Ad Valvas 1990-1991 - pagina 136

1110 jaar Vrije Universiteit i

AGINA 1 6 I

t AD VALVAS 18 OKTOBER 1990

Rechtenstudent schoffeert hooggeleerde heer Het eerste studentenblad aan de VU, Vox corporis, werd direct verboden Frank van Kolfschooten riemen de Vries was een onvervalste trouble­ naker. Hij was de eerste student aan de VU die ,ich niet het imponeren door het professoraal ^ezag. Dat maakte hem niet geliefd, maar dat ;on hem met schelen. Zijn gelijk, daar ging het lem om. Jit welk onbuigzaam hout Tiemen de Vries jesneden was bleek al toen hij als eerstejaars tudent in 1884 lid wilde worden van het Stu­ ientencorps. Aan de VU werd niet ontgroend, «o had de hooggeleerde D.P.D. Fabius verze­ <;erd. "Dat heidens element kende men hier in Ie studentenwereld niet." "abius, op dat moment de enige hoogleraar echten aan de VU, kende zijn studenten blijk­ jaar slecht of hij loog, want Tiemen de Vries naakte de novitiaatstijd niet af, "omdat sommi­ ge corpsleden van hem vroegen, wat hij niet ..neende te kunnen doen". Vat voor gruwelijkheden dat dan waren, ver­ neldt de geschiedenis helaas niet. Een maand ater bleek Tiemen de Vries zich over zijn scru­ lules heen te hebben gezet. Hij maakte zijn erplichte visites aan de ouderejaars studenten jf en werd op 15 oktober 1884 samen met der­ tien anderen geïnstalleerd als corpslid.

Tiemen de Vries, lastpak van je welste, deed tien jaar over zijn studie rechten en was oprichter van het eerste studentenblad aan de VU. Hij schoffeerde daarin zijn hoogleraar, zodat het bij één nummer bleef. Hij vertrok met aanbevelingsbrieven van Abraham Kuyper naar Amerika en bezette daar kortstondig een leerstoel. Het liep uiteindelijk slecht af met deze gereformeerde scherpslijper. "It is not true," schreef hij op zijn oude dag over het Nieuwe Testament.

Ichouderklopje Oe Vries, afkomstig uit het Groningse Stedum, ' wam aan de VU theologie en rechten stude­ en, en volgde daarnaast ook colleges letterkun­ . e. Het wilde niet erg vlotten met de studie, 'Jiznx in 1891 was De Vries nog niet afgestu­ deerd. Daarvoor had hij het ook te druk met ndere belangwekkende zaken. Vele gerefor­ aeerden braken zich in die jaren het hoofd )ver de vraag of een VU­student ook colleges ,nag volgen aan een openbare universiteit, riemen de Vries deed ook een duit in het zakje n schreef onder het pseudoniem 'Een rechts­ geleerde' de brochure De beoefening der rechts­ wetenschap aan Staatsacademie of Vrije Uni­ jersiteit. Zijn antwoord was duidelijk: "Nie­ nand kan twee heeren dienen." De Vries reeg veel bijval, en zelfs Abraham Kuyper gaf jem een schouderklopje, hierdoor gesterkt schreef hij, het advies van 'ijn hoogleraar Fabius negerend, enkele maan­ 'len later een tweede brochure onder de titel .Oe plaatsen der verzoeking, of: ons hart ge­ %eigd tot alle kwaad. Daarin bestreed hij "hu­ nanisten en gematigde figuren" door hen om 'Ie oren te slaan met bijbelteksten. Bovendien vas hij zo onbescheiden om er alle positieve re­ 'Cties in op te nemen die waren verschenen over zijn eerste brochure.

Tiemen de Vries had een giftige pen. ste aflevering van Vox corporis (de stem van het corps), het eerste studentenblad dat ooit is verschenen aan de VU. H et nummer bestond verder uit een hoofdartikel over het waarom van het nieuwe blad, een verhandeling over de noodzaak van het vieren van de verjaardag van het studentencorps, en een moppenrubriek on­ der de titel Sales (zoutjes), die bevestigt dat hu­ mor nooit tot het gereformeerde cultuurgoed heeft behoord. ("Een alleen wonend heer houdt zich in zijne ledige ogenblikken bezig met het uitvinden van een automatische schommelstoel.") Tiemen de Vries nam als rector van het stu­ dentencorps het grootste artikel voor zijn reke­ ning in Vox corporis, en hij stak daarin de draak met Fabius. "Wat is een gematigd beginsel? Men kan wel zijn eten en drinken matigen maar zijn beginsel ook? Kan men door mati­ ging er toe komen, om te beweren dat 2 x 2 niet 4 maar slechts 33/4 is? Wij menen dat alles, wat onze Here Jezus in zijn omwandeling op aarde gesproken heeft, hier tegen getuigt."

Valse vouw iumor /an dit soort ijdelheden waren de gereformeer­ ie kopstukken niet gediend. Kuyper viel hem :f en Fabius greep in oktober 1891 de diesrede 'an de VU aan om de lastige student ervan angs te geven. Fabius verweet hem onder an­ dere "doorhollen op beginselen". De Vries be­ loorde zich te matigen, volgens Fabius, en 'oegde daaraan toe dal "radicalisme dikwijls jrote oppervlakkigheid verraadt". Oat liet Tiemen de Vries niet op zich zitten. In lecember 1891 schreef hij een artikel in de eer­

De studentenwereld stond op haar kop, en ook daarbuiten was men ontsteld over de ongehoor­ de brutaliteit van deze De Vries. Abraham Kuyper noemde zijn artikel een "perfect failu­ re". Vox corporis verscheen één keer en nooit meer. De Vries had zich flink in de nesten gewerkt, want hij moest wel afstuderen bij Fabius. Hij beklaagde zich bij Kuyper, omdat Fabius hem dwars zou zitten bij mondelinge examens. Kuy­ per ging naar Fabius toe, maar die vertelde hem dat De Vries met verscheen bij zijn coUe­

Ie Jaarpsig,

^llfl»)l^l!,É|l/T<f^l'^'j;^^^yjalv^^:«J^;i^C^^m^<'^''J>^''^''

l e t eerste en enige nummer van 'Vox corporis'

ges en daarom zakte voor zijn examens. Kuyper sprak Tiemen de Vries vermanend toe en zei dat hij moest uitkijken voor "een zich reeds vastzettende verkeerde plooi in zijn karakter". Tiemen de Vries was zich van geen valse vouw bewust en zette zijn hopeloze onderneming on­ verdroten voort. Hij eiste rechtvaardigheid. Die bleef uiteraard uit. Eind mei 1892 zakte de be­ gaafde student ten tweeden male voor zijn doc­ toraalexamen rechten. Aan een ander universi­ teit de studie voortzetten was onmogelijk. Dat druiste immers tegen het principe in dat hij zo hardnekkig had verdedigd tegenover Fabius. Hij berichtte aan Kuyper dat hij zijn studie moest staken. "Mijn familie gelooft niet meer in mij, ik moet een vaste positie hebben. Hovy, Fabius en de beide Lohman's, alle van dezelfde factie, zijn tegen mij." De Vries besloot journa­ list te worden bij een christelijke krant en vroeg Kuyper om advies. Door de bemiddeling van Kuyper schopte hij het tot hoofdredacteur van de Volkscourant van Ap p mgedam.

Raadsel De Vries had door de affaire niets van zijn on­ stuimigheid verloren, want twee jaar later ver­ scheen er een overdruk van stukken uit zijn krant, waarin hij zich afzette tegen Jhr. Mr. A.F. de Savornin Lohman, "die volgens hem niet alleen in de sociale kwestie doch in alle op­ zichten fout ging." Bovendien bereidde hij zich voor op zijn terug­ keer aan de VU door alvast te beginnen aan zijn proefschrift. In 1897 liet hij zich weer inschrij­ ven aan de juridische faculteit en op 10 juni 1899 was het dan zo ver: voor zijn 700 bladzij­ den tellende dissertatie Overheid en zondags­ viering kreeg hij de titel van doctor. De promo­ tor wordt niet vermeld in het proefschrift, maar het moet Fabius wel zijn geweest, want die was in 1899 de enige hoogleraar bij de juridische fa­ culteit. Kuyper was vol lof over De Vries en noemde zijn proefschrift een "standaardwerk". H ij scha­ kelde De Vries later als juridisch expert in bij de wijziging van de Zondagswet. Aan het begin van deze eeuw publiceerde De Vries nog twee boeken over Groen van Prinsterer. Nederland heeft met lang kunnen genieten van Tiemen de Vries. In 1910 zwierf hij door de Verenigde Staten met aanbevelingsbrieven op zak van Abraham Kuyper en van de theo­ loog H. Bavinck. Het is een raadsel waarom Kuyper deze lastpak al die jaren door dik en dun is blijven steunen. Misschien herkende hij iets van zichzelf in zijn eigengereide gedrag.

Bioscoop Jong was De Vries niet meer toen hij in de VS kwam, hij was inmiddels vijfenveertig jaar. Veelbelovend vond men hem nog steeds, want de afdeling Chicago van het Algemeen Neder­ landsch Verbond spaarde voor hem een leer­

stoel bij elkaar in de Nederlandse geschiedenis, taal­en letterkunde. Op 17 oktober 1911 hield professor Tiemen de Vries zijn inaugurele rede aan de universiteit van Chicago. Lang hield hij het ook daar niet vol, want twee jaar later was het geld op en moest De Vries uitzien naar een andere baan. Die vond hij tij­ delijk aan het Calvin College in Grand Rapids in de staat Michigan, een zwaar gereformeerd bolwerk. Wat daar precies is gebeurd is ondui­ delijk, maar De Vries kreeg ook daar proble­ men en vertrok in 1915 teleurgesteld naar Evanston, vlak bij Chicago in Illinois. Daar heeft hij tot zijn dood in 1935 gewoond met zijn vrouw en drie zoons. In zijn laatste boek Evidence on Christianity and evolution, dat hij in 1932 op eigen kosten uitgaf, spuwde De Vries nog zijn gal over het klimaat aan Calvin College, dat hij een "one­ horse­country college" noemt. "We hoeven niet naar Mexico of Spanje te gaan om stomp­ zinnige maar fanatieke kwezelarij aan het werk te zien. In onze goede stad Grand Rapids, Mi­ chigan werd op een fundamentalistische uni­ versiteit met de naam Calvin College een pro­ fessor B.K. ontslagen omdat hij twee keer naar een bioscoopfilm was geweest!"

Uitgeraasd Voor gelovigen moet het lezen van dit boek een ontstellende ervaring zijn geweest. Er was geen spoor meer over van de gereformeerde scherp­ slijper die zich verzette tegen het studeren aan een openbare universiteit. In plaats van de bij­ bel had De Vries de evolutietheorie omhelsd. Zijn helden heetten nu Darwin en Huxley en Haeckel. Voor de bijbel had hij geen goed woord meer over. Hij gaf dertig voorbeelden van uitspraken die volgens hem duidelijk en onweerlegbaar onwaar zijn. Hij vond de weeklachten in het bij­ belboek Job wehswaar literair zeer verdienste­ lijk opgeschreven. "Maar we kunnen net zo goed alle toneelstukken van Shakespeare in de bijbel zetten als het onfeilbare woord van God als deze tragedie van Job." Tiemen de Vries is agnosticus geworden ("We do not know!") en hij is daar trots op. De we­ reld is beter gediend met agnostici dan met ge­ lovigen. Gelovigheid is slechts een voorbij­ gaand stadium in de geschiedenis van de mens­ heid, zo meent hij. "Uiteindelijk daagt het tijd­ perk van de wetenschap, het tijdperk van de evolutie, gebaseerd op onweerlegbare feiten die een helder inzicht geven in het universum en alles wat het bevat, en die blijde berusting en vrede brengen in het hart van de mensheid." vu­student Tiemen de Vries was op zijn oude dag eindelijk uitgeraasd. •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen