Ad Valvas 1990-1991 - pagina 230

PAGINA 2 I

IAD V ALV AS 6 DECEMBER 1990

Fysici zijn trots op nieuwe laser Martin Enserink Er viel dinsdag wat te vieren bij de vakgroepen atoomfysica en fysische chemie. Onderzoekers, technici en medewerkers van de mechanische en elektronische werkplaats waren uitgenodigd voor een gezamenlijke borrel. De aanleidmg: "De Opstel­ ling" was klaar. De Opstelling, ofwel de XUV-laser, IS een nieuw apparaat waarmee me­ tingen kunnen worden gedaan naar de mteractie tussen laserlicht en gasdeeltjes. Hij zal gebruikt worden door atoomfysici en fysisch­chemi­ ci, die samen bezig zijn het Laser Centrum Vrije Universiteit op te richten. De vakgroepen zijn trots op het in­ strument, dat grotendeels uit eigen fabrikaat is. Slechts op een paar plaatsen ter wereld beschikt men over gelijksoortige apparatuur. Nog deze maand moeten de eerste me­ tingen plaatsvinden. 'Gewoon' laserlicht maken, in voor de mens zichtbare frequenties, dat is tegenwoordig geen kunst. Appa­ ratuur daarvoor is gewoon in de handel. De onderzoekers wilden echter werken met XUV (Extreem Ultraviolet), licht met een golfleng­ te van 50 tot 100 nanometer. Het

nieuwe apparaat kan 'gewoon' la­ serlicht omzetten in XUV. Het doet dat door in de baan van het licht een minuscuul gaswolkje te blazen, dat er voor zorgt dat er een conver­ sie naar XUV­licht plaatsvindt. Om­ dat het laserlicht wordt uitgestraald in hele korte pulsjes (van enkele miljardste seconden) was het op de juiste tijd en plaats 'mikken' van dat gaswolkje een van de belangrijkste technische problemen. Een ander moeilijk punt: XUV­licht kan zich niet door lucht verplaatsen. De hele opstelling moet dus "extreem hoog vacuüm" gezogen worden, tot on­ geveer één miljardste van de lucht­ druk buiten. De nieuwe opstelling is vooral nut­ tig voor fundamenteel onderzoek naar atomen en moleculen. Dr. Wim Ubachs, projectcoördinator, ziet echter wel degelijk toepassin­ gen in het verschiet. Zo zullen me­ tingen aan de absorptie van XUV­ licht door stikstof misschien helpen om gegevens over de dampkring van Jupiter, verzameld door het ruimteschip Voyager, beter te inter­ preteren. Een andere mogelijkheid is de bestudering van de opname van XUV­licht door chloorfluor­ koolwaterstoffen (CFK's). Als ge­ volg van die opname vallen de

Medewerkers krijgen tekst en uitleg bij de nieuwe opstelling

CFK's uit elkaar, waarbij chloorato­ men vrijkomen, die in de hogere re­ gionen van de atmosfeer reageren met ozon. Kennis over dat proces, zo verwacht Ubachs, zou kunnen bijdragen aan het beter begrijpen van het 'gat in de ozonlaag'. Naast een slordige vijf ton heeft de fabricage van het meetinstrument ook bijna een jaar tijd gevergd. Me­ dewerkers van de mechanische werkplaats van Natuurkunde heb­ ben in totaal zo'n 1500 uur aan de

draaibanken doorgebracht om on­ derdelen te vervaardigen. De borrel van dinsdag diende mede om die arbeid te belonen. "Nu kan men eens zien wat er van geworden is", zegt Jacques Bouma, vakgroepsas­ sistent bij Atoomfysica, die als een soort tussenpersoon tussen de werk­ plaats en de wetenschappelijke staf fungeert. "Vaak is het zo dat de mensen in de werkplaats een appa­ raat maken maar niet horen wat er nou precies mee gebeurt. Ze maken

VU wil niet meewerken aan onderzoek naar ailoclitonen Erno Eskens De VU heeft haar bedenkingen bij een onderzoek van het minis­ terie van Onderwijs en Weten­ schappen naar de achterstand van allochtonen in het hoger onder­ wijs te Amsterdam. Het onder­ zoek zou onzorgvuldig worden uitgevoerd en zou de privacy van studenten in gevaar brengen. Het college van bestuur van de VU weigert voorlopig gegevens over etni­ citeit van studenten voor het onder­ zoek beschikbaar te stellen. De be­ stuurders zijn niet erg te spreken over de wijze waarop het onderzoek wordt uitgevoerd. Het Amsterdams Bureau voor Onderzoek en Statistiek dat door

het ministerie met het (voor)onder­ zoek is belast, zou onnauwkeurig wer­ ken. "Het probleem is ook dat het onderzoekbureau zonder goed overleg aan zijn gegevens probeert te komen. Wij zijn benaderd door 'een mede­ werkster', mevrouw Berdowski, van deze onduidelijke instantie," aldus CvB­secrealris D.M. S chut. Het college van bestuur heeft ook bezwaar tegen de gehanteerde onder­ zoeksmethode. In prmcipe indexeert het onderzoeksbureau etniciteit door te kijken naar de nationaliteit van stu­ denten. S unnamers en Antillianen hebben echter vaak de Nederlandse nationaliteit en kunnen daarom, vol­ gens het onderzoeksbureau, alleen aan de klank van hun achternamen herkend worden. Het college heeft het onderzoeksbureau deze week ge­

schreven niet mee te werken aan deze "volstrekt ongebruikelijke" methode. Al eerder schoot het onderzoek de studiedecanen en studiebegeleiders van de VU in het verkeerde keelgat. "Er is sprake van onzorgvuldig hande­ len," aldus studentendecaan W. van Raamsdonk. "Ik weet nog altijd niet wat het doel van het onderzoek is en ik weet nog altijd niet wat er onder 'allochtoon' wordt verstaan. Daarom hebben we de onderzoekster verwe­ zen naar het college van bestuur. Des­ ondanks is ze de afzonderlijke facul­ teiten blijven benaderen. We hebben de studiebegeleiders daarom gewaar­ schuwd dat er in het wilde weg na­ men worden gevraagd en dat ze maar een beetje moeten oppassen." Van een 'in het wilde weg naar namen vragen' is volgens onderzoek­

ster Z. Berdowski van het uitvoerende Amsterdams Bureau voor Onderzoek en S tatistiek geen sprake. De namen­ methode wordt volgens haar met zorg gehanteerd. "Het laatste wat wij wil­ len is privacy van wie dan ook schen­ den. Wij willen uiteindelijk statistie­ ken, geen namen." De onderzoekster heeft inmiddels aangekondigd dat zij desnoods via de Informatiseringsbank in Groningen de data wil los krijgen. Bovendien wil zij, ai of niet met medewerking van de VU, een aantal allochtone studenten individueel benaderen met vragen over de voortgang van de studie. Ze garandeert daarbi) dat behoedzaam met persoonsgegevens zal worden omgesprongen.

onvermijdelijk. Des te belangrijker is het, dat landelijke en internationale afspraken toch enige samenhang en De reactie van de faculteiten hier­ continuïteit in het onderzoek bren­ op zorgt voor een nieuw probleem. gen. Op zoek naar 'gaten' in de markt Universiteiten en instituten moet ontstaan studies als Japankunde, cul­ daarom toch meer werk maken van turele studies, algemene letteren en 'lokale en thematische concentratie' film­ en tv­wetenschap. En omdat de van het alfa­ onderzoek. Eerdere po­ geldstromen grotendeels afhangen gingen daartoe (voorwaardelijke fi­ van studentenaantallen, betekent dit nanciering, AlO­netwerken) hebben een forse klap voor het onderzoek in volgens de raad vaak louter papieren de basisdisciplines. constructies opgeleverd. Daarom is de Daartegenover staat groei van on­ hoop nu gevestigd op de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. NWO moet met extra geld de op­ bouw van onderzoekgroepen in alfa­ disciplines gericht stimuleren. De raad wijst erop, dat ze al vaker een substantiële overheveling van univer­ sitair geld naar NWO heeft bepleit. Maar zelfs als dat niet gebeurt, wil ze Op dinsdag 4 decmber is D Hoogen­ Finoegrisch dat deze organisatie haar budget voor doorn , eredoctor aan de VU, overleden Op een derde kwestie die al actueel de geesteswetenschappen de komen­ Hl) was al geruime tijd ernstig ziek Dirk Hoogendoorn (1914) ontving tij­ is, gaat de RAWB wel dieper in. Dat is de acht jaar met vijf miljoen gulden dens de 110e dies op 22 oktober het ere­ de neiging tot superspecialisatie of verhoogt. doctoraat in de geneeskunde uit handen versnippering in het alfa­onderzoek. Kort geleden trok NWO al een van prof dr N F Th Arts De titel De raad erkent dat individueel onder­ kwan van dit bedrag uit voor het werd hem verleend vanwege zijn ver­ zoek kenmerkend is voor de geestes­ prioriteitsprogramma "De Neder­ diensten op het terrein van de epidemi­ wetenschappen en in zeer kleine vak­ landse cultuur in Europese context". ologie in Nederlaijd_. , , , . , , ,., , , .j gebieden als hel Fins­Oegrisch zel(s De RAWB vindt dit een hoopgevend^ v a n

p a g i n a

Eredoctor Hoogendoorn overleden

1

derzoek bij de nieuwe studies, maar over de kwaliteit daarvan is de raad pessimistisch. Studies die een samen­ raapsel zijn van inleidende colleges, bieden volgens haar geen klimaat voor onderzoek. Zonder bijsturing voorziet de raad een sombere toekomst voor de gees­ teswetenschappen. Hardop vraagt ze zich af of de nieuwe studierichtingen wel op de universiteit thuishoren. De suggestie is duidelijk. S tel dat deze richtingen straks ­ met hun forse stu­ dentenstroom ­ naar het HBO gaan, dan zijn de geesteswetenschappen bij de imiversiteiten in één klap gehal­ veerd. Remedies voor deze toekomstige rampen biedt de raad nog niet. Ze laat het voorlopig bij de signalering ervan, in de kennelijke hoop dat de universi­ teiten zich daar iets van aantrekken.

onderdelen, maar waarvoor die die­ nen, waar ze komen te hangen, dat weten ze niet. Dat willen we nu eens laten zien." Projectcoördinator Ubachs ziet het nog wat breder: "Kijk, we zijn nog niet klaar, hè. We moeten ook in de toekomst nog veel werk gedaan krij­ gen, en daarvoor zijn we erg afhan­ kelijk van de werkplaats. Dus is het belangrijk om die mensen een beet­ je te stimuleren."

Advertentie

DE APPLE MACINTOSH SUPERMARKT Software, hardware en accessoires van alle bekende merken op voor­ raad. Bel voor de kleuren catalogus of kom eens langs in de showroom.

Van Diemenstraat 78 1013 CN Amsterdam

Geesteswetenschappen v e r v o l g

Foto Bram de Hollander

Tel: 0 2 0 - 2 0 8 7 1 1

Fax: 020­208551 gebaar, maar pleit voor vergelijkbare profilerende actie voor alle alfa­ we­ tenschappen. Daarbij moet vooral goed getoetst worden op samenwer­ king en internationale gerichtheid, die ook blijkt uit publikaties voor de internationale vakgenoten.

Archief Het belane van internationale con­ tacten speelt ook een rol in het plei­ dooi van de raad voor betere facilitei­ ten voor alfa­ onderzoek. Juist in deze vakgebieden bestaat vaak veel behoef­ te aan reizen, al was het maar om een archief te bezoeken. De traditioneel lage budgetten voor deze disciplines schieten daarvoor te kort. En hetzelfde geldt voor de kosten van publikatie, databases, speciale computers en bibliotheken. Zowel de universiteiten als NWO moeten daar­ om binnen hun alfa­ budget meer ruimte voor zulke faciliteiten bieden. Op het gebied van bibliotheken pleit de raad voor sterkere specialisa­ tie van universiteitsbibliotheken. De enige algemene bibliotheek moet de Koninklijke zijn, in Den Haag. Die moet dan versterkt worden tot een echte nationale bibliotheek voor de geesteswetenschappen. ,

38e jaargang, nummer 16 Ad V alvas is het redactioneel onaflianlielijlie weeltblad van de Vrije Universiteit. Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post), 1081 HV Amsterdam, tel 020 ­ 548 4330, b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397 Redactiekamers: OD­01 en 0D­09, Hoofdgebouw VU Redactie: Wim Crezee (Hoofdredacteur a i ) , Frank van Kolfschooten, Martin Ensennk, Ymkje de Boer (redactie­assistente) Medewerkers: Diana Doornenbal, Henk Vlaming, Mark Plekker, Koos Neuvel, Erno Eskens, Dick Roodenburg Fotografen: Sidney Vervuurt, Michel Claus, Peter Wfolters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samen­ werkende universiteitsbladen): Jos Dohmen, Frank Steenkamp Tekenaar: Aad Meijer Ontwerp lay­out:Hollandse Hoogte Beleidsraad: prof dr E Boeker (voorzitter), dr M A J Eijkman, mr J W Mekking, G H de Jong, A L Burger, mevr drs E J Kok, H Kaemingk Secretariaat mevr mr M A Daniels, kamer 2E 71 Hoofdgebouw, De Boelelaan 1105, tel 020 ­ 548 2696 Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, 1D­04, Hoofdgebouw, tel 0.!:ü 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, telexnr 41753, ook 'Adjes commercieel '(zie pag 4), ovenge Adjes redactie adres, adver­ tenties van VU instanties opgeven op iD 04, Hoofdgeb , tel 3096

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen