Ad Valvas 1990-1991 - pagina 193

AD VALVAS 15 NOVEMBER 1990

PAGINA 9

CULTUUR

Komt dat zien: Film op doek VPRO­cinema Club in De Uitkijk, Pnnsengracht 452, tel. 237460. Van Aleksej Gernian op 18 nov. Twintig dagen zonder oorlog: op 16 dec. De zevende metgezel. Op 25 nov V an Aleksandr So­ koerov De eenzame stem van de mens; op 2 dec. Madame Bovary. De films van Ritwik Ghatak wor­ den in januan vertoond in het Soetenjn, naast het Tropenmuseum.

Film ­ het mag bekend verondersteld wrorden ­ is slechts een verbeelding van, een uitsnede uit de werkelijk­ heid. Als dat beeld verkleind wordt tot een oppervlakte van pakweg 50 bij 50 centimeter, wat blijft er dan nog over? In een documentaire over de Indiase regisseur Ritwik Ghatak be­ klagen de vier Nederlandse makers zich over de handicap dat ze die prachtige films van Ghatak alleen op video ter beschikking hadden. Beel­ den omgezet in signalen. De Vpro, bekend van het kastje in de kamer, komt de liefhebbers van het grote witte doek tegemoet. Films die op zondagavond uitgezonden wor­ den, draaien 's morgens al in bio­ scoop De Uitkijk in Amsterdam. Komt dat zien! Wie vorige week zon­ dag op televisie Dagen van duister­ nis zag, met onder en boven een zwarte balk omdat anders links en rechts een deel van de film weg zou vaUen, zal spijt gehad hebben niet

eerder opgestaan te zijn om die intri­ gerende beelden 'in het echt' ­ op ci­ nemascoopformaat ­ te aanschou­ wen. Aan de andere kant is de televisie na­ tuurlijk hèt medium om even te kij­ ken waar een film over gaat en de knop'öm te draaien als het rotzooi blijkt. Zo blijf je toch op de hoogte. En ­ eerlijk is eerlijk ­ er zijn vaak goede films op de teevee, maar die zou je dan weer in de bioscoop moe­ ten gaan zien, zonder Duitse nasyn­ chronisatie. Dagen van Duisternis werd gemaakt door de Rus Aleksandr Sokoerov. Sa­ men met regisseur Aleksej German, van wie vorige maand Mijn vriend Ivan Lapshin te zien was, bepaalt Sokoerov op dit moment het gezicht van de Russische film. Tenminste, in het Westen: een rondgang langs de bioscopen van Leningrad maakte journalist Fehx Kaplan al snel duide­ lijk dat het Russische publiek zich meer interesseert voor de actiefilms uit Moskou of nog liever de Rambo­ rotzooi uit het Westen. Zo vreemd is dat overigens niet: het Nederlandse publiek staat ook niet te trappelen voor de nieuwste van Johan van der Keuken of Frans van der Staak. Sokoerov en German werken allebei bij de Lenfilm­studios in Leningrad.

De verleidingen van de macht De Needcompany brengt t / m 24 november in de Brakke Grond Shakespeare's Julius Caesar (re­ gie: Jan Lauvues). Aanvang 20.30 uur. Reserve­ ren: tel. 26.68.66.

Er ligt een marmeren vloer op het to­ neel waarin roofvc^els zijn verwerkt en waar op sommige plaatsen scheu­ ren zijn ingebracht. Er dreigt gevaar, de grondvesten van het Romeinse Rijk wankelen. Kometen schichten door het luchtruim en een leeuwin werpt jongen op straat. In Julius Caesar schetst Shakespeare een ont­ regelde natuur; voortekenen van

rampen. Het Romeinse Imperium wordt van binnen uitgehold: Caesar wordt op laffe wijze door vrienden om het leven gebracht. De voorstelling van de Needcompany gaat over macht en liefdevolle vriendschappen. Met name het laat­ ste staat in de regie van Jan lauwes centraal. Julius Caesar staat, terwijl hij wordt vermoord, op een gouden ster die in de marmeren vloer is ingelegd. Ge­ durende een paar minuten maakt de onwankelbare leidsman bewegings­ loos en in stilte de balans op. Hij ziet zijn leven aan zich voorbijtrekken.

Scène uit 'De zevende metgezel'

Daarover verscheen onlangs een uit­ gave, verzorgd door het Film Festival Rotterdam. Naast materiaal over de regisseurs bevat het boek ook interes­ sante artikelen over de stand van za­ ken binnen de Russische film. In te­ genstelling tot wat je zou verwachten, zijn de schrijvers niet erg optimis­ tisch. Aan de ene kant zorgden glas­ nost en jjerestroika voor het afschaf­ fen van de censuur. Meesterwerken van Aboeladze, Moeratova, Panfilov

en German werden eindelijk van de plank gehaald en waren in het Wes­ ten te zien. Aan de andere kant heeft Rusland nu het kapitalisme ontdekt en daar krijgt ook de filmindustrie mee te maken. De pasverworven ar­ tistieke vrijheid wordt weer opgeof­ ferd aan de dwang van de kijkcijfers. En daar zit op dit moment het pro­ bleem van de Russische film: de re­ gisseurs kunnen geen recht­toe­ recht­aan verhaal meer vertellen,

omdat ze jarenlang hun boodschap moesten verpakken in een dikke laag symboliek. Ze zullen een stoomcur­ sus Hollywood nodig hebben om het Russische publiek naar him films te krijgen. Of die films daar beter van worden, staat natuurlijk nog te be­

Door zijn indringende oogopslag en sprekende gelaat wordt de toeschou­ wer heen en weer geslingerd tussen gevoelens van compassie en beschul­ diging. Dan loopt Caesar van het to­ neel. Met vochtige ogen, verkrampte han­ den en trillende lippen legt Brutus in zijn redevoering niet aleen getuigenis af van de moord, maar ook van zijn innige vriendschap. "Ik huil om hem, omdat Caesar van mij hield. Ik was blij, omdat hij gelukkig was. Ik vereerde hem, omdat hij moedig was. Maar om zijn eerzucht moest ik hem doden: niet omdat ik minder van Caesar, maar omdat ik meer van Rome hield", oreert hij. Ook Antonius die niet bij de slach­ ting was betrokken, houdt een rede­ voering. In zijn betoog kenschetst hij Brutus als "een achtenswaardig man". Toch is hij van mening dat deze achtenswaardigheid Brutus niet heeft behoed voor een beoordelings­ fout. "Was Caesar wel eerzuchtig?", vraagt hij zowel aan de toehoorders

als aan zichzelf. De rede van Antoni­ us maakt indruk en zaait zoveel twij­ fel bij het volk dat de moordenaars zich genoodzaakt voelen te vluchten. Bijna alle person^es sterven. Zij worden vermoord of leggen de hand aan zichzelf. Net zo min als de moord op Caesar werd getoond, wor­ den ook hiin laatste momenten niet op het toneel uitgespeeld. Portia, de vrouw van Brutus, besmeert haar neusgaten met bloed. Casca werpt een steen en Cassius loopt weg. Bru­ tus vertelt eenvoudig zijn afloop. Hij zal zich in een opgeheven zwaard la­ ten vallen. Er vinden op het podium dus geen slachtpartijen plaats. Door tekst en beeld wordt hier alleen naar verwezen. Antonius sterft niet. Cae­ sars opvolger blijft leven. De scheidslijn tussen het leven nu en hierna is diffuus. De dode Caesar komt op met hobbelpaardjes. Lopen­ de tussen de levenden groepeert hij dit speelgoed in een rechte diagonaal. De paardjes staan klaar om bereden te worden. Met een lokkende glim­

lach nodigt hij de anderen uit ze te bestijgen. In het laatste beeld van de voorstel­ ling, in het hiernamaals, schomme­ len alle personages speels lachend op hun paarden, allen in een zelfde richting. Echter, voor het marmeren speelvlak staan twee hobbelpaardjes vijandig tegenover elkaar. In het le­ ven na de dood is er geen plaats voor rivaliteit. Trekken de ruiters ten strij­ de tegen de verleidingen van macht • en heerschappij, het enige wat vriendschap bedreigt? De zeven acteurs maken Shakespea­ res taal tot omgangstaal. De rijmende beelden en het prachtige ensemble­ spel, waarin aanrakingen en blikken evenveel zeggen als woorden, ontroe­ ren. De wonderschone voorstelling laat zien dat alleen de verlokkingen naar macht en heerschappij, en niet de dood, vriendschappen verstoren.

Lul is al redelijk volwassen Primus (en in het voorprogramma) Lul, 20 no­ vember in Paradise. Toegang ƒ 10,00 -i- lidmaatschap.

Hester Carvalho

Toen Fons Dellen van de Vpro-radio aan de jongens van de popgroep Lul vroeg waar de titel van de nieuwe LP, Hail the Frisians Free, op sloeg, antwoordde zanger/bassist Klaas Schippers serieus: "Als in 1992 in Europa alle grenzen open gaan, dan gaan die van Friesland definitief dicht." Hoewel het hele trio inmiddels in Amsterdam woont, is er toch nog sprake van een fanatiek 'Friesland-gevoel', dat naast dit pleidooi voor een onafhankelijk Friesland tot uiting komt in hun activiteiten voor het uitgeverijtje De Friske Fust, waar alleen geschriften in de Friese taal verschijnen. Maar hoe provinciaal deze preoccu-

paties ook zijn, muzikaal zijn de invloeden vooral uit de Engels/Amerikaanse hoek afkomstig. Op de binnenhoes van de eerste LP had de groep, om de journalisten vóór te zijn, een Ujst van tweehonderd voorbeelden afgedrukt. Hieronder waren Joy Division, This Heat, Wire, en Victims Family. Opvallend was de voorkeur van de bandleden voor de meer ingewikkelde songstructuren; bands bij wie de nummers niet slechts bestaan uit couplet en refrein, maar die de luisteraar frapjjeren met onverwachtse akkoordsprongen en tempowisselingen. Hun eigen muziek kent ook deze kwaliteiten. Waar het veranderlijke karakter van de twee vorige L F s nog wel eens 'bedacht' overkwam, is het op de nieuwste goed geïntegreerd. Daar zijn wisseling van zangers binnen én liedje, en de ritmische variaties, veroorzaakt door

Popgroep Lul: fanatiek Friesland-gevoel

drummer Fritz die met al zijn ledematen bewegend, als een oktopus achter zijn drumstel zit, goed te volgen én spannend.

Live is het een onbereikbaar stel. Praktisch zonder te stoppen overdonderen ze het publiek met hun sonische explosieven, hoewel er nu ook

enige langzame nummers op het repertoire staan, zoals het melancholieke "Dick tiie Wallpaper" ("Lul de behanger"). Hoogtepunt van de plaat is het met gierende gitaren doorvlochten "Meat became indifference", waarvan de titel wederom een staaltje van venaalkunst is, namelijk: "Vleesgeworden onverschilligheid". De band treedt in Paradiso op in het voorprogramma van eveneens een trio, het Amerikaanse Primus, de enige 'ontdekking' van het deze zomer gehouden Metropolis-festival. Primus was daarvoor speciaal uit Amerika overgevlogen, en doet nu een eerste Europese tour. De muziek laat zich omschrijven met de term 'funkpunk', anders dan de Red Hot ChiH Peppers, die immers 'punk-funk' maken. Naast de funk-stijl lieten de heren van Primus live ook enige jazz-invloeden horen. De virtuoos bespeelde bassgitaar van zanger Les Claypool die er uit ziet alsof hij ooit nog bij Supertramp gespeeld heeft, neemt een prominente plaats in in de muziek. Soms neigt deze naar gefreak, soms is de combinatie van 'slappende' bas en overstuurde gitaarsolo's opwindend. Het valt nog te bezien of ze him belofte van 'ontdekking' waar zullen maken. Een merkwaardig gezelschap is het in ieder geval wel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen