Ad Valvas 1990-1991 - pagina 522

PAGINA 8

AD VALVAS 30 MEI 1991

Permanente bewaking van kwaliteit nodig 'Het gaat niet om het geven van rapportcijfers aan docenten' De laatste jaren zijn eva­ luaties van het universitair onderwijs sterk in op­ mars. Aan de VU organi­ seert het Ondenwijs Ad­ viesbureau in samenwer­ king met de faculteiten enquêtes onder studen­ ten. Over de waarde van deze enquêtes zijn de meningen enigzins ver­ deeld.

Erno Eskens/Jan­Jaap Heij Op de faculteiten begint het belang van goed onderwijs steeds meer door te dringen. Goed onderwijs zorgt voor een goed studierendement en goed rendement zorgt weer voor meer geld. Met enige regelmaat wordt daarom het onderwijs geëva­ lueerd. Er wordt gekeken of de studie goed geprogrammeerd is en of er ge­ noeg studenten slagen. Daarnaast krijgen studenten regelmatig een vra­ genlijstje voorgeschoteld waarop zij hun ervaringen met een bepaald vak kunnen weergeven. Aan de hand van de uitkomsten van deze enquêtes kan het vak zonodig worden verbeterd. Terwijl de faculteiten zelf verant­ woordelijk blijven voor het enquête­ ren van de studenten, wordt het op­ stellen en verwerken van de vragen­ lijsten vaak overgelaten aan het On­ derwijs Adviesbureau (OAB). Dit bu­ reau werd in de jaren '70 opgericht en houdt zich in principe bezig met alle aspecten van de onderwijsevalua­ tie. De enquêtes vormen de meest in het oog lopende activiteit van het OAB. "We werken in die enquêtes met uit­ spraken over het onderwijs", vertelt drs. Eveline Kok van het OAB. "We stellen bijvoorbeeld: 'Elk college was in het algemeen goed van opbouw'. De studenten kimnen zeggen of ze het met zo'n stelling eens of oneens zijn." De scores worden vervolgens in de computer ingelezen, waarna de uitslag wordt vergeleken met de 'VU­ norm', dat is de gemiddelde score over een aantal jaren bij andere do­ centen.

Common sense Over de waarde van de enquête­uit­ komsten zijn de meningen verdeeld. Omdat de vragenlijsten vlak na het tentamen worden ingevuld, vrezen sommige docenten dat de zwaarte van het tentamen invloed heeft op het oordeel van studenten over hun colleges. Een voorbeeld uit de prak­ tijk: in het voorjaar van 1990 werd aan de economische faculteit het vak economische modellen 1 gegeven. Blijkens een facultair evaluatieverslag was het geen succes. De studenten die het vak volgden, waren vrijwel unaniem in hun kritiek. Het vak was slecht opgebouwd en de wiskundige theorie was te ingewikkeld. Docent dr. Hanzon is ervan over­ tuigd dat een niet onbelangrijk deel van de kritiek op zijn college voort­ komt uit onvrede over het tentamen. "De evaluatieformulieren worden al­ tijd vlak na het tentamen ingeleverd. Dat had een duidelijk effect op de beoordeling van het college." Ook Kok van het OAB erkent dat de zwaarte van het tentamen en de wijze waarop een college beoordeeld wordt aan elkaar gecorreleerd zijn. "Maar dat wil niet zeggen dat de vragenlijst

niet bruikbaar zou zijn als instrument voor verbetering. We bekijken die vragenlijsten gewoon met common sense." Professor dr. S. Huisman, voorzitter van de evaluatiecommissie economie, houdt in de praktijk helemaal geen rekening met de invloed van de ten­ tamens. Dat hoeft ook niet, vindt hij. "Het komt voor dat vakken waar veel mensen voor zakken goed beoordeeld worden, en dat vakken waar iedereen voor slaagt kritiek krijgen." Hoewel de meningen over de invloed van tentamens enigszins verdeeld zijn, lijkt iedereen het nut van de vra­ genlijsten in te zien. Het enquêteren van studenten wordt vooral zinnig geacht als het deel uitmaakt van een

ONDERWIJS Zoetermeer is er in 1985 mee begonnen; roepen dat het aankomt op de kwaliteit van het hoger onderwijs. Als een olievlek heeft die mare zich sindsdien verspreid. In een serie van vier maakt Ad Valvas de voorlopige balans op. Hoe wordt aan de VU gereageerd op een slecht gegeven college? Hoe zien studentenvakbonden kwaliteit? En wat vindt het bedrijfsleven ervan. Ten slotte: wat draagt het Onderwijs Advies Bureau bij aan kwaliteitsverbetering ?

groter evaluatieplan. Bij de economi­ sche faculteit is er sprake van zo'n plan. De faculteit is sinds 1984 in het bezit van een vaste commissie voor de evaluaties. Die commissie bespreekt de beoorde­ ling van een vak, die door het OAB aan de hand van de studenten­enquê­ tes wordt gemaakt, met de docenten, en doet suggesties voor eventuele verbeteringen. Daarnaast bezoekt de commissie sinds kort ook zelf colle­ ges. Het OAB speelt een prominente rol in het geheel. Het bureau maakt niet alleen de rapportages over stu­ denten, maar heeft ook twee verte­ genwoordigers in de evaluatiecom­ missie. Volgens Huisman hebben de docen­ ten zich nooit tegen invoering van

het systeem verzet. "Zolang ze weten dat je er eerlijk en serieus mee bezig bent, hebben ze geen reden om het af te wijzen. Ze willen graag goed on­ derwijs geven." Docent Hanzon be­ nadrukt in dit verband dat het be­ langrijk is om vakken te beoordelen, niet om docenten een rapportcijfer te geven. Anders bestaat de kans dat ze zich te veel naar de heersende mode gaan richten om maar in de smaak te vallen. Het komt volgens Huisman zelden .voor dat vakken echt slecht scoren; meestal gaat het om kleinigheden, die snel de wereld uit worden gehol­ pen. Toch moet de faculteit af en toe ingrijpen. Een visitatiecommissie van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten, die in februari een rapport uitbracht, sug­ gereerde dat de economen dat niet altijd even slagvaardig doen. Huis­ man ontkent dat: er gebeurt zeer ze­ ker iets met de evaluaties. Zo heeft Hanzon, die dit jaar weer economische modellen 1 geeft, naar aanleiding van het overleg met de evaluatiecommissie en een gesprek met een viertal studenten, zijn pro­ gramma op een aantal punten gewij­ zigd. De ingewikkelde wiskunde be­ handelt hij nu in de eerste colleges. Hanson: "Op die manier rijzen er niet halverwege het programma nog eens vraagtekens over de theorie." De praktische toepassing van econo­ mische modellen behandelt hij in een apart computerpracticum en niet meer in de hoorcolleges. Die model­ len zijn in de theorie onderworpen aan zeer strikte en formele regels, terwijl ze in de praktijk vaak aan de economische realiteit moeten wor­ den aangepast. Het is daarom beter theorie en praktijk te scheiden, om­ dat studenten anders in verwarring kunnen raken. Verder geeft hij dit jaar na het nakijken van oefen­opga­ ven een uitwerking, zodat de studen­ ten weten wat ze fout hebben gedaan. "Dat werkt beter dan een rode streep op hun blaadje." Hij heeft de indruk dat het dit jaar beter gaat. Cursussen bij het OAB heeft hij niet gevolgd. Wel wordt hij dit semester opnieuw aan een evalua­ tie onderworpen, terwijl dat normaal gesproken pas volgend jaar zou ge­ beuren. Hij heeft er het volste ver­ trouwen in: "Dit was echt een inci­ dent. Vroeger heb ik nooit een derge­ lijke beoordeling gehad. Ik kreeg in het gesprek met de studenten ook niet het idee dat mijn lesgeven het probleem was. Het ging meer om de struauur van het vak en om het ten­ tamen."

werkgroepen geven. Daar heb ik geen bezwaar tegen. Ik heb wel grote moeite met docenten die zich volle­ dig richten op onderzoek, als dat het gevolg is van hun slechte onderwij­ sprestaties. Dat is namelijk een pre­ mie op een wanprestatie. Weten­ schappers maken carrière met hun onderzoeksprestaties en niet met hun onderwijs. Het zou dus uiterst oneer­ lijk zijn als minder goede docenten zich mogen beperken tot onderzoek. Helaas gebeurt dat tot op zekere hoogte wel." De economen ervaren het uiteinde­ lijke gebrek aan sancties niet als het belangrijkste manco van het evalua­ tie­systeem. Ze maken zich meer zor­ gen over de afnemende belangstel­ ling onder studenten. Hanzon, in­ middels zelf toegetreden tot de evalu­ atiecommissie, wijst erop dat de res­ pons te laag is. Enquêtes geven daardoor lang niet altijd een betrouw­, baar beeld. "Het komt voor dat bij­ voorbeeld maar 16 van de 400 stu­ denten reageren. Daar kun je geen conclusies aan verbinden." Ook Huisman maakt zich zorgen over het dalende enthousiasme van studenten. "Ik merk enige enquête­ moeheid. Studenten vinden dat ze al Niet alle vakken blijken echter zo zo vaak die formulieren hebben inge­ simpel te verbeteren als dat van Han­ vuld, terwijl de opbrengst steeds mar­ zon. In het hypothetische geval ­'het ginaler wordt. Spectaculaire wijzigin­ is nog nooit voorgekomen'­dat een gen zijn lang geleden al doorgevoerd. docent het vertikt om iets te verbete­ "Toch blijft het noodzakelijk om de ren aan een slecht vak, staan de be­ kwaliteit van het onderwijs perma­ stuurders volgens Huisman machte­ nent te bewaken. Een bedrijf let ook loos. "Als iemand niet goed is, en dat altijd op de kwaliteit van de produk­ ook niet wordt, dan is het probleem ten, hoe goed ze ook zijn. We hame­ onoplosbaar. Dat moeten we accepte­ ren er daarom op dat studenten die ren. De visitatiecommissie van de formulieren in moeten vullen. Een VSNU kon ons ook niet vertellen wat respons van honderd procent is niet we er dan nog aan zouden kunnen haalbaar, maar we zouden al blij zijn doen. Het is ondoenlijk om mensen als de helft zou reageren. Ik moet er­ te ontslaan. Dat is veel te ingewik­ bij zeggen dat het ook veel te duur keld." zou zijn als alle studenten mee zou­ "Vaak lossen de vakgroepen proble­ den doen aan de enquêtes. Het kost men in het onderwijs gelukkig zelf geloof ik een gulden om één formu­ op. Iemand die niet goed is in hoor­ lier te verwerken. " colleges, gaat dan bijvoorbeeld meer

Exact is uit, soft is in aan de VU Jan­Jaap Heij Het aandeel van de VU op de vader­ landse markt voor eerstejaars stu­ denten groeit in 1991 van 5,1 naar 5,8 procent. Dat blijkt uit de voorlo­ pige aanmeldingen bij het Centraal Bureau Aanmelding en Plaatsing (CBAP), die onlangs bekend wer­ den. In 1985 was het marktaandeel van de VU nog 6,1 procent. De VU lijkt haar in de jaren '80 verloren populariteit nu weer langzaam te herwinnen. Vorige week berichtte Ad Valvas reeds dat er in 1991 waarschijnlijk 15 procent meer reguliere studen­ ten aan de VU gaan studeren. Daar staat tegenover dat het aantal deel­ tijd­studenten met 50 procent daalt. Dat verlies is veel groter dan de landelijke score. Het aantal deeltijd­ studenten in N ederland loopt vol­ gend jaar met 16 procent terug, hetgeen voornamelijk aan de op­ komst van de Open Universiteit wordt geweten. De studiekeuze van eerstejaars aan de VU wijkt nogal af van het lande­ lijke beeld. De laatste tijd zijn talen, sociale wetenschappen en filosofie populair geworden. De trend onder studenten is om weer wat 'softer' te kiezen. Dat verschijnsel doet zich aan de VU ook voor, maar in een veel extremere mate. Wijsbegeerte krijgt er waarschijnlijk 14 studenten bij. Dat betekent een groei van maar liefst 280 procent.

Hetzelfde beeld duikt op bij cultu­ rele antropologie, politicologie en letterenstudies als Frans, N eder­ lands en kunstgeschiedenis. Met name rechten, voorheen vanwege de goede carrièreperspectieven een topper, krijgt klappen door de nieu­ we trend. De VU­juristen krijgen 15 procent minder nieuwe studenten. Opvallend is de afnemende belang­ stelling voor Godgeleerdheid aan de VU. De theologen verliezen 30 procent van hun eerstejaars, terwijl ze er in den lande gemiddeld zo'n 20 procent bijkrijgen. Op dit punt heeft de herbezinning op de gere­ formeerde identiteit nog geen vruchten afgeworpen. De aankomende studenten interes­ seren zich nog minder dan vorige generaties voor de exacte vakken. De VU doet het bij de bèta­studies echter veel beter dan andere uni­ versiteiten. De belangsteUing voor wiskunde, informatica en econo­ metrie neemt af, maar dat wordt ruimschoots goedgemaakt door de opkomst van de nieuwe studie be­ drijfswiskunde en informatica, die op dezelfde doelgroep mikt. Het aantal eerstejaars natuurkunde ver­ dubbelt bijna, waar het landelijk met 15 procent daalt. Alleen de scheikundigen doen het minder dan elders. De aanmeldingen in het hele land lopen met tien procent terug. Aan de VU verliezen de scheikundigen 20 procent.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen