Ad Valvas 1990-1991 - pagina 449

PAGINA 7

AD VALVAS 18 APRIL'tggi I

Tientallen jaren lang legden de dames van Vrouwen VU­Hulp cen­ ten, dubbeltjes en kwar­ tjes uit het huishoudpo­ tje opzij voor de VU. Zo maakten ze de 'eigen' universiteit groot. Zater­ dag komen iionderden medewerksters nog eens samen aan de VU voor een terugblik. Een gesprek met mevrouw J.H. Grosheide, telg uit een oud gereformeerd geslacht en medewerk­ ster van het eerste uur.

Mevr. Gro sheide: 'Er waren wel eens gereformeerden die voor Kampen waren. Daar k r o e g j e natuurlijk geen busje geplaatst' Foto Peter Wolters AVCA/U

Martin Enserink

"Hoe ik er precies in verzeild ben ge­ raakt ben weet ik niet meer. Het sprak een beetje vanzelf. Een paar tantes van mij zaten in het bestuur, die kenden mevrouw Verdam, de op­ richtster, ook erg goed. Zo ging je ei­ genlijk automatisch meedoen. Net zoals ik in de kerk ook altijd allerlei functies kreeg." In 1932 begon mevrouw Grosheide (nu 79 jaar oud) geld in te zamelen voor de Vrije Universiteit. Het VU­ plan '37 ging van start, een vijfjaren­ plan waarvan de opbrengst in 1937, bij de honderdste geboortedag van Abraham Kuyper, werd overgedra­ gen. In die vijf crisisjaren hadden de vu­vrouwen driehonderdduizend gulden bij elkaar gespaard. Het geld werd besteed aan een faculteit voor wiskunde en natuurwetenschappen. In 1937, met de oprichting van Vrou­ wen vu­Hulp, veranderde het inza­ melen van een eenmalige actie in een permanent spaarplan voor de ge­ reformeerde gezindte. Mevrouw Grosheide: "De opzet van mevrouw Verdam was echt dat de vrouwen van hun huishoudgeld wat opzij zetten. Het hoefden geen grote bedragen te zijn; het was echt de

Elk dubbeltje was er één Honderden trouwe VU­spaarsters komen weer bijeen macht van het kleine. Het gevoel dat wij ook wat konden doen. "Het oorspronkelijke plan was een dubbeltje per week, vijf gulden per jaar. Voor sommige mensen was dat toch nog te veel. Maar als je twee centen per week gaf, was het ook nog een gulden per jaar. Ja, 't zijn nu alle­ maal bedragen van niks, maar toen tikte het toch aan.

Computer "Het was wel eens vervelend dat je als wijkhoofd nooit een paar busjes in 't voren kreeg. Pas als je een nieuwe spaarster had kon je daar een busje voor vragen, 't Zou natuurlijk veel handiger zijn als je die mensen gelijk een busje kon overhandigen. Maar misschien was men bang dat ze an­ ders weg zouden raken of zo.

Nog altijd 50.000 vrouwen sparen voor de VU Het ne twe rk van de Vrouwe n VU­hulp kon ontstaan dankzij het groe ne VU­spaarbusje . Vo­ rig jaar be slote n de VU­vrou­ wen het busje te vervangen door de acce ptgirokaart. Dat is mo­ derner, makke lijke r e n e fficiën­ ter. De Vrouwe n VU­hulp he e ft in de afgelopen 58 jaar twaalf mil­ joen gulde n voor de Vrije Uni­ versiteit ge spaard. Voor he t le ­ gen van de busje s was e e n he le organisatie opgezet. Het hoogte­ punt van he t VU­busje was he t jaar 1970. Toe n stond op 104.000 schoorst e e nmant e ls een spaarpotje voor de VU. He t aantal spaarste rs is sindsdie n sterk afge nome n. Ee n jaar gele­ den stonde n e r e ve nwe l bij de Vrouwen VU­hulp nog een klei­ ne 50.000 vrouwen als spaarster geregistreerd. De afgelopen tie n

jaar lag he t jaarlijkse spaarbe ­ drag op gemiddeld 400.000 gul­ den. Nu de girokaart he t busje he e ft verdrongen is ook he t ne twe rk van inzame laars ove rbodig ge ­ worden. Om deze vrouwen voor hun we rkzaamhe de n te be dan­ ken is op zate rdag 20 april e e n feestelijke dag ge organise e rd. Speciaal voor de ze ge le ge nhe id heeft he t Historisch Docume n­ tatiecentrum voor he t Prote s­ tantisme in Ne de rland e e n te n­ toonstelling opge ze t me t mar­ kante voorwe rpe n uit de ge ­ schiedenis van de Vrouwen VU­ hulp. Daarnaast zal Be n van Kaam, schrijve r van he t boe k 'Parade de r Manne nbroe de rs', met een audio­visual de geschie­ denis uit de doeken doen van de vrouwen die het ge ld voor de ze parade inzame lde n. {MP)

"Behalve de busjes had je ook allerlei formulieren en adreswijzigingen en zo, het was een hele administratie hoor. Zo was er een mevrouw in mijn wijk, die moet na d'r dood nog wel twee keer verhuisd zijn. Want ik had een paar keer doorgegeven dat ze overleden was, en dan stond ze de volgende keer weer op de lijst, met een ander adres. Ja, toen was er nog geen computer waar alle fouten op geschoven konden worden." ­ Het legen van de busjes, hoe ging dat? "Meestal kwam eerst de krant op de tafel, en dan ging het busje open. Die busjes hadden allemaal een slotje waarvan ik het sleuteltje bij me had. En dan was het tellen hè. Voor de kinderen was ik echt de mevrouw van de centjes. Ik heb één busje ge­ had waar ik elke keer honderden centen uithaalde. Sommige van de dames mopperden een beetje op al die centen, dat schenen ze te veel werk te vinden. Maar ik niet, ik vond het leuk. Ik maakte er mooie rijtjes van, en rolletjes, en dan raakte ik ze zo weer kwijt bij de groenteman of de kruidenier of zo." ­ Hoeveel adressen moest u langs? "Ik had er werkelijk tientallen hoor, maar er waren ook dames die er maar een paar hadden. Het hing er natuurlijk ook van af hoeveel gere­ formeerden er bij elkaar woonden." "Mijn wijk lag in de Pijp. De eerste tijd hadden we nog drie lichtingen per jaar. Vooral in de groentijd, oh mens, dan kreeg je wat te horen als je kwam. Wat de studenten nu weer voor streken uitgehaald hadden, en dat ze met dat geld toch maar plezier maakten..." "Het ging natuurlijk niet alleen om het legen van het busje. Je maakte ook een praatje. Niet eens zoveel over de VU maar over allerlei andere za­ ken. Als je de naam van de kinderen nog wist, dan vond men dat natuur­ lijk geweldig." "Bert Klei (kroniekschrijver van het

gereformeerde leven voor Trouw, red.) heeft een paar keer over me ge­ schreven. Vroeger kwam ik wel bij zijn vrouw, toen ze nog in mijn wijk woonden. Van hem mocht ik alleen langskomen als hij ook thuis was. Dan konden we gezellig even bijpra­ ten over alle kerkelijke zaken. Nadat ze verhuisd waren, ben ik er nog één keer geweest. Toen vertelde hij: 'Te­ genwoordig is het zo raar, het wijk­ hoofd komt langs, het busje wordt opengemaakt, en hup! weer weg!' Nee, dat vond hij maar niks". "Er was altijd één mevrouw die de ouders van niet­gereformeerde stu­ denten afging. Je had namelijk wel eens een enkele hervormde student. Ik ging eigenlijk alleen bij gerefor­ meerden langs. Je gebruikte gewoon de adressen van de kerk. Maar er wa­ ren wel eens gereformeerden die voor Kampen waren. Daar kreeg je natuurlijk geen busje geplaatst. Dat het helemaal niet om de theologen ging, dat realiseerden ze zich blijk­ baar niet. Ik had een paar broers in de wijk, die wilden echt absoluut geen busje hebben." "Binnen de vereniging was ik ge­ woon 'algemeen wijkhoofd'. Hoger ben ik nooit geweest, ik heb altijd op het grondvlak gewerkt. Ik heb ook al­ tijd veel in de kerk gedaan. Zodra het mogelijk werd dat vrouwen diaken werden heeft men mij daarvoor ge­ vraagd. Waar ik allemaal geen geld voor ingezameld heb, oh mens. Kerstlijsten voor de zondagsschool, het ziekenhuiswerk... Soms waren er speciale acties waarvoor je een keer extra langs de deuren moest. Dat vond ik wel vervelend hoor, want op een gegeven moment werd je een beetje bekend als degene die altijd geld moest hebben. Vooral als het kennissen waren vond je dat soms niet zo leuk." ­ Hebt u zelf ook gestudeerd? "Ja! Ik heb zelfs aan de VU inge­ schreven gestaan, maar er nooit col­ lege gevolgd. Ik heb Duits gestu­ deerd, maar dat kon toen niet aan de

VU, dus ik moest wel naar de ge­ meente­universiteit. Dat kon gewoon niet anders! Ik ging niet een andere richting kiezen om maar aan de VU te studeren. Ik liet me wel aan de VU inschrijven, gewoon om die mogelijk­ heid te hebben colleges te volgen."

Het huis uit "Ik heb m'n studie niet afgemaakt. Op een gegeven moment ging een zuster van me het huis uit, die een soort secretaresse van m'n vader was. Mijn vader was sinds 1912 hoogleraar theologie aan de VU. Dus toen ben ik eigenlijk voor hem gaan werken." In die tijd maakten mannen nog de dienst uit aan de VU, terwijl de vrou­ wen vooral het geld ophaalden. Mevrouw Grosheide schiet in de lach: "Ja! Je wist gewoon niet beter. Je vond het vanzelfsprekend. Ik ben echt geen feministe hoor. Waar zou je je zo druk over maken? De hele fa­ milie was gewoon bij de VU betrok­ ken, zowel van moeders als van va­ ders kant." ­ Wanneer bent u gestopt met de bus­ jes? "Eigenlijk al een paar jaar geleden, toen er niets meer te tellen was. De meeste dames spaarden niet meer met het busje, maar gaven je gewoon wat geld als je langskwam. Het werd ook steeds moeilijker om de spaar­ sters te pakken te krijgen. De een gat je wat geld in de kerk, de ander moest je opbellen om te vragen of ze wat wilde gireren." "Dat het busje nu is afgeschaft vind ik ook niet zo erg. Als het toch niet meer gebruikt wordt... Trouwens, mevrouw Koetsier (voorzitster Vrou­ wen VU­Hulp, red.) heeft ook gezegd dat je het best kunt blijven gebruiken. Je stopt er gewoon in wat je er altijd in deed en om de drie maanden gi­ reer je dat bedrag. Ik denk dat er vooral op het platteland nog wel geld in het busje gedaan wordt."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen