Ad Valvas 1990-1991 - pagina 481

CULTUUR

AD VALVAS 2 MEI 1991

Brittens Requiem: treuren om de oorlog vu-Koor, vu-Orkest en Krashna Musika Samenwerkingsproject met War Requiem van Britten, in het Concertgebouw, 4 mei, aanvang 20 30 uur ƒ 17 50

M.P. Holwerda Een paar jaar geleden, tijdens een borrel, ontstond het plan. De drie gezelschappen zouden op gezette tijden hun krachten moeten bundelen en zo de modern-klassieke muziek een goede dienst bewijzen. Twee jaar terug werd het plan in praktijk gebracht. De drie studentenmuziekgezelschappen vu-Koor, VU-Orkest en Krashna Musika uit Delft, waagden zich aan de Glacolytische Mis van Leos Janacek. Komende zaterdag zullen diezelfde drie het War Requiem van Benjamin Britten ten gehore brengen. JDit werk heeft echter zovele gezichten dat zelfs een dergelijke, reeds tamelijk omvangrijke bezetting ontoereikend is voor de uitvoering ervan. Belangrijke gedeelten worden gezongen door drie solozangers, begeleid

door kamerorkest, andere passages vereisen het optreden van een jongenskoor. Daarom werd het samenwerkingsprojects uitgebreid met zowel de professionele zangers Hieke Meppelink (sopraan), Bernard Loonen (tenor) en Romain Bischoff (bariton), als het Jongenskoor van de Kathedrale Basiliek Sint Bavo uit Haarlem. Het hele gezelschap zal gedirigeerd worden door Jean-Marie ten Velden, docent aan het Sweelinck Conservatorium en sinds 1984 vaste dirigent van het VU-Koor. Met hem erbij opgeteld, zullen er ongeveer tweehonderd mensen op het podium staan. Een aantal dat bij de realisatie van het project ongetwijfeld een enorme organisatie en voorbereiding vergde, waarmee dan ook al in het voorjaar van 1990 werd begonnen. Het War Requiem is een ernstig stuk. Het is door Britten geschreven ter gelegenheid van de inwijding in 1962 van de Coventry Cathedral die in de Tweede Wereldoorlog geheel verwoest werd.

PAGINA 7

Britten verweefde de aloude RoomsKatholieke mis voor de overledenen, de "Misa pro Defunctis", met de oorlogsgedichten van de Engelse dichter Wilfred Owen die jong en roemloos in de Eerste Wereldoorlog was gestorven. Muzikaal worden deze verschillende ingrediënten verwoord door respectievelijk het koor, het orkest en de sopraan enerzijds, de tenor en de bariton anderzijds. Waar de koorzangen om eeuwige rust bidden, of de dag des oordeels verkondigen, schreeuwen de versregels van Owen van ontzetting over de vernietigende kracht van de hem zinloos toeschijnende oorlog, of smeken zij de Heer om bevrijding van de hel op aarde. Ook de toonzetting van de delen is verschillend. Schrille dissonanten tegenover traditionele hymnen, als de wanhoopskreet van een machteloze eenling tegenover de berustende samenzang van de grote massa. Pas in het laatste deel smelten de partijen samen, verstommen, tot nog alleen een kerkklok weerklinkt, die zowel associaties met een teraarde-stelling als met de aanvang van de mis oproept. Benjamin Britten overleed in 1976. De vele opera's die hij componeerde, waaronder "Peter Grimes" en "The Rape of Lucretia" brachten hem bekendheid, doch ook zijn War Requiem wordt beschouwd als een modern meesterwerk. Die waardering gold niet zozeer het vernieuwende karakter van het stuk, als wel de indrukwekkende wijze waarop Britten tekst

Benjamin Britten vlak voor zijn dood in 1 9 7 6 en melodie op elkaar liet aansluiten. Tot op de dag van vandaag bezit het War Requiem een grote zeggingskracht, nog afgezien van het feit dat de uitvoering door het samenwerkingsproject in Amsterdam juist op de avond van de Nationale Dodenherdenking zal plaats vinden, met

Meneer Eden wil van emoties niet weten Toneelgroep Amsterdam speelt De Functie van Jean Mane Besset T/m 11 mei in het Theater Bellevue Regie Kees Jan Hundling Spel Cathe nne ten Bnjggencate, Hajo Bruins en Rik van Uffe len

Toneelgroep Amsterdam, met 'De Functie'

De waarheid in 24 beelden Van 1 t / m 18 mei vindt een retrospectief plaats van het werk uit de tachtiger jaren van cineast Jean Luc Godard Films in Rialto, video in Maison Descartes

i DtcK Roodenburg Aan het begin van de jaren tachtig beschreef een recensent Jean Luc Godard als een filmer die bezig is zijn eigen tocht in de waanzin te filmen. Toen was Prénom Carmen nog niet gemaakt, de film waarin Godard zichzelf een rol toebedeelt als de to­ taal geschifte regisseur Jean die in een inrichting wat voor zich uit zit te typen. Wie wil weten hoe het Godard in de jaren tachtig verging, kan de komende tijd terecht in Rialto en Maison Descartes. Rialto vertoont de films van de afgelopen tien jaar; Mai­ son Descartes ontfermt zich over het videowerk. Vanaf 1980 maakte Godard vier

speelfilms, die ­ net als zijn vroegere werk ­ met gemengde gevoelens zijn ontvangen. Zeer velen vinden zijn films onbegrijpelijk, voor sommigen is hij nog steeds de vernieuwer die hij in de zestiger jaren was. Wat mij be­ treft verschilt het per film, of mis­ schien wel per beeld. Sauve qui peut (la vte) (1980) be­ hoort tot de mooiste beeldenreeksen die ik ooit zag. Je zou de film kunnen omschrijven als een oefening in be­ weging, de veel geciteerde 24 beel­ den per seconde die volgens Godard de essentie van film uitmaakt. In Passion (1982) houdt Godard zich bezig met de functie van licht en schaduw in de beeldende kunst: een regisseur maakt tableaux­vivantes van schilderijen van Rembrandt en andere oude meesters. Geeuwend heb ik de film uitgezeten en de om­ schrijving 'pretentieuze onzin' leek

Een zwangere vrouw, een statisticus en een man die drukdoende is zijn voortplantingsfunctie te vervullen, ontmoeten elkaar in een graftombe. Wie zijn deze personages die zich op­ houden in het stuk 'De Functie' van Jean­Marie Besset? Hoe staan ze te­ genover elkaar? En, wat hebben ze op die plek te zoeken? Deze vragen worden opgeroepen in de jongste produktie van Toneelgroep Amster­ dam. "U wordt de moeder van mijn kind", luidde de advertentie die opriep tot draagmoederschap, waarop juffrouw Jouve reageerde. Gefascineerd door de opsteller van deze advertentie, me­ neer Eden, aanvaardt zij de voorwaar­ mij van toepassing. Maar ik had me vergist. In een recensie is Passion omschreven als een 'briljante verhan­ deling over het zoeken naar de din­ gen (...)'. Dus laat u niet ontmoedi­ gen. In Prénom Carmen (1983) speelt het geluid een belangrijke rol. Een groepje musici oefent kwartetten van Beethoven. Voor alle duidelijkheid; de punten die ik uit de films naar vo­ ren haal zijn slechts enkele van de vele onderwerpen die Godard aan de orde stelt. Elke film blijkt een war­ boel van verhaallijnen, personages, statements over leven en dood en be­ schouwingen over het medium film. De enige bevredigende samenvatting van een film van Godard is die film zelf. Prénom Carmen vond ik een re­ delijk aangename en soms zelfs zeer komische film, maar zodanig dat ik voorlopig wel even genoeg had van Godard. Zijn laatste film Je vous salue Marie, een moderne versie van het bijbelse Maria­verhaal, heb ik daarom niet gezien. Bovendien denk ik altijd: het boek is toch beter. Zelf vatte Godard Sauve qui peut (la vie) samen als "Drie bestemmingen (lotgevallen, noodlotten) die zich mengen zoals het leven". De drie personages worden gespeeld door

den die hij in een contract heeft laten vastleggen. Jouves enige taak en be­ zigheid is het dragen van zijn kmd. In dociele bewondering probeert zij zich aan de regels te houden, hetgeen haar niet gemakkelijk afgaat. Een be­ zoek aan galerie Lafayette waar zij wil profiteren van de uitverkoop be­ tekent al contractbreuk. Meneer Eden laat zich typeren als een man die emoties probeert uit te bannen om alles ondergeschikt te maken aan functionaliteit. Middels afgepaste be­ wegingen en dreigende taal toont hij zijn macht en controleert hij zijn om­ geving. In één van de vertrekken van zijn appartement, de plaats van han­ deling, registreert hij met behulp van een videocamera alles wat zich daar afspeelt. In deze schaarsgemeubileerde ruimte is de sofa in de vorm van een kroko­ dil het middelpunt. Het vervaarlijke reptiel met pantserhuid dat over het algemeen alleen in actie komt om

een onlangs gestreden oorlog nog vers in het geheugen. Hoe zeer het concert m de belangstelling staat wordt aangegeven door de KRO-radio, die het concert rechtstreeks zal uitzenden, hoewel slechts het eerste deel, tot aan de pauze.

zich op een prooi te werpen, lijkt te verwijzen naar de hoofbewoner zelf. Adamson noemt het afgesloten ver­ trek een graftombe; een stenen graf­ monument waar geen ruimte is voor emoties, voor leven. Hij heeft de af­ gelopen nacht doorgebracht met me­ neer Eden die hem beschouwt als een "one­night­stand". Adamson daarentegen interpreteert deze nacht als het begin van een relatie. Geheel in de ban van de charismatische kracht van meneer Eden wil hij juf­ frouw Jouves plaats innemen. Hij is dan ook een bedreiging voor het paar dat alleen ten behoeve van een nako­ meling is gevormd. Door het goede spel van de acteurs wordt de schildering van een angst­ aanjagende, koel en berekenende man met zijn veel emotionelere slachtoffers steeds scherper. Echter gedurende de gehele voorstelling bij­ ven de drie personages vaag gekleur­ de fresco's. Toneelgroep Amsterdam biedt een avond mooi acteertoneel. Prikkelen doet de gepolijste en knap opgebouwde tekst van de jonge Fran­ se auteur weinig. Spannend is de voorstelling door de vragen die wor­ den opgeroepen. De toeschouwer krijgt steeds meer informatie, maar de vragen worden niet beantwoordt. Sterker nog, er komen steeds meer nieuwe vragen bij!

Jean-Luc Gedard: op zoek naar de waarzin Jacques Dutronc, Isabelle Hupert en Nathalie Baye. Het is ondoenlijk om, al was het maar bij benadering, de verhaallijnen samen te vatten. Eén scène wil ik noemen, waarin Godard ­ meester van de tegenstrijdigheden ­ laat zien wat beweging is, door het beeld stil te zetten. Een vrouw krijgt een klap in haar gezicht. In slow­mo­

tion laat Godard zien hoe dat ge­ beurt: de hand raakt het gezicht, dringt door in de huid, gaat nog ver­ der tot het gezicht helemaal verwron­ gen is. De camera onthult wat de werkelijkheid over het hoofd ziet. Een handeling van een seconde wordt in 24 beelden ontleed. Kijk zelf maar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen