Ad Valvas 1990-1991 - pagina 377

PAGINA 1 1

Meisjesstudenten Aukje Holtrop

Foto Leo Erken

dels achterhaald, omdat de ten­ dens steeds meer gaat in de rich­ ting van onderzoeken die juist de door Joyce Outshoorn ge noe mde samenhangen tusse n de verschil­ lende niveaus opsporen e n inte r­ preteren. "Eigenlijk zou het fe mi­ nistische studies moeten he te n", zegt Grotenhuis, "maar we staan nu e e nmaal bekend als vrouwen­ studies. Je kunt vanuit die femi­ nistische vraagstelling ­ naar de achtergronden van het machts­ verschil tussen de seksen ­ ne t zo goed ook mannen e n manne lijk­ heid onde rzoe ke n." Volgens Grotenhuis is in vrou­ wenstudies­kringen e e rde r e e n discussie aan de gang over de scheiding tussen theorie e ne rzijds en beleid of dagelijks hande le n anderzijds: "Wetenschap is net als andere activiteiten politiek be­ paald, maar het is opmerkelijk dat er weinig empirisch e n beleidsge­ richt onderzoek wordt ge daan binnen vrouwenstudies. Er is een tweedeling ontstaan tussen on­ derzoek dat steeds opnieuw wil definiëren wat sekse nu e ige nlijk is, hoe het werkt in de samenle­ ving en bij individuen, en de meer empirische traditie die het sekseverschil onderzoekt. Ik vind dat een schijntegenstelling, e r is nog heel wat nuttig onderzoek te verrichten naar bijvoorbe e ld vrouwen en schoolloopbane n. Misschien zou er wat meer uit­ wisseling moeten zijn met de theoretische tak."

Rituelen Ook Grotenhuis vraagt zich af of er naast de politieke ook een we­ tenschappelijke re chtvaardiging van vrouwenstudies mogelijk is. De huidige definitie van het on­ derzoeksobject van vrouwenstu­ dies is gekoppeld aan het fe mi­ nisme, vrouwenstudies is histo­ risch gezien voortgekomen uit de feministische be we ging. Gender is daarin geen neutrale variabele, het is niet gegeven, maar wordt telkens opnieuw ge produce e rd, met als effect onge lijke machts­ verhoudingen die de vrouw door de eeuwen he e n tot Ander heb­ ben gemaakt. De vraag is echter of sekse élke situatie primair be­ paalt. In hoeverre spelen ande re

machtsverhoudingen, zoals klasse en etniciteit, een rol en hoe han­ gen die samen met sekse? Deze vragen hebben ge volge n voor de manier waarop feministisch ge ïn­ spireerde wetenschap wordt be­ oefend. Inte re ssant is in dit ver­ band het historisch onde rzoe k van de laatste tijd. Dat gaat steeds meer ove r het dagelijks le ve n, dood, geboorte, familie, ritue le n en lichaamsbeleving, onde rwe r­ pen waarbij de onderzoeker al bij­ na niet om gender heen kan. Langs die weg wordt al enige in­ tegratie gerealiseerd, maar het is de vraag of daar ook apart aan ge­ werkt moet worde n. Een aardig voorbeeld dat de com­ plicaties bij de overgang naar genderstudies illustreert, is het onderzoek naar aparte jongens­ en meisjesscholen. Er was in de periode van de naar se kse ge­ scheiden scholen geen spe cifie k beleid voor jongensonderwijs, wel voor meisjesonderwijs. Grote n­ huis: "Dus je kunt ze niet onder dezelfde noemer onde rzoe ke n. Daarin zou een historische en wetenschappelijke argume ntatie voor het bestaan van vrouwe nstu­ dies kunnen ligge n."

Eigen circuit Dat neemt niet weg dat Grote n­ huis een voorstander is van meer integratie en samenwerking waar dat iets oplevert. Aan de Univer­ siteit van Amsterdam is veel tijd en energie verloren ge gaan aan contraproduktieve conflicte n tus­ sen vrouwenstudies en homostu­ dies, dat zich voor een deel ook aan onderzoek naar se kse ve rschil­ len wijdt. Die laatste verzuchting wordt van harte gedeeld door Gert He kma, medewerker bij homostudies aan diezelfde UvA. Hij pleit zelfs voor een fusie van vrouwen­ en homo­ studies tot een afdeling me t de naam 'sekse­ en se ksualite itsstu­ dies.' Hekma: "De huidige termi­ nologie staat een verbreding van het terrein in de weg, waardoor ook de samenhangen nie t vol­ doende uit de verf komen. Socio­ logen doen niets aan sex en nau­ welijks iets aan gender. Het zou­ den topics moeten zijn voor ie­ dereen. Ook mannenstudies zou

een plaats moeten krijgen, dat functioneert nu niet goed. Er zijn genoeg belangrijke problemen te onderzoeken, zoals het ve rband tussen oorlog en manne lijkhe id, het analyseren van de beleving van mannen in machtsposities in het bedrijfsleven, de manne lijke politieke cultuur, of thema's als zorg, sex en ge we ld." In tegenstelling tot homostudie s in Utrecht, dat een eigen publica­ tiereeks uitgeeft, publice re n de medewerkers van homostudies in Amsterdam bij voorkeur buite n de eigen kring. Hekma: "Voor ons is het pure noodzaak, zo dwing je 'algemene' sociologe n en historici om ons werk te lezen. Als je in je eigen circuit blijft, maak je het anderen veel te mak­ kelijk. In een aantal steden de n­ ken ze er bij vrouwenstudies ook zo over, maar de UvA loopt wat dit betreft achte r."

Expertise Hoewel homostudies net als vrouwenstudies is voortgekomen uit een e mancipatie be we ging, ziet Hekma de noodzaak niet om dat tot in lengte van dagen te bUj­ ven benadrukken. Hij is niet bang voor enig verUes van autonomie en meent dat homostudies sterk genoeg is om de same nwe rking met het veel grotere vrouwe nstu­ dies aan te gaan. Wel realiseert hij zich dat de positie van lesbi­ sche studies ­ aan de UvA opge­ deeld tussen vrouwen­ en homo­ studies ­ nog te wensen ove rlaat. Het politieke argument te ge n genderstudies en organisatorische vereniging is volgens Hekma nie t geldig, het gaat om de kwaliteit van de we te nschapsbe oe fe ning: "Bij ons en bij vrouwenstudies is nu eenmaal de meeste expertise opgedaan op dit gebied. Dat zou je moeten bunde le n, om ste vige r in het academische zadel te zit­ ten. Ik geef toe dat die noodzaak er voor sterke afdelingen vrou­ wenstudies misschien nie t is, al blijf ik hopen op een doorbre king van de Amsterdamse impasse ."

Bernadette de Wit is free­lance jour­ nalist

Of er vroeger ook al 8 maart Vrouwendag bestond, weet ik niet zeker, maar gevierd heb ik het nooit. Blader ik (denkbeel­ dig) mijn oude studentenagen­ da's door, dan zie ik op 8 maart staan: reünie, bestuursvergade­ ring, rvs, SR VU, of dies RIA. Ik hoef ook niet een seconde na te denken over wat die woorden en letters betekenen: reünie was de wekelijkse bijeenkomst van het dispuut, een bestuurs­ vergadering was al mijn studen­ tenjaren lang zo ongeveer mijn enige reden van bestaan en aan­ wezigheid op de VU, rvs was de raad van samenwerking, SRVU de studentenraad aan de VU en RIA was de katholieke meisjes­ studentenvereniging waarmee wij als gereformeerde meisjes­ studentenvereniging hartelijke banden onderhielden. Echte meisjesstudentenclubs, maar niet voor vol aangezien en zelfs genegeerd door de hoog­ hartige openbare meisjes van de AVSV. We hadden net als zij disputen met Latijnse of Griek­ se namen, we vierden dies, en lustra, we deden in die beginpe­ riode van de jaren '60 nog heel erg aan de groentijd (maar alles verantwoord en serieus en op­ bouwend, dus heel anders dan onze studentenbroeders van het corps), en we waren voor en bo­ ven alles ongemengd en meis­ jesachtig. Op lustra en het jaar­ lijkse dispuutsfeest zochten we hartstochtelijk contact met de jongens van het corps, we maakten elk jaar samen met de jongens een almanak met een bijpassend feest, maar voor de rest van het jaar speelde het ge­ zelligheidsleven van de meisjes­ studenten zich intern af, op stu­ dentenkamers en op de Club aan de Willemsparkweg. Ik heb er al die jaren vanaf 1960 dat ik lid was van de VVSVU nooit enige last van ge­ had. Ik heb zelfs verschrikke­ lijk meegedaan aan alle rituelen die opgevoerd werden en ik ge­ loof dat ik van alle besturen en commissies die in aanmerking kwamen, lid en zelfs praeses ben geweest (commissies waar­ van ook jongens deel uitmaak­ ten hadden natuurlijk een jon­ genspraeses). Keurige meisjes moesten we zijn, en dat waren de meesten van ons ook, we geloofden heel erg in de vormende waarde van al die clubjes, we voedden in de groentijd elkaar op en hadden de strenge regels van thuis in­ geruild voor nieuwe strenge morele regels, die de hiërarchie

stevig in stand hielden en de ze­ den onder controle. Zou ik toen vatbaar zijn ge­ weest voor 8 maart­gedachten? Had ik last van prefeministisch onbehagen bijvoorbeeld? Ik weet het niet, maar ik vrees het ergste. Ik heb nu, jaren later, helemaal niet de behoefte om alsnog enige feministische op­ standigheid avant­la­lettre te claimen. Mijn grootste helden­ daad op dat gebied was dat ik thuis ooit tegen een man die tij­ dens de koffie de loftrompet van Paulus stak, kribbig heb ge­ zegd dat Paulus volgens mij gek was vanwege zijn opvattingen over vrouwen. Die man is ver­ bouwereerd opgestapt en nooit meer teruggeweest. Maar was dat prefeministisch? T ijdens mijn studententijd en in al die actieve VVSVU­jaren heb ik me moeiteloos geschikt in de ellen­ dige gewoonten van een groep waar de rollen volgens eeuwen­ oude regels verdeeld zijn: je wachtte gespannen op een uit­ nodiging van een jongen voor een lustrum, je was weken van slag als je wist dat er een feest aan kwam waar je graag naar toe wilde, één keer per jaar mocht je als meisje een jongen vragen en wie zou je vragen en durfde je dat wel en hoe moest dat dan, en zou hij je wel leuk genoeg vinden, natuurlijk niet, natuurlijk wel en zo rolden we met onze vriendinnen die jaren door. Je wist hoe je met corsages moest omgaan, je wist dat die rotjongens van het corps de baas speelden ook al waren ze heel vaak minder intelligent en slim en zelfs uitgesproken veel stommer, je wist dat je mee mocht spelen met een spel mits je je aan de regels hield: niet voor je beurt praten, accepteren dat jongens de belangrijkste functies kregen, meejoelen als de eerstejaars van het VU­corps met de roomse jongens stoei­ den om een biervat (wat kon het je eigenlijk schelen?), wach­ ten op je beurt, wachten op een uitnodiging, wachten op een lustrum of een dies. Maar ik heb het toen nooit erg gevonden, ik zou liegen als ik alsnog verontwaardiging zou veinzen. Ik heb me moeiteloos geschikt, ik heb die jongens wel uitgelachen en belachelijk ge­ vonden, maar ik was ook mate­ loos onder de indruk van som­ migen en nogal vaak verliefd. Voor één aardig woord van zo'n jongensstudent zou ik, ook als de dag toen wél bestond en ik er weet van gehad had, zonder enige aarzeling alle 8 maart­vie­ ringen hebben opgegeven. Niks 8 maart Vrouwendag, ik was wel wijzer.

Aukje Holtrop is hoofdredactrice van het blad Primeur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen