Ad Valvas 1990-1991 - pagina 273

AD VALVAS 17 JANUARI 1 9 9 l l

PAGINA 5

Biofysica is tussen wal en scliip gevallen Verkermingscommissie portretteert versnipperd vakgebied Martin Ense rink

"Hebben ze ons d'r ook in gezet? Sta ik in het rapport van de biofysica? Wat een deugnieten!" Prof.dr. J. Joosse, bioloog, is er op­ recht verbaasd over: zijn naam in de inventarisatie van biofysisch onder­ zoek? Ook prof.dr. G. Elzinga, van de medische vakgroep fysiologie, was "enigszins verbaasd" zichzelf terug te vinden in Biofysica in Nederland, dat in december werd aangeboden aan minister Ritzen. "Ik ben geen fysicus maar medicus", zegt hij. De verbazing van de beide hooglera­ ren is even opmerkelijk als veelzeg­ gend. Op pagina één van het rapport wordt al geconstateerd dat een duide­ lijke terreinafbakening van de biofy­ sica ontbreekt. Bij de historisch ge­ groeide indeling van de natuurwe­ tenschappen IS de interdiscipline bio­ fysica, 'de natuurkunde van de le­ vensprocessen', tussen wal en schip gevallen. Niemand lijkt nog precies te weten wat er onder het begrip ver­ staan moet worden. Joosse denkt wel te begrijpen hoe de vork in de steel zit: "De commissie had twee mogelijkheden: alles wegla­ ten wat strikt genomen geen biofysi­ ca IS of, heel imperialistisch, het vak­ gebied groter maken door er van alles naar toe te trekken. Blijkbaar hebben ze gekozen voor het laatste".

Zenuwcellen Uit de inventarisatie van de verken­ ningscommissie blijkt dat de VU in vier faculteiten een bonte verzame­ ling biofysisch onderzoek herbergt, naar diverse onderwerpen als de foto­ synthese, de bloedsomloop, het ge­ hoor, het zien, de menselijke bewe­ ging en de signaaloverdracht in ze­ nuwcellen. Het terrein verdient daarmee onge­ twijfeld een prijs voor het meest ver­ snipperde­vakgebied, hoewel de com­ missie zelf die term zorgvuldig mijdt. Prof.dr. R. Plomp, hoogleraar bij de sectie Audiologie en lid van de Ver­ kenningscommissie: "Die term 'ver­ snippering' is in de pers gekomen door een voorlichtster op het minis­ terie. Wij spreken van 'gebrek aan co­ ördinatie'. Dat is iets heel anders."

Niets nieuws De belangrijkste conclusie van de verkenningscommissie: die coördina­ tie moet beter. Op die manier kan het biofysisch onderzoek, dat interna­ tionaal heel aardig mee kan komen, verder groeien.

De biofysica is een ver­ snipperd vakgebied. Dat blijl<t uit het onderzoek van de Verkennings­ commissie Biofysica, die vorige maand rap­ port uitbraclit. Aileen al aan de VU wordt biofy­ siscii onderzoek bedre­ ven door minstens ze­ ven versciiiiiende groe­ pen in vier facuiteiten. Dat kan zo niet door­ gaan, vinden sommi­ gen. Maar is de lappen­ deken aan onderzoek de naam vakgebiedelgenlijk wel waard? Van Grondelle: ' H e t is vijf voor twaalf'

Ergens midden in het eilandenrijk van onafhankelijke groepjes bevmdt zich de vakgroep biofysica van de na­ tuurkundige faculteit. Hier zetelen de biofysici in de strikte zin des woords. Voor prof.dr. R. van Grond­ elle van de vakgroep is de boodschap van het rapport van de verkennings­ commissie eigenlijk niets nieuws. Hij had het anderhalf jaar geleden in zijn inaugurele rede al gezegd: "Biofysica vinden we bij natuurkunde, fysische biologie bij biologie, en biofysische chemie bij scheikunde."Het zou van wijsheid getuigen indien deze re­ search­activiteiten gebundeld zouden worden in één sterke groep, met deelname van alle drie de facultei­ ten." Volgens Van Grondelle is het voor de biofysica aan de VU "vijf voor twaalf": samenwerking is dringend nodig, vooral nu de verkenningscom­ missie heeft aangegeven dat er in zijn eigen vakgebied, de moleculaire bio­ fysica, onderzoekscholen zouden moeten komen in Groningen, Utrecht en Leiden. Van Grondelle treurt er niet om dat zijn groep niet als kanshebber voor een onderzoekschool aangemerkt wordt. "De VU getroost zich niet zo­ veel inspanningen op dit gebied,

Kuyper had zijn roeping gevonden. De rest van zijn leven zou hij besteden aan de Ethiek van het Milieu. Het had hem geen enkele moeite gekost om zijn businessplan voor de nieuwe stu­ dierichting, dat hij op de terugweg van Terschelling in de trem was kwijtgeraakt, opnieuw op papier te zetten. Toen hij bij de rector magnificus zat om het plan te bespreken, reageerde deze razend enthousiast: "Hiermee kan de VU met opgeheven hoofd de 21ste eeuw binnentreden. Dit is nu pre­ cies wat ik voor ogen heb bij het begrip 'christelijke profile­ ring'. Zo'n ethische studie van het milieu sluit uitstekend aan bij het gewoon bijzondere karakter van de VU. De schepping of het milieu, want dat is toch hetzelfde, is er iedere dag en we vinden dat te vaak heel gewoon, en vergeten dan hoe bijzonder het leven op aarde wel niet is. Juist de VU staat dan voor de taak een richtsnoer te ontwerpen". Bijna een half uur duurde Lutterlofs lofzang op Kuyper, en hij aarzelde zelfs niet hem te vergelijken met zijn geweldige overgrootvader. "Als we niet oppassen word je nog weggekocht door het wetenschappelijk bureau van het CDA om een Milieu­ethisch Reveil te schrijven voor de volgende verkiezingen", grapte Lutterlof tuttig terwijl hij afscheid van hem nam. Kuyper was een beetje licht in zijn hoofd geworden van alle complimenten, en besloot buiten een frisse neus te gaan halen, om even alleen te zijn met zijn toekomstdromen. Voor de deur zag hij een clubje vogelaars staan. Ze tuurden ingespannen de grijze muren af, wachtend op een glimp van de rotskruiper, die zeldzame vogelverschijning die om duistere redenen in de be­ tonnen voegen van de VU bivakkeerde. Komt allemaal door het milieu, dacht Kuyper bij zichzelf, en kijk eens wat een be­ langstelling ervoor bestaat. Aan studenten zou hij geen gebrek hebben.

maar wat we doen is van goede kwa­ liteit. Dat blijkt onder andere uit het feit dat we als kleine groep zes twee­ de geldstroom­plaatsen hebben. Ver­ der hebben we onlangs NWO­subsi­ die gekregen voor de aanschaf van la­ serapparaluur." Volgens Van Grondelle wordt de biofysica in Nederland systematisch ondergewaardeerd. Het lijlct wel alsof de natuurkimdige gemeenschap het vak niet serieus neemt. Pas de laatste tijd is die houding wat aan het veranderen. De Stichting voor Fundamenteel O nderzoek der Materie (FOM) die zich voorheen verre hield van de biofysica, wordt door de verkermingscommissie aan­ geraden haar koers bij te stellen. De stichting heeft Van Grondelle ge­ vraagd over de biofysica een advies te schrijven voor het FO M­beleidsplan tot 1995.

Sciences Wat te doen aan de versnippering? De Verkenningscommissie doet tien­ tallen aanbevelingen. De meeste heb­ ben geen ingrijpende consequenties voor het biofysisch onderzoek aan de VU. De commissie stelt dat elke um­ versiteit die natuurkunde en biologie herbergt een vakgroep biofysica moet

Foto NICO Boink AVC/VU

hebben, en dat hoogleraren in de medische fysica tevens aan de facul­ teit natuurkunde aangesteld moeten zijn. Aan die eisen voldoet de VU. Verder moeten de vijf NWO­stichtin­ gen die subsidies aan biofysici uitde­ len htm bijdragen aan het onderzoek beter gaan coördineren; en er zou een speciale studierichting 'Sciences' moeten komen, waarin studenten met een brede natuurwetenschappe­ lijke belangstelling terecht kunnen. Die opleiding zou een goede basis voor een biofysische specialistie bie­ den. Ook moeten er, wat de commissie be­ treft, in totaal vier onderzoekscholen komen; geen daarvan aan de VU. Wel wordt aanbevolen dat VU en UvA sa­ men voorzieningen voor het opleiden van Aio's inrichten, vooral op het ge­ bied van de neurofysica. De daarvoor in aanmerkingen komende groepen hebben wel oren naar die samenwer­ king.

"U wrijft zout in wondjes", antwoordt Joosse met een dunne glimlach. "Zelf ben ik voorzitter van de sectie Biologie van de KNAW. Nu is er ook een sectie Biochemie en Biofysica. Het bestuur van de Akademie wil die sectie opheffen, met het idee dat die vakgebieden zo zijn gemtegreerd in de biologie, de chemie en de natuur­ kunde, dat zij geen eigen groepering meer moeten vormen. Maar u hebt geen idee hoeveel discussie daarvoor nodig is". "2^1f vind ik dat er wel biofysische overlegstructuren nodig zijn, maar dat je het niet in een aparte categorie moet onderbrengen", zegt Joosse. "De biofysica is totaal verweven met andere vakken, en werkt daardoor overal door. Die versnippering is dus helemaal niet erg!"

Wondjes Blijft de vraag: mag de biofysica nog aanspraak maken op de titel 'vakge­ bied'? O f zijn de verschillende onder­ zoekers zo ver uit elkaar gedreven dat het zinloos is ze onder een noemer te brengen?

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (19)

Op het middenterrein viel zijn oog op het braakliggende stuk grond. Aan de werklui die er bezig waren vroeg Kuyper wat ze aan het doen waren. "Parkeerplaatsen aanleggen, meneer," was het antwoord. "De VU heeft er nu veel te weinig, er zijn lange wachttijden voor een pasje voor het parkeerterrein". Hoofdschuddend liep Kuyper door. Nu was de sneltram net aangelegd, ook al liep die nog niet zo gesmeerd, en zonder die even wat tijd te gunnen ging de VU alweer het autogebruik sti­ muleren door meer parkeerplaatsen! Dat moest hij nodig eens met Lutterlof bespreken. Als de VU de milieuproblematiek se­ rieus wilde nemen, dan moest zij in eigen huis beginnen! Zijn wandelmg had hem inmiddels naar de hortus botanicus

gevoerd. Het was er stil en vredig, en het rook er lekker. Kuy­ per streek op een bankje neer. In de verte kwam de hortulanus aangelopen. Kyuper kende hem wel, en vroeg hem beleefd hoe het ging. Het antwoord was niet bemoedigend. De hortu­ lanus had zojuist gehoord dat alweer een sponsor van zijn plan­ tentuin zich had teruggetrokken. En nu de VU er ook nog maar een schijntje in wilde stoppen, dreigde de hortus echt te moeten sluiten. Kuyper betuigde zijn solidariteit, en zei zijn best te zullen doen om de hortus te redden, voor zover dat in zijn macht lag. De VU kan toch niet serieus menen dat het mi­ lieu haar ernst is, dacht hij terwijl hij weer in de richting van het hoofdgebouw wandelde. Bij het middenterrein zag hij een parkeerwacht trekken aan een statief van een van de vogelaars. "Oprotten, stelletje maf­ kezen, de mensen kimnen niet eens parkeren!" schreeuwde de man in plat Amsterdams tegen de verbouwereerde vogellief­ hebbers. Kuyper snelde op de parkeerwacht af. "Bent u nou helemaal gek geworden om zo'n toon aan te slaan tegen die brave mensen. Als u hen niet onmiddelijk met rust laat, zal ik er persoonlijk zorg voor dragen dat u op staande voet wordt ontslagen. Gaat u liever een wielklem aanbrengen op die dub­ bel geparkeerde auto die ik daar zie staan", en hij wees naar een auto met draaiende motor, die een eindje verderop stond. De parkeerwacht monsterde Kuyper even, maar concludeerde direct dat hij te maken had met een heerschap met wie niet te spotten viel. Hij sprong in de auto en gaf vol gas. "Daar vliegt ie! Kolere, wat zijn die vleugels rood! Shit, hij gaat naar de voorkant!" riep een van de vogelaars uitziimig en hij zette het met statief en al op een lopen. De anderen gingen als een haas achter hem aan. Him redder bleef alleen achter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen