Ad Valvas 1990-1991 - pagina 327

AD VALVAS 14 FEBRUARI 19911

I PAGINA 3

Verzet tegen plan herplaatsing wachtgelders

'Dit tentamen is wel liéél raar' Onderwijskundige: tentamen Van Baars is echter niet per se ondeugdelijk

Frank S t e e n k a m p

Er dreigt een botsing tussen het ministerie van OW en het we­ tenschappelijk onderwijs over herplaatsing van wachtgelders.

Henk V l a m i n g

De methode die professor Van Baars heeft gebruikt bij de beoor­ deling van het tentamen Inlei­ ding recht is ongebruikelijk maar niet per se onjuist, meent Dirkje Schinkelshoek van het Onderwijs Advies Bureau. Dit bureau onderzoekt tentamens op hun betrouwbaarheid als een exa­ mencommissie, die klachten van stu­ denten over tentamens beoordeelt, daarom vraagt. Gemiddeld krijgt het Onderwijs Advies Bureau zo'n ver­ zoek niet vaker dan één keer per jaar. In het geval van het tentamen van professor Van Baars is dat niet ge­ beurd. Mevrouw Schinkelshoek heeft dat tentamen niet gezien. Wat ze er­ over weet, kent ze uit de publiciteit. De hoogleraar gebruikt een heel ongebruikelijke methode, meent Dirkje Schinkelshoek. Van Baars ver­ werkte in een tentamen een aantal vragen die studenten allemaal goed moesten beantwoorden. Deze vragen waren gemarkeerd door een pluste­ ken. Bij een fout antwoord op een van deze vragen, was het in de gedachten­ gang van Van Baars niet mogelijk een voldoende voor het hele tentamen te halen. Het is niet ongebruikelijk dat een docent kernvragen verwerkt in een tentamen. Hij bepaalt wat studenten naar zijn oordeel minimaal moeten weten en verwerkt dit in vragen waar­ voor hij meer punten geeft dan voor andere vragen. Het is mogelijk dat studenten sommige van deze vragen fout beantwoorden, maar ze kunnen dan toch een voldoende halen door de minder belangrijk geachte vragen

Dirkje Scliinkeishoek: 'Bij een tentamen horen alle vragen even belangrijk te zijn'

goed te beantwoorden. Deze methode verdient niet de voorkeur vindt Schin­ kelshoek. "Op een tentamen hoor je essentië­ le kennis te toetsen", zegt zij. "Alle vragen horen even belangrijk te zijn. Je moet eigenlijk geen vragen stellen die niet belangrijk zijn. Als je vragen in bepaalde gevallen niet meetelt, kun je ze beter helemaal weglaten. Wat hebben die voor nut? Alleen studen­ ten met een voldoende hebben hier iets aan." "Tentamenvragen horen ook alle­ maal essentieel te zijn, omdat je meet of studenten de belangrijkste stof heb­ ben geleerd," stelt Schinkelshoek.

"Als je in de colleges twaalf onderwer­ pen hebt behandeld, waarvan je denkt dat die belangrijk zijn, moet je studen­ ten op al die onderwerpen toetsen. Wel kun je vragen hoger waarderen als je ze uiteen laat vallen in verschil­ lende vragen. Dan beoordeel je elke subvraag apart en kan de totale vraag meer punten opleveren dan andere." Toch is het volgens haar niet juist te stellen dat een tentamen zoals Van Baars dat geeft niet zou deugen. Van Baars telde een antwoord niet goed als de argumentatie naar zijn oordeel niet goed was. Het College van Beroep voor de Examens vond dat dat niet kan en dat hij een goed antwoord ook

Foto Nico BoinK AVC/VU

goed moet rekenen. Schinkelshoek: "Het hangt ervan af of hij de voorwaarden van het tenta­ men duidelijk aan de studenten ken­ baar heeft gemaakt. Als hij een ant­ woord verlangt op een vraag, mag hij eisen dat een student dat argumen­ teert. In het onderwijs hoef je niet alleen te toetsen op kennis, maar je kan ook inzicht meten. Zodra hij dat van tevoren duidelijk maakt aan stu­ denten, kun je niet zeggen dat zijn methode van waarderen niet goed is. Een docent is vrij om zijn tentamen in te richten zoals hij wil. Wel is het een bewijs dat tentamens heel subjectief zijn. Dit tentamen is wel heel raar."

Vakcentrales en universiteiten wil­ len dit probleem zelf aanpakken. Het plan dat het ministerie wil doorzetten, kan volgens hen slechts bureaucratie opleveren. Bovendien vrezen ze gesol met mensen die al jaren geleden ont­ slagen zijn. "Als herplaatsing dient om nieuwe gedwongen ontslagen te voorkomen", legt Jaap Battels van de ambtenaren­ bond AbvaKabo uit, "willen de bon­ den in het wetenschappelijk onderwijs daar graag aan meewerken. Maar je moet afblijven van mensen waarmee door reorganisaties al jarenlang is ge­ dold en die nu met wachtgeld zijn." Daarmee geeft hij een van de con­ flictpunten aan. Wie eenmaal is vrij­ gesteld van sollicitatieplicht, mag niet opnieuw door de molen gehaald. Het ministerie zou dat wel van plan zijn. Het tot 18.000 gegroeide aantal wachtgelders drukt voor een miljard op de onderwijsbegroting. Om die re­ den is minister Ritzen in actie geko­ men. Ritzen geeft de universiteiten te­ genwoordig een vast budget voor wachtgeld. Bestaande wachtgelders neemt OW nog voor zijn rekening. Universiteiten die nu nog mensen op straat zetten, voelen dat direct in de eigen portemonnee. Ritzen wil ze zo prikkelen tot zorgvuldige omscholing en herplaatsing van ontslagbedreig­ den.B

Schraalhans keukenmeester bij onderzoekschool Paradepaardje van Ritzen raakt langzaam in sukkeldraf Tom de Greef Het was het paradepaardje van minister Ritzen: een stelsel van on­ derzoekscholen waarin de opleiding tot onderzoeker gekoppeld is aan wetenschappelijk onderzoek van hoog niveau. Maar geld is er niet voor de plannen. Een analyse van een jaar discussie. "De ambitie om in Europa een vooraanstaande rol te spelen met hoogwaardige onderzoekscholen kan niet budgettaire neutraal verwezen­ lijkt worden. Daarvoor is een expan­ sief overheidsbeleid met betrekking tot investeringen in het hoger onder­ wijs en wetenschappelijk onderzoek nodig." De Koninklijke N ederlandse Aka­ demie van Wetenschappen (KN AW) was medio november vorig jaar heel duidelijk in haar advies aan minister Ritzen. Als de universiteiten voor de onderzoekscholen niet meer geld krij­ gen, dan "dient het aspiratieniveau van de minister en de universiteiten zich daaraan aan te passen." Dat extra geld is er niet echt geko­ men. Maar heeft de minister daarom ook zijn ambities laten varen? N iets daarvan. In het twee weken geleden verschenen ministeriele plan voor on­ derzoekscholen wordt niet eens de moeite genomen om op de budgettai­ re opmerking van de KN AW in te gaan. Dit autisme lijkt karakteristiek voor de wijze waarop minister Ritzen het afgelopen jaar is omgesprongen met het idee van de onderzoekscholen. Dit

excellente paradepaardje is in een sukkeldrafje geraakt en of het nog ooit ergens aankomt is zeer de vraag. De opleiding tot wetenschappelijk onderzoeker, die grotendeels in de tweede fase van de studie moet plaats­ vinden, is tot nu toe enigszins een ondergeschoven kmdje gebleven. Weliswaar zijn er de nodige assisten­ ten in opleiding (AIO's) aangesteld, maar van onderwijs is tot nu toe wei­ nig terecht gekomen. Vandaar de roep om onderzoekyc/io/en.

OV­jaarkaart Een jaar geleden liet minister Rit­ zen geheel uit eigen pen een notitie vloeien: "Een 'onderzoekschool' kan voorlopig worden omschreven als een centrum waarin een gestructureerde (tweede­fase­) opleiding tot onderzoe­ ker is gekoppeld aan hoogwaardig on­ derzoek." Begin april werd de com­ missie Rinnooy Kan gemstalleerd, die moest adviseren over het tot stand brengen van een stelsel van onder­ zoekscholen. Begin oktober was het rapport Vorming in v orsen, v an stu­ dent tot zelfstandig onderzoeker ge­ reed. Vorig jaar, bij de presentatie van zijn eigen notitie, had de minister nog een aardig idee: de onderzoekscholen zouden gefinancierd worden uit een deel van de opbrengst van de OV­ jaarkaart, toen geboekt voor 63 mil­ joen. Inmiddels is dit bedrag geheel verdwenen in het nog steeds gapende begrotingsgat van OW. De voorstellen van Rinnooy Kan en zijn commissie waren echter niet gratis: ongeveer 30 miljoen extra voor de ruim honderd onderzoekscholen

en als extra stimulans 25 miljoen voor de tien beste daarvan. De Raad van advies voor het wetenschapsbeleid (RAWB) noemde dit laatste bedrag als stimulans onvoldoende. "Ten eerste vanwege de zeer beperkte extra mid­ delen: de honoreringskans is zo klein dat hiervan niet de extra prikkel uit­ gaat om tot nationale profilering te komen. Ten tweede zal de extra fi­ nanciering, die expliciet als tijdelijk is bedoeld, de animo voor structurele lange­termijnafspraken binnen èn tussen universiteiten niet stimule­ ren." Een weinig zonnige prognose. Desondanks is minister Ritzen uit­ sluitend met 12,5 miljoen, de helft van het geadviseerde bedrag, voor de topinstituten op de proppen geko­ men. Dit geld komt van de N eder­ landse organisatie voor Wetenschap­ pelijk Onderzoek (N WO). Maar het opmerkelijke hiervan is, dat de be­

NIEUWSANALYSE windsman dh jaar 25 miljoen van de universiteiten heeft overgeheveld naar N WO. Van dh bedrag was de helft bestemd voor de financiering van de onderzoekscholen. Een sigaar uit eigen doos is al niet leuk, maar een halve sigaar uit eigen doos nog min­ der. Opgewekt laat minister Ritzen we­ ten dat zijn collega van Economische Zaken de komende vier jaar telkens elf miljoen beschikbaar zal stellen voor de onderzoekscholen. In het be­ stuurlijke bargoens heet het dan: "Bij

de nadere uitwerking van het rege­ ringsstandpunt IS het van belang dat er een evenwichtige interactie tot Stand komt tussen de missies van on­ derzoekscholen en het wetenschaps­ en technologiebeleid van de overheid. (...) Wat het wetenschapsbeleid be­ treft, strekken deze terreinen zich uit over het gehele scala van onderzoek, zowel het alpha­, bèta­, als gammaon­ derzoek." Dat laatste klinkt natuurlijk mooi, want nu lijkt het alsof de drie categorieën onderzoek dezelfde kan­ sen zullen hebben. Maar extra geld uit het wetenschapsbudget is niet be­ schikbaar gesteld voor onderzoek­ scholen. Nee, dan het technologiebeleid. Op het ministerie van Economische Za­ ken heeft het technologiebeleid de plaats ingenomen van het, na de dconfiture met de RSV weinig succes­ volle, industriebeleid. Beleidsnota's van Economische Za­ ken kijken even iets anders aan tegen wetenschapsbeoefening en onder­ zoekscholen. Over het laatste schrijft men: "Daarbij komen ook strategi­ sche keuzes aan de orde, namelijk van wetenschaps­ en technologiegebieden die van fundamenteel belang zijn voor de innovatie­ en concurrentiekracht van het N ederlandse bedrijfsleven. Vanuh deze optiek zal het ministerie van Economische Zaken, in nauwe samenwerking met het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen een bij­ drage leveren aan het opzetten van onderzoekscholen." De jaarlijkse elf miljoen van minister Andriessen zul­ len dan ook slechts voor een beperkt type onderzoek aangewend worden.

Zou dan het wetenschapsbeleid, dat ressorteert onder OW, echt de bo­ vengemelde mogelijkheden bieden om een breed scala van wetenschaps­ beoefenmg te financieren? Het we­ tenschapsbudget 1991 wettigt die ver­ wachting nauwelijks: "De komende jaren zal financieel relatief meer ge­ wicht moeten worden gegeven aan het bèta­onderzoek....Relatief minder dient te gaan naar het gamma­onder­ zoek waarbij in eerste instantie wordt gedacht aan die gebieden waar door het automatisme van de koppeling met studentenaantallen forse groei is opgetreden zonder overtuigende in­ houdelijke redenen."

Glashelder De reactie van de regering op het rapport van de commissie Rinnooy Kan is eigenlijk glashelder en negeert gemakshalve de pleidooien voor extra geld: "Bij de implementatie van een stelsel van (top)onderzoekscholen gaat de regering uit van de gegeven budgettaire kaders... Basis van het ontstaan van een stelsel van onder­ zoekscholen en de daarbij te volgen procedure is de verantwoordelijkheid die de universiteiten bereid zijn voor hun onderzoekscholen te dragen." Zoals te doen gebruikelijk heeft de minister maar één stok achter de deur. In de toekomst krijgen de uni­ versiteiten minder geld als zij geen tweede fase hebben georganiseerd in erkende onderzoekscholen. Voor ech­ te financiële prikkels is kennelijk het geld niet beschikbaar. In een sukkel­ drafje zullen dan nu de onderzoek­ scholen wel van de grond komen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen