Ad Valvas 1990-1991 - pagina 70

I AD VALVAS 20 SEPTEMBER 1990

PAGINA 2 1

Meer aandacht voor bèta­onderzoek

Kopieën v e r v o l g

Universitaire aderlating richting NWO wordt opgeschort Frank S t e e n k a m p

De universiteiten krijgen een nieuwe kans om zelf onderzoeks­ beleid te voeren. M inister Ritzen heeft het plan opgeschort om h u n budget fors te verkleinen ten gun­ ste van de onderzoeksfinancier NWO. Oorspronkelijk zou gelei­ delijk 125 miljoen gulden worden overgeheveld van de universitei­ ten naar NWO. N u wordt deze operatie voorlopig beperkt tot één portie van 25 miljoen gulden. Dat blijkt uit de Onderwijsbegro­ ting, die dinsdag gepresenteerd is. Ritzen verbindt aan deze beperking wel de voorwaarde dat de universitei­ ten in staat blijken tot een flexibel en selectief onderzoekbeleid. In het tegelijk verschenen Weten­ schapsbudget 1991 wordt gesugge­ reerd dat dit universitaire onderzoeks­ beleid de komende jaren de nadruk moet leggen op het bèta­onderzoek. Het gaat dan om milieu­, energie­ en materialenonderzoek, maar ook om informatica en technische weten­ schappen. Volgens internationale ver­ gelijkingen zijn de uitgaven voor die gebieden in ons land achtergebleven, terwijl de sociale en geestesweten­ schappen juist oververtegenwoordigd zijn. Volgens het kabinet zullen enke­ le vakgebieden die in het kielzog van de studentenaantallen sterk zijn ge­ groeid (rechten, economie, geschie­ denis en de moderne talen), de ko­ mende jaren een veer moeten laten. Sterk onderzoekgerichte gebieden zo­ als linguïstiek verdienen echter be­ scherming. De verschuiving richting de exacte wetenscahppen moet volgens de mi­ nister geleidelijk tot stand komen. In­ houdelijk zal Ritzen de ombuigingen niet diaeren; wel wil hij zich ervan verzekeren dat de financiering van universitair onderzoek "flexibel en se­ lectief' wordt, en meer gericht op kwaliteit. De instelling van onder­ zoekscholen en de versterking van de tweede geldstroom (het geld dat de universiteiten via NWO ontvangen).

met 25 miljoen gulden, kunnen daar­ bij helpen. Dat de overheveling van 100 mil­ joen extra per jaar naar NWO is opge­ schort, is mede een gevolg van fel protest van de universiteiten tegen dit plan. Zelfs de eerste portie van 25 miljoen ontlokt aan VSNU­voorzitter Van der Schans nog een negatieve reactie: "Het voeren van een selectief onderzoeksbeleid is onmogelijk, als ons op belangrijke onderdelen de zeg­ genschap wordt onmomen", zei hij dinsdag desgevraagd. Ritzen wil de universiteiten nu als­ nog een kans geven: als het lukt om in het binnenkort af te sluiten 'hoofdlij­ nenakkoord' afspraken te maken over het onderzoeksbeleid, dan zal de om­ leiding van nog meer geld via NWO als kwaliteitsbewaker achterwege blij­ ven. De reactie van NWO was dinsdag nogal koeltjes. Dat zijn budget niet vijf­ maar slechts éénmaal met 25 miljoen wordt verhoogd, noemde voorzitter J. Borgman wel "een ver­ rassende wending". M aar de uitvoe­ ring van het meerjarenplan van de organisatie komt nog niet in gevaar. In dat plan van afgelopen mei ging NWO uit van slechts 10 miljoen gul­ den extra per jaar. "Met de nu toege­ zegde eenmalige 25 miljoen komen wij op z'n vroegst in 1993 in de proble­ men. Maar op die termijn kan er weer van alles veranderd zijn", vond Borg­ man.

Aderlating Hij ziet in de nieuwe koers van Ritzen zelfs een gunstig element: de verhouding van zijn organisatie met de veelgeplaagde universiteiten wordt op deze manier minder vertroebeld dan bij de aanvankelijk voorziene aderlating. Te meer omdat de helft van de 25 miljoen gulden die NWO komend jaar extra krijgt, afkomstig is van de besparingen door de OV­kaart en niet direct van de universiteiten. Zij verliezen straks aan Borgman dus geen 125 maar 13 miljoen gulden ­ een bedrag dat NWO bovendien moet steken in onderzoekscholen. Ook met de extra aandacht die de

Studentenvakbond noemt voorstel 'een lachertje' v e r v o l g

v a n

p a g i n a

1

extra lenen. In de onderwijsbegroting kondigt Ritzen nu aan dat hij daarvan twee extra jaren lenen wil maken. Ook op deze verruiming was aange­ drongen door de onderwijscommissie van de Tweede Kamer. Sommige categorieën studenten kunnen overigens langer dan vijf jaar aanspraak maken op een basisbeurs en aanvullende financiering. Gehan­ dicapte studenten en degenen die een tweede fase opleiding volgen in de tandheelkunde, farmacie, wijsbegeer­ te van een wetenschapsgebied of die studeren aan een universitaire lera­ renopleiding, krijgen zes jaar recht op de beurs. Studenten theologie hebben dit recht gedurende 6,5 jaar en stu­ denten in de tweede fase medicijnen en diergeneeskunde en in het kunst­ onderwijs zelfs gedurende zeven jaar. Ritzen wil deze maatregel invoeren voor degenen die per 1 augustus 1991 met de studie beginnen. In een eerste reactie zei de Lande­ lijke Studenten Vakbond (LSVb) dins­ dag dat de verhoging van de maxima­ le leningen voor ouderejaars 'desas­ treus' zal uitwerken. Iedereen die lan­ ger dan vier jaar studeert ­ en dat is thans een ruime meerderheid ­ wordt

Jo Ritzen: flexibel en selectief

Foto Bram de Hollander

minister vraagt voor de bèta­ weten­ schappen heeft NWO weinig proble­ men. Alleen: "Wij doen al zeer veel voor die disciplines. Bijna 80 procent van ons geld gaat erheen. De bood­ schap over vermindering van alfa­ en gamma­ onderzoek moet dus vooral naar de universiteiten gaan", aldus Borgman. Hij ziet dan ook geen reden om de koers van NWO, dat momenteel juist extra aandacht besteedt aan alfa­ en

gammaonderzoek en levensweten­ schappen, te wijzigen. Maar als NWO extra geld krijgt, dan zullen ook de bèta­disciplines daarvan profiteren. Juist dezer dagen is dat overigens het geval: het budget voor de bètaweten­ schappen voor 1990 is alsnog eenma­ lig met vijf miljoen verhoogd.

opgezadeld met een hogere studie­ schuld. "Een onzalig plan dat de fi­ nanciële rampspoed die studenten nu al te wachten staat enkel zal vererge­ ren", aldus LSVb­voorzitter Giesberts. "Het voorstel erkent overigens dat er bij aankomende studenten een aversie tegen lenen bestaat, iets wat de overheid voorheen altijd heeft ont­ kend. Het is ronduit kinderachtig dat

men zich er op deze manier uit wil redden." De voorgestelde 'toegift' van een tweejarige leenmogelijkheid na vijf jaar studie is volgens de LSVb 'een lachertje'. Giesberts: "Dat voorstel grijpt volkomen naast de werkelijk­ heid. Alleen heel rijke studenten zul­ len hiervan kunnen profiteren."

v a n

p a g i n a

1

Voor deze kopieën geldt een ander tarief (tien cent per pagina) dan voor de kopieën die zijn opgenomen in readers (verzamelwerken bestaande uit korte delen uit boeken en tijd­ schriften). Voor zo'n kopie moeten de universiteiten tweeënhalve cent beta­ len aan de uitgeversbond. De universiteiten accepteren het onderzoek van Bureau Centrum niet als grondslag voor de berekening van de vergoeding, omdat zij betwijfelen of het "voldoende representatief en vaüde is". Volgens de VSNU hoeven de argumenten voor dit standpunt, ontleend aan de analyses van enkele door een aantal colleges van bestuur geraadpleegde deskundigen, "thans niet in de richting van de stichting te worden geëxpliciteerd". Die analyses houdt de VSNU liever achter de hand voor het geval Reprorecht naar de rechter stapt, zo blijkt uit een memo­ randum van de VSNU. André Beemsterboer is niet ver­ baasd dat de VSNU het onderzoek van Bureau Centrum verwerpt. "Ik zou ook niet veel in zo'n onderzoek zien als ik daardoor ieder jaar 1,75 miljoen kan besparen. Ik geloof meteen dat er veel deskundigen zijn die nadere ana­ lyses willen doen. M eneer Domme­ ring (de advocaat van de VSNU, FvK) is een heel goed jurist, dus dat kan op zich heel interessant worden bij de rechter." Volgens het hoofd van de dienst Financieel Economische Zaken (FEZ), P. van Wijngaarden, raakt de begroting van de VU niet in de war als het voorstel van Reprorecht wordt ge­ honoreerd. Er is ai een bedrag voor gereserveerd. De VU maakt jaarlijks 1,5 miljoen kopieën. Daarvan zou ze­ ven a acht procent reprorechtplichtig zijn, meent FEZ. Dat komt overeen met een bedrag tussen de 105.000 en 120.000 gulden. Reprorecht houdt het op een bedrag tussen 188.000 en 225.000 gulden.

Personalia Mw. dr. J.G.M, de Bruijn wordt met ingang van 15 oktober benoemd tot hoogleraar vrouwenstudies aan de VU. Ze zal worden gestationeerd aan de faculteit sociaal­culturele weten­ schappen. De Bruijn (37) studeerde in 1978 af in de sociaal­culturele weten­ schappen aan de universiteit van Gro­ ningen. Vanaf 1979 tot heden is zij aan deze universiteit docente 'eman­ cipatie en beleid'.

38e jaargang, nummer 5

Ritzen bereid tot financiering vrouwenstudies "Vrouwenstudies en emancipa­ tieonderzoek moeten integraal deel gaan uitmaken van het uni­ versitair onderzoek." Dat zei mi­ nister Ritzen vorige week bij de presentatie van het eindadvies van de Stimuleringsgroep eman­ cipatie­onderzoek (STEO).

Giesberts (LSVb): ' Een onzalig plan' Foto Bram de Hollander

De STEO sloot haar zesjarig bestaan af met de conclusie dat de positie van vrouwenstudies­emancipatieonder­ zoek nog lang niet stevig genoeg is. De STEO adviseert daarom een Pro­ grammeringscollege vrouwenstudies in te stellen voor een periode van zes jaar. Hiervoor is jaarlijks een bedrag van zes miljoen gulden nodig. Voor­ zitter Prof dr J. Soetenhorst­de Savor­ nin Lohman: "Het onderzoek vindt nog te veel in een ad hoc sfeer plaats.

Gerichte stimulering moet de veran­ kering in de wetenschap gaan realise­ ren." Tot nu toe beschikte de STEO over beperkte middelen. Zij moest het doen met overtuigingskracht en een budget van 820.000 gulden per jaar. Ritzen zal zich met staatssecretaris E. ter Veld van Emancipatiezaken, gaan bezinnen op het eindadvies. Ter Veld betreurde dat de STEO geen andere oplossingen voorstelt: "Het is jammer dat er geen alternatieven wor­ den genoemd waardoor ook geld uit andere geldstromen kan worden ver­ kregen. Daarin ligt de zwakte van het advies en het zal de beslissing voor ons een stuk moeilijker maken. Ik ken de financiële mogelijkheden vön Onder­ wijs en Wetenschappen op afstand. Zes miljoen is daar zeker niet te vin­ den." ^ (HOP)

Ad Valvas is het redactioneel onaflianltelijke weekblad van de Vrije U niversiteit. Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post), 1081 HV Amsterdam, tel 020 ­ 548 4330, b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397 Redactiekamers: OD 01 en 0D­09, Hoofdgebouw VU Redactie: Wim Crezee (hoofdredacteur a.i), Frank van Kolfschooten, Martin Ensennk Medewerkers: Diana Doomenbal, Henk Vlaming, Mark Plekker, Koos Neuvel, Emo Eskens Fotografen: Sidney Vervuurt, Kees Keuch, Michel Claus, Peter Wolters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samen­ werkende universiteitsbladen): Jos Dohmen Tekenaar: Aad Meijer Ontwerp lay­ont:Hollandse Hoogte Beleidsraad: prof dr E Boeker (voorzitter), dr M A J Eijkman , G H de Jong, A L Burger, mevr drs E J Kok , 3 vacatures (Verenigings­, student­ en obp­lid) Secretanaat mevr mr M.A Daniels, kamer 2E­71 Hoofdgebouv», De Boele­ laan 1105, tel 020 548 2696 Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, lD­04, Hoofdgebouw, tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, telexnr 41753, ook 'Adjes commercieel '(zie pag 4), ovenge Adjes redactie adres, adver­ tenties van VU instanties opgeven op iD­04, Hoofdgeb, tel 3096 Produktie: Dmkkenj Randstad, Stationsweg 38, 1431 EG Aalsmeer, tel 02977 ­ 25141 Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f SS,' Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij Bureau Pers en Voorlichting VU, tel 020 548 2671 > Fax­nummer: 020 428998 onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas' Int.Standaard Serie Nummer: 0166 0098

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen