Ad Valvas 1990-1991 - pagina 75

AD VALVAS 20 SEPTEMBER 1990 I

I PAGINA 7

'Defensie in Europa is overbodig' Proefschrift over non­provocatieve defensie Mark Plekker

Dr. John Grin (28) promoveerde op een proefschrift over militaire tech­ nologie. De dissertatie stelt twee de­ fensiestrategieen tegenover elkaar. Het betreft de inmiddels achterhaal­ de NAVO­strategie met de nadruk op geavanceerde wapens, en de opstel­ ling die zich baseert op zogenaamde niet­provocatieve defensie. De auteur behoort tot de aanhangers van de laatste strategie. "Defensie zonder provocatie was destijds be­ doeld als een alternatief voor de gangbare NAVO­strategie." Een groep geëngageerde VU­onderzoe­ kers onder leiding van polemoloog Frank Barnaby en natuurkundige Egbert Boeker zocht naar een defen­ siemodel waarin voor kernwapens geen plaats was. "Toen de kernwa­ pens een minder prominente rol gin­ gen spelen, richtten we ons ook op conventionele bewapening, zoals tanks en vliegtuigen." De grondregel van defensie zonder provocatie is eenvoudig. Als het leger van een land zich uitsluitend richt op de verdediging en niet op de aanval, gaat er geen dreiging van dat land uit. Als het land een perfecte verde­ diging heeft en eventuele binnen­ landse doelwitten goed heeft be­ schermd, is een verrassingsaanval door een buitenstaander gedoemd te mislukken.

Mient­Jan Faber en Jan van Houwelingen, de een is vredessecretaris en de ander voormalig staatssecretaris van oorlogsmaterieel. Broe­ derlijk stonden ze afge­ lopen woensdag naast eikaar. Als paranimf streden ze in stilte voor een gemeenschappelij­ ke zaak: de promotie van John Grin.

Slachtoffer De kaarten zijn in Europa tijdens de vier jaar dat Grin zijn promotie­on­ derzoek verrichtte duidelijk anders komen te liggen. Sinds de Glasnost komt het gevaar niet meer uit het oosten. Het Warschau­pact is uit el­ kaar gevallen. Duitsland is zelfs weer samengevoegd en de NAVO paste haar militaire doctrine aan. Volgens Grin tasten de ontwapening en de radicaal veranderde veilig­ heidspolitiek zijn onderzoek niet aan: "Ik ben geen slachtoffer van de Glas­ nost geworden. Wel heb ik wat wijzi­ gingen in de presentatie aangebracht zodat de mensen niet zouden denken dat mijn verhaal nu niet interessant meer is." De kaarten zijn volgens Grin wat be­ treft de veiligheidspolitiek welliswaar verlegd, maar nog lang niet geschud. Zijn proefschrift komt daarom op het juiste moment om een defensieve mi­ litaire houding te propageren, meent hij. "We zitten nog steeds in een situatie waarin de militairen een hoofdrol spelen. Langzamerhand zal er een

Promovendus Griii:"Waarde high techwapens overschat.

ander veiligheidssysteem komen, maar de eerste tien jaar zal er niet veel veranderen. De ontwikkelingen in Europa zijn nog niet onomkeer­ baar. Zolang dat zo is, moeten we er­ voor zorgen dat het militaire beleid andere positieve ontwikkelingen op het gebied van de veiligheid niet frustreert."

High tech Volgens Grin heeft de NAVO zich in het verleden ten onrechte afhankelijk gemaakt van high techwapens. Met moderne wapens hoopte het bondge­ nootschap het overwicht van het Warschau­pact op het gebied van de conventionele wapens te compense­ ren. Nu er in Europa daadwerkelijk minder troepen komen, zal er meer geld beschikbaar komen voor andere doeleinden. "Er wordt gepraat over een troepen­ vermindering van 50 %. Over een

"Ja Lex, je spreekt met Bram Kuyper. Sorry dat ik je stoor zo laat op de avond, maar ik moet iets met je bespreken. Heb je het al gelezen?" "Geen idee, waar gaat het over, beste kerel?" antwoordde de rector magnificus vol verbazing. "Nou, je weet wel, dat interview van mij met de Buitenveldert­ se Koerier." "Ik heb werkelijk geen benul, kerel. Zulk soort bladen lees ik niet. Vertel me er eens meer over." En Kuyper stak van wal. Hoe de hele reorganisatie hem dwars was blijven zitten, en dat hij zich nog wat onwennig voelde bij zijn nieuwe instituut, en dat hij daarover sombere opmerkin­ gen had gemaakt tegen een jongeman die achteraf journalist bleek te zijn en zijn woorden op de voorpagina had afgedrukt. En dat hij nu spijt had, omdat hij zich juist had voorgenomen het beste van zijn nieuwe baan te maken. "Bram," zei Lex Lutterlof, "ik begrijp het, je bent het slachtof­ fer geworden van zo'n meedogenloos perssujet. Hoewel ik vind dat je eigenlijk beter had moeten weten ­ wij bestuurders staan de pers alleen te woord als we dat zelf opportuun achten ­ zal ik er verder niet dramatisch over doen. Als het nou in Trouw had gestaan... Ik zal je morgen beschermen tegen een ieder die je te na komt. We zijn tenslotte allen VU­getrouwen, één grote familie, en zo wil ik het graag houden. Wat mij betreft is de kous hiermee af. Een prettige avond nog." Ietwat verbouwereerd legde Kuyper de hoorn neer. Het Cen­ trum voor Ethische Vraagstukken was een idee geweest van Lutterlof zelf, die daarmee een dam hoopte op te werpen te­ gen de moraal van het 'Alles moet kunnen en alles wat kan moet'. Daarom had Kuyper een donderpreek verwacht van de

korting op het defensiebudget van dezelfde omvang praat niemand. Wat nu dreigt is dat de NAVO weer meer geavanceerde wapens gaat aanschaf­ fen." Militairen overschatten de capaciteit van dergelijke wapens, denkt Grin. Hij heeft onderzocht of de verwach­ tingen die men had van de high­tech systemen ook zijn uitgekomen. Een van die systemen was het zogenaam­ de AWACS­radarvliegtuig. Dit toestel kost ruim 200 miljoen dollar per stuk. Het kan 400 doelwitten identificeren en volgen, tot op 400 kilometer in de omgeving van het vliegtuig. Een groter bezwaar is dat het systeem erg kwetsbaar is voor vijandelijke aan­ vallen, ontdekte Grin. "Wat doet de NAVO nu? Om de kwetsbaarheid van dit technologisch zeer geavanceerde vliegtuig te verminderen, worden er maatregelen genomen die nu juist ten koste gaan van de militaire effec­

tiviteit. Men laat het vliegtuig op 150 kilometer ten westen van de vijande­ lijke grens vliegen. Het operationele bereik wordt daarmee dus bijna ge­ halveerd."

Operator Ook heeft hij ontdekt dat het radar­ vliegtuig lang niet alle 400 doelen automatisch kan identificeren. "10 tot 25 % van de identificaties moet 'handmatig' door de operators aan boord gebeuren, maar zoveel hande­ lingen kan de bemanning niet aan. Het komt voor dat ze niet kunnen be­ palen of een vliegtuig dat hun rich­ ting op komt vijandelijk is of niet." Grin wil niet stellen dat we ons de af­ gelopen jaren ten onrechte veilig waanden. "Je kan het wel politieker zeggen. Ik denk niet dat de NAVO op de meeste effectieve manier met ons belastinggeld is om gegaan." De promovendus Grin is lid van het

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (5) rector of een ontslagaanzegging, maar deze reactie viel dus al­ leszins mee. Ze waren zo slecht nog niet, daar op de VU. Kom, dacht Kuyper, laat ik toch vrind Bokking even bellen. Dan kunnen we alsnog die fles raki soldaat maken om te vieren dat dit met een sisser is afgelopen. Met een tevreden glimlach om zijn mond en de handen in de zakken van zijn colbert, stapte hij de volgende dag het hoofdge­ bouw aan de De Boelelaan binnen. Hij knikte vriendelijk naar het meisje in de voormalige portiersloge. Ze keek hem wan­ trouwend aan alsof ze vreesde dat hij iets van haar moest. Ze werkte er pas een paar weken, sinds de portier was vervangen door een team van representatieve gastvrouwen, en ze kende de man in het uitgelubberde colbertje niet anders dan met het

Foto Bram de Hollander

CDA en adviseur van de Tweede­Ka­ merfractie. "M aar", zo voegt hij daar snel aan toe, "ik voel me actief Ud van de vredesbeweging. Ik heb ook meegedemonstreerd op 21 november 1981." Vandaar dat zowel de CDA'er Van Houwelingen als de IKV'er Fa­ ber hem terzijde stond tijdens de pro­ motieplechtigheid. "Privé denk ik dat we überhaupt geen defensiebeleid meer nodig heb­ ben in Europa. We zouden onze on­ derlinge relatie tussen staten moeten demilitariseren. In een dichtbevolkt gebied als Europa met een kwetsbare industriële en sociale infrastructuur en in het bezit van zeer vernietigende wapens leidt elke oorlog tot ont­ wrichting van die samenleving. Een veiligheidssysteem gebaseerd op mili­ taire macht is in zo'n context fake."

gezicht van een oorwurm. Kuyper voelde zich opperbest. Hij had zelfs een blos op zijn wangen, al kwam dat door de alcohol die nog door zi)n aderen stroomde. Hij nam de lift naar de dertiende, waar zijn werkka­ mer nodig eens moest worden ingericht. De verhuisdozen stonden tot in de gang en hij kon alleen met een klimpartij zijn deur bereiken. Hij had een groot deel van zijn filosofische bi­ bliotheek meegenomen. Alleen de postmoderne eendagsfiloso­ fen had hij weggegooid. Op de vraag 'Wat is postmodernisme?' antwoordde Kuyper altijd: "Dat is een woord." Heel gevat vond hij dat van zichzelf, maar hij verborg daarmee ook zijn irritatie over het postmoderne gedachtenleven. Hij vond het een alibi voor gezwam in de ruimte. Nooit betekende een term hetzelfde, en als je hen daarop aanviel zeiden ze dat dat nou precies de bedoeling was. Zo gaat een filosoof niet om merhet woord, vond hij. De eerste doos was snel uitgepakt. Woordenboeken, een in leer gebonden Spinoza, wat neo­marxisten uitgegeven door Suhr­ kamp Verlag. Tussen de boeken kwam ook een ingelijste foto te voorschijn. Daarop stond zijn ex­vrouw Trudy lachend tus­ sen zijn zoon Joeri en zijn dochter Marina in. Hij zag zijn kin­ deren weinig ­ Marina zat in de kibboets en Joeri was van een moeilijke puber veranderd in een nog lastiger adolescent. Kuy­ per durfde uit bijgeloof geen afstand te doen van de foto, om­ dat hij bang was dat alleen al dat gebaar een verdere vervreem­ ding zou uitlokken. Hij vroeg zich juist af wat een gemaakte glimlach precies on­ derscheidt van een echte, toen er kort en hard werd geklopt. Verschrikt keek hij op. De deur ging open en op de drempel stond een mooie, zeer mooie vrouw.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen