Ad Valvas 1990-1991 - pagina 113

AD VALVAS 11 OKTOBER 1990

PAGINA 5

Aan de weg timmeren Pas benoemde hoogleraar vrouwenstudies ontvouwt haar plannen Diana Doomenbal ­ In de jaren zeventig kw amen het feminisme en vrouwenstudies tot bloei. Was u een van de voorlopers? "Dat viel wel mee. Feminisme was meer iets spannends, iets nieuws. Een radicaal feministe was ik niet. Ik stond wel voor een aantal dingen. De abortusstrijd was bijvoorbeeld een hot issue. Ik liep dan ook mee met de grote demonstraties, maar stond niet vooraan op de barricaden. Oh nee, ik was heel gedegen bezig. In die tijd leefde het marxisme erg op, een herwaardering van kritische wetenschap. Ik vond, samen met een aantal medestudenten, dat in het so­ ciologie­studieprogramma meer aan­ dacht besteed moest worden aan vrouwen. Niet alleen zoals vanouds, aan de vrouw binnen het gezin, maar ook aan de vrouw in het arbeidspro­ ces. W e creëerden allerlei project­ groepen op het gebied van vrouwe­ narbeid en ­onderwijs. En we deden onderzoek naar vrouwen in laag be­ taalde beroepen, zoals gezinsverzorg­ sters, kantinedames en vrouwen in de confectie. En succes hadden we, want verschillende thema's werden definitief in het onderwijsprogramma ondergebracht. Ook waren wij Gro­ ningse studenten de eersten die een vaste plaats voor een universitair do­ cent vrouwenstudies wisten te berei­ ken. Dat werd ik dus." ­ U heeft een voorlopige aanstelling voor vier jaar. "Ja, het is wel gek dat alle hooglera­ ren vrouwenstudies op tijdelijke basis worden aangenomen en eerst moeten worden geëvalueerd alvorens te wor­ den gecontinueerd. Echt, bij alle­ maal! Men wil wel in zee gaan met een hoogleraar vrouwenstudies, maar eerst moet gekeken worden of 't alle­ maal wel wat voorstelt! En dan zeggen ze 'dat zou voor ande­ re hoogleraren ook goed zijn.' Ha, ha, ik ben het daar helemaal mee eens. 't Gebeurt alleen niet!" ­ Vindt u dat vrouwenstudies op de VU genoeg vaste grond onder de voe­ ten heeft? "Nou, ik hoop het. Het lijkt er wel op. Ik kom terecht in een groep soli­ daire, enthousiaste mensen, waar ik het wel mee zie zitten. Ook het colle­ ge van bestuur staat echt achter mijn leerstoel. Aan de andere kant weet ik dat veel mensen op tijdelijke posten zitten. In het najaar gaat die weg, in de zomer

die en zo gaat dat maar door. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Wat dat betreft ziet het er somber uit en moet ik flink aan de weg timmeren." ­ Wordt vrouwenstudies, na vijftien jaar, serieus genomen door De weten­ schap? "Zeker wel. 't Is een stukje gevestigde wetenschap geworden. Er loopt veel onderzoek en het aantal promoven­ da's is razendsnel gestegen. Vrou­ wenstudies zijn niet meer echt weg te werken. Alhoewel...je weet het na­ tuurlijk nooit zeker. Maar er is nog genoeg te doen. In feite is de halve geschiedenis nog ongeschreven. Wat weten we nu van vrouwen uit het verleden? Er zijn faculteiten waar de aandacht voor vrouwenstudies nog minimaal is. Ik weet bijvoorbeeld niet hoe het hier met economie is, maar bij veel economiefaculteiten ziet men het be­ lang er niet van in. Gezien m'n aan­ dachtsgebied ligt het voor de hand dat ik met economie contacten ga aanknopen." ­ Waar wilt u zich dan op gaan rich­ ten? "Onder andere op de beloning van werkende vrouwen. In m'n proef­ schrift heb ik een inventarisatie ge­ maakt van de beloningen van vrou­ wen vanaf de vorige eeuw. Daaruit blijkt dat er niets is veranderd op dat gebied. Kregen vrouwen in de jaren twintig ongeveer tweederde van wat mannen verdienden, vandaag de dag is dat nog precies zo. Dit is toch raar! Het opleidingsniveau van werkende vrouwen is gelijk aan dat van man­ nen. Uit een klein vooronderzoekje wat ik heb gedaan, bleek dat er sekse­ discriminatie zit in het systeem voor functiewaardering. Let maar eens op de terminologie in functie­omschrij­ vingen. Daaruit blijkt dat vrouwen in leidinggevende functies dat dus hele­ maal niet doen. Nee, ze co­ór­di­ne­ ren en be­ge­lei­den. Zo blijft het hokje leidinggeven wel mooi leeg, en dat scheelt punten! Beloning vind ik een heel belangrijk thema. Zeker in termen van econo­ mische zelfstandigheid. De meeste vrouwen kunnen niet leven van hun inkomen. De toenemende armoede in de Verenigde Staten, tref je vooral aan onder vrouwen, wérkende vrou­ wen. Dat betekent weer dat er dus ook kinderen in armoede opgroeien. Door het toenemend aantal echt­ scheidingen of het überhaupt ontbre­ ken van vaders, zijn er steeds meer al­

Kuyper verstijfde. De claustrofobie deed zijn hoofd gonzen. In het aardedonlser vast in de lift, dat was nog erger dan vliegen met zwaar weer! Zijn vliegangst had hij overwonnen na het volgen van een cursus bij de KLM, maar hier was geen thera­ pie tegen opgewassen. Hier heersten de bloedbanden. Zijn be­ tovergrootvader had destijds geëist pas na een week begraven te worden, omdat hij vreesde anders levend onder de grond te worden gestopt. Na enkele seconden ging de noodverlichting in de lift flauw branden, en Kuypers ademhaling kwam weer op gang. Hij keek recht in de bruine ogen van Leonore Martini. Snel liet hij haar arm los. "Schrok je?" zei ze grijnzend. Kuyper reageerde niet en begon wild op alle knoppen te drukken. Dat haalde niets uit, zelfs de alarmknop leek defect. "Nou, dan moeten we Apeldoorn maar even bellen," zei Leo­ nore Martini doodkalm en ze knikte met haar hoofd naar het telefoontoestel in de hoek van de lift. Kuyper vloog op de telefoon af en rukte de hoorn van de haak. "Maar welk nummer moet ik dan draaien?" riep hij vertwijfeld uit. "Daar links van je staat iets op de wand gedrukt, geloof ik. 'In geval van nood toestel...' Ik kan het niet lezen. Kijk jij eens." "Nee, het is onleesbaar. Er is een of andere gek met een spuit­ bus bezig geweest." "Maar je kan toch wel een ander nummer bellen, of reageert dat toestel alleen op het alarmnummer?" "Dat weet ik niet. Het lijkt me een normaal toestel. Ik ken al­ leen geen enkel nummer uit mijn hoofd." Kuyper greep naar zijn binnenzak, maar hij had zijn agenda op zijn bureau laten liggen. Hij herinnerde zich wel het telefoonnummer van zijn

Haar eerste dag in Am­ sterdam begon slecht. "M'n damesfiets ge­ mold. Banden leeg, wiel krom, bel weg. Toch wil ik niet meteen zeggen dat Amsterdam een vrouwonvriendelijke stad is." Ze brengt sinds haar zeventiende haar leven door in Groningen. Doorliep de HBS, stu­ deerde sociologie en was universitair docent 'emancipatie en arbeid' aan de Groningse rijksu­ niversiteit. Met ingang van 15 oktober is ze hoogleraar vrouwenstu­ dies aan de VU:Jeanne de Bruijn (37). Prof. Jeanne de Bruijn: "Er zijn faculteiten waar de aandaclit voor vrouwenstudies nog minimaal i s . " Foto Bram de Hollander

leenstaande moeders met kinderen. Als 'vrouwenbanen' beter betaald zouden worden, los je ook andere problemen op, bijvoorbeeld dus van kinderen die opgroeien in armoede. Toch wordt het thema beloning door veel vrouwen minder interessant ge­ vonden dan bijvoorbeeld carrièremo­ gelijkheden. Ze zeggen altijd: 'Ach, beloning, als 't werk maar leuk is'. Geld eisen, hoort ook niet bij vrou­ welijkheid. Dat is meer iets voor mannen." ­ Waar maakt u zich nog meer druk over? "Over de kinderopvang. Meer Ne­ derlandse vrouwen willen werken. Maar alles staat of valt met: hoe gaan we de kinderopvang regelen in de toekomst? Tachtig procent van de bevolking wil zich nog steeds voort­ planten. Nou, die kinderen moeten op de een of andere manier groot worden. Daar moeten we een oplos­ sing voor vinden. We hebben natuur­ lijk wel wat dingen, maar dat is mini­ maal. Mensen moeten mogelijkheden

hebben waar ze uit kunnen kiezen. Waarom regelen we in Nederland al­ lerlei andere zaken wel, en dat juist niet. Nu komt de verzorging van de kinde­ ren nog steeds neer op de moeders. En wie kinderen verzorgt, wordt ge­ straft in onze samenleving. Op het moment dat je uit het arbeidsproces gaat, wordt de kans op herintreding met het jaar kleiner. Je krijgt er niets voor, alleen immateriële beloning, 't Is wel leuk, wel aardig, maar nie­ mand krijgt er een periodiek bij als je weer een jaar de kinderen hebt opge­ voed." ­ Denkt u dat het aantal vrouw en in hogere functies nog sterk zal toene­ men de komende jaren? "Daar ben ik wel optimistisch over. Vooral in de advocatuur en in de me­ dische wereld neemt het aantal vrou­ wen sterk toe. Steeds meer kiezen be­ wust voor een loopbaan. Toch schiet het totaalplaatje niet zo hard op. Waar vrouwen van oudsher aan het hoofd stonden, zoals in de verpleging

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (8) oude kamer bij filosofie. Met trillende vingers draaide hij het nummer. De telefoon was nauwelijks overgegaan toen Kuyper een barse stem hoorde schetteren: "Met Griffijn." Kuyper wist van schrik even niet wat hij moest zeggen. Waarom kreeg hij juist die ellendeling aan de lijn? Griffijn herhaalde zijn naam en toen zei Kuyper: "Hallo Paulus, zou je even iets voor me kun­ nen doen? Ik zit hier in de lift en ik zoek nu het telefoonnum­ mer van de portier." "Ah, Kuyper, zit je in de lift? Ik wist niet dat je wat bijverdien­ de als liftboy, maar bij jou kan je alles verwachten," zei Griffijn pesterig. "Heel geestig Paulus, maar de lift is blijven hangen en de alarmknop werkt niet. Dus geef me alsjeblieft even dat num­

en bij welzijnsinstellingen, zijn man­ nen gekomen. Echt een probleem is het tussentra­ ject, het middenmanagement. Daar zitten nog veel te weinig vrouwen. Er zijn ook niet veel vrouwen met be­ leidservaring op middelbaar niveau. Maar dat zijn wel juist de banen waar anderen zich aan kunnen spiegelen. Die paar aan de top, dat is te ver van hun bed. Ik denk dat in het middel­ management de concurrentie zo haid is, dat vrouwen er niet doordringen. In de Verenigde Staten spreekt men wel van the ceiling­glass, het glazen plafond. Tot op zekere hoogte wor­ den vrouwen toegelaten in een orga­ nisatie en daarboven blijven mannen 't heft in handen houden. Dat kan komen doordat 't daar nog teveel op een typisch mannelijke manier toe­ gaat, een manier die vrouwen niet aanspreekt. Ze hebben een andere toon en houding. En in het manage­ ment worden alle risico's vermeden. Dus liever iemand van hetzelfde, dan iemand waarvan je niet weet hoe het zal gaan."

"Kom, kom, Kuyper, hebben wij geen gevoel voor humor meer? Je denkt toch niet dat ik een mens in nood in de steek zal laten. Het verbaast me alleen dat zo'n revolutionair type als jij dat nummer niet uit zijn hoofd kent. Het is negentienhon­ derdzeventien, het jaar van de Russische Revolutie, weet je wel?" en Griffijn hing bulderend van het lachen op. De vernederende woorden van Griffijn drongen nauwelijks tot Kuyper door. Hij voelde zich als een bang jongetje dat zich het liefst zou verbergen in het keukenschort van zijn moeder. Zwe­ tend priemde hij zijn vingers in de kiesschijf. De telefoon was langdurig in gesprek. Pas na zes keer draaien werd er opgeno­ men: "Receptie Vrije Universiteit. Met Chantal Pakvis." "Spreek ik niet met de portier?" "Nee, die functie is afgeschaft, maar misschien kan ik u van dienst zijn?" zei het meisje vriendelijk. "Ik zit vast in de lift. Kan iemand mij eruit halen?" "U bent al de zoveelste die belt. Alle liften zijn namelijk blijven hangen. De stroom schijnt in heel Buitenveldert te zijn uitge­ vallen. Ik kan er verder ook niks aan doen. U moet maar rustig afwachten tot er weer wat beweging in komt." Kuyper hing de telefoon op, en briefde aan zijn lotgenote over wat het meisje had gezegd. Lijdzaam staarden zij voor zich uit. Plotseling schokte de lift en ging het licht fel branden. "Mooi, en probeer nu die knop nog eens," zei Leonore Martini rustig tegen Kuyper. Hij drukte, en inderdaad ging de lift nu naar beneden. Kuyper stond er verkrampt bij, alsof hij verwachtte dat elke beweging de lift weer tot stilstand zou brengen. Eenmaal veilig aangekomen snelde Kuyper de lift uit. In zijn haast botste hij tegen iemand op, die verbaasd zei: "Dat is ook toevallig, ik was net naar u op weg."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen