve vanaf de oprichting van de Vrije Universiteit telkens krachtige pleidooien zijn gevoerd ten faveure van een medische faculteit die een flinke deuk kon schoppen in het immer uitdijende bolwerk van atheïsme en materialisme. Toch lukte het niet, het ideaal werd maar niet gerealiseerd. In

'de literatuur' is het verlate ontstaan van de me- die vanaf haar methodologische voorondersteldische faculteit tot dusverre verklaard vanuit lingen tot haar eindresultaten aan toe, door en twee faaoren: geen mensen en geen geld. door christelijlc moest zijn. De vijand -de materialistische en atheïstische medicus- moest op het eigen terrein, met de eigen wapens verslaBelachelijk gen worden. In de allereerste plaats dienden de In een onlangs gehouden rede van prof.dr. M.J. natuurwetenschappelijke grondslagen van de geneeskunde gekerstend te worden. Uitemdevan Lieburg, hoogleraar medische geschiedelijk gaf Kuyper daarom ook de prioriteit aan de nis aan de VU, wordt naar een andere verklaoprichting van een natuurwetenschappelijke ring gezocht. Hij zoekt de oorzaak van de verfaculteit boven een medische faculteit. traging vooral in de botsing tussen twee diameVeel succes had deze benadering niet. De zogetraal tegengestelde opvattingen over wat een naamde materialistische theorieën waarbij ziekchristelijke geneeskunde zou moeten behelzen. tes louter verklaard werden vanuit lichamelijke Dominant zijn langetijdde opvattingen van factoren, wonnen veld. Iets wat kon duiden op Abraham Kuyper geweest. Hij zocht niet naar een medicus die wetenschappelijk èn christelijk Lees verder op pagina 14 was, nee, hij predikte een vorm van wetenschap

Versjes van de VU Toen ik mijn verslag voor de krant af had, ging ik nog even terug naar het feest. Dat hadden ze gevraagd en ik had er best zin in. Een studentendispuut van de Vrije Universiteit vierde een lustrum en ik moest daarover in Trouw berichten. Niet dat het zo'n gewichtige gebeurtenis betrof, maar destijds -ik zit halverwege de jaren vijftig- was de VU nog een gereformeerde universiteit met gereformeerde studenten en fungeerde Trouw nog als een gereformeerd clubblad. Vandaar dus. De gereformeerden vormden in die brave tijd één grote breikrans. In de oorlog hadden ze de lastige aanhangers van de Kamper professor Schilder uit de kerk gekieperd en nu waren ze lekker onder ons. Gezellig hoor: samen naar de deputatenvergadering van de Anti-Revolutionaire Partij, naar toogdagen van de gereformeerde jeugd, naar de VU-dagen en, als je in de buurt was, een kijkje nemen op de gereformeerde synode. En verrukt wees het vrome volk de voormannen aan: Kijk, daar heb je professor Waterink... En is dat professor Nauta niet?... Wat zeg je? Groshdlde? O, is dat nu professor Grosheide...

De huisknecht Gerard, die in het oude gebouw van de VU aan de Keizersgracht op onbevangen wijze ook hooggeleerden tot de orde riep, was in gereformeerde gezinnen een bekende figuur, doordat dominees die aan de VU hadden gestudeerd, op catechisatie anekdotes over hem vertelden. En dankzij mijn journalistieke inspanningen was het gereformeerde volksdeel op de hoogte van het bestaan van Jans, de keukenprinses van 't Spie (het hospitium of studentenhuis achter het VU-gebouw). Ik herinner me nog het afscheid van Jans. Ze kreeg een vloerkleed ten geschenke en een van de sprekers was dominee P.N. Kruyswijk, die ik later weer tegenkwam achter de bestuurstafel van de gereformeerde synode. Zo koekte alles aan elkaar, heerlijk natuurlijk. Hoewel... Als ik het goed zie, begonnen juist midden in de jaren vijftig de eerste slijtageplekken in het gereformeerde harnas zich te vertonen. Op de VU-dagen van 1954 in Eindhoven hield professor dr. Nico H. Ridderbos een verhaal over Genesis I -en zat hij soms niet een beetje te morrelen aan het ferme "Er staat geschreven, er is geschied"? Een jaar nadien kon je op de gereformeerde synode van de ethicus van

oude psalmberijming stoeide: Voedt bet oud vertrouwen weder... En deze opmerking brengt me eindelijk weer waar ik wezen wilde: bij dat studentenfeest, waar ik na gedane arbeid opnieuw heen ging. Uit de verte reeds hoorde ik psalmgezang. Ik herkende de melodie van psalm 122. Ze zouden toch geen dagsluiting houden...? Bij mijn binnenkomst merkte ik dat ze niet de woorden zongen die in de kerk klonken: Dat vreed' en aangename rust en milde zegen u verblij' door A.I. Klei de VU, professor dr. R. Schippers, horen dat een huweUjk niet diende om een maximaal aantal (gereformeerde) kinderen ter wereld te brengen. Of er in die gereformeerde wereld van de VU geen hervormden rondUepen? Jawel, zo hier en daar en ze mochten mooie baantjes hebben ook, maar de gereformeerden maakten de dienst uit! Toen de VU in 1955 haar bestaan van driekwart eeuw herdacht, werd in een -om met een kop in Trouw te spreken- "stijlvolle wijdingsure" het oud vertrouwen wederom gevoed. Op de jubileumbijeenkomsten was het "dankbare beziniüng" wat de klok sloeg en werd "de band met ons volk" -en hierbij dacht iedereen in z'n hart aan het gereformeerde volksdeel"levensvoorwaarde" voor de VU genoemd. Kom daar nu nog eens om! Ik moet vrezen dat menigeen niet in de gaten heeft dat ik in de voorgaande alinea met een regel uit de

Ze hadden ervan gemaakt: Dat slaap en aangename rust en 't eed'le kaartspel ons verblij' Dat was lachen geblazen, want kaarten mocht eigenlijk niet. Het was een typisch gereformeerde bezigheid om grappen te maken met de in ieder gereformeerd hoofd geheide psalmversjes. Buitenstaanders snapten daar niets van, maar wat gaf dat? Ons kende ons. Soms pikten ze een "werelds" lied om te variëren, zoals de toppervan-toen over pa en moe die af en toe naar de speeltuin toe gingen: AS en toe in Tivoli houdt d'A.R. baar reünie...

braak: mag een christen Ud rijn van de PvdA? En dan de grondslag van de VU: De lof der grondslag zingen wij bij harpe en trompet, bij bet ontbijt en middagmaal, in bed en op 't toilet'. In mijn hoofd rit ook nog de regel: Van je vroom-vroom-vroom, daar valt Nauta uit de boom... Maar hoe dit afliep, weet ik niet meer. Wat...? Moet ik uitieggen wie Nauta was? Deze inmiddels hoogbejaarde kerkhistoricus was het kerkegerechtelijk geweten van de gereformeerden en schriftelijk leidsman der ouderUngen. En dan was er nog dit brandend probleem: mogen gereformeerden dansen...? Studentendominee S.J. Popma schreef een boekje over de "moderne paardans" en ik dteer weer een versje van de VU-studenten: Zeg VU-jongen, wilde ge dansen? Dan krijg je m'n W-busje niet. Hierop volgden regels die me rijn ontschoten, maar hoe dan ook, de jongen danste niet, want: "Bossen" en "Grossen" die dansen niet.

En het refrein:

Mijn duik in het verleden van de llÓ-jarige VU heeft me inmiddels En we wippen en we drasüen en te veel aangegrepen, dan dat ik we schommelen zo Sjn nog een toelichting kan geven op tot we mis'lifk van de doorbraak "Bossen" en "Grossen". Ik zou en de brede basis ajn. zeggen: zoek dat zelf maar uit. A.R.-vergaderingen in Tivoli, eindeloos gediscussieer over de door-

Bert Klei is columnist van het dagblad Trouw.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen