Ad Valvas 1990-1991 - pagina 347

PAGINA 7

AD VALVAS 21 FEBRUARI 1991

'Vier jaar en that's it!' Faculteiten zijn onverbittelijk als assistenten­in­opleiding hun onderzoek nog niet afgerond hebben Mark Plekker Toen op 1 september 1986 het start­ schot voor het AlO­stelsel viel, heb­ ben de meeste faculteiten van de VU enige maanden verbruikt om AIO's te werven. Sommige faculteiten lieten er zelfs een heel jaar overheen gaan voor ze de AIO's aanstelden. Zij moe­ ten nu dus nog even wachten op de eerste promovendi. Er lopen op de VU, na vier en half jaar AlO­stelsel, zo'n 360 AIO's rond. De eerste lichting AIO's gaat nu pro­ moveren. Langzamerhand wordt duidelijk hoe de eerste AIO's het doen. Maar ook wordt zichtbaar wat faculteiten met de AIO's doen als ze niet binnen de gestelde termijnen klaar zijn. Wie zorgt er na vier jaar voor de AIO die nog niet klaar is? Neemt de werkloosheidswet de nog niet gepromoveerde AIO onder zijn hoede of neemt de Alma Mater deze AIO onder haar vleugels? Bij de start van het AlO­stelsel had menigeen zo zijn bange vermoedens. Zou het een onervaren AIO lukken om binnen vier jaar een werkstuk van behoorlijk niveau af te leveren? Uni­ versitaire docenten deden er immers met gemak zes, zeven of zelfs tien jaar over. De vraag hoeveel AIO's er inmiddels zijn gepromoveerd is makkelijker ge­ steld dan beantwoord. "Een interes­ sante vraag," zegt de AlO­deskundige bij Personeelszaken. Het antwoord moet zij echter schuldig blijven. "Wij kunnen bij Personeelszaken zien wanneer het vierjarige contract is verlopen, maar faculteiten geven ons niet door of een AIO dan ook gepro­ moveerd is." Ook pedel F. Verhoef weet het niet. Hij registreert als pedel weliswaar wie er promoveren aan de VU. Maar hij is op zijn beurt niet op de hoogte van de arbeidsrechtelijke status van de pro­ movendus. "Ik kan aan de buitenkant niet zien of het een AIO is," zegt hij. Een telefonade langs de 14 facultei­ ten van de VU levert meer op. Er zijn, zo blijkt, inmiddels 13 AIO's in het bezit van een door Verhoef persoon­ lijk gekaligrafeerde doctorsbul. Maar, zo vertelt men bij menig faculteit en­ thousiast: "Dit jaar komen er nog meer aan." Zijn deze AIO's ook bin­ nen vier jaar klaar?

Kant en klaar Een academische spitsvondigheid zorgt voor de eerste barière bij een heldere beantwoording van deze vraag. "Wat noem je klaar?" vraagt

Vier en halfjaar geleden vond de toenmalige mi­ nister Deelman de as­ sistent­in­opleiding (AIO) uit. Langzaam maar zeker promoveren er steeds meer AIO's. Hoe doet Deetmans uit­ vinding het? Is vier jaar genoeg en wat gebeurt er als het AlO­contract is verlopen? Valt de AIO dan onder de hoede van Vadertje Staat of de Alma Mater?

eff

Harm Niederlander: 'Er heerst een sfeer van ontmoediging onder aio's'

Frangoise van der Meulen, onder­ zoekscoordinatrice van de economi­ sche faculteit. "Er hoeft van ons geen kant en klaar proefschrift te liggen, als het contract van de AIO afloopt. Wij gaan ervan uit dat als de promo­ tiedatum is afgesproken een AIO klaar is." Een AIO kan op die manier klaar zijn maar toch niet zijn gepro­ moveerd. Een AIO moet immers ruim vantevoren zijn promotie aan­ vragen. De eerste AIO van Economie promoveert in mei, keurig binnen de gestelde vier jaar. Dat geldt niet voor de tweede AIO, waarvan de econo­ men hopen dat die voor de zomerva­ kantie promoveert. De vier jaar zijn voorbij en ze is niet meer in dienst van de VU. Tot de promotiedatum rond de zomer moet deze AIO het zelf maar zien te redden. Dat bete­ kent vaak een beroep op de werkloos­ heidswet. "Ach, dat klinkt zo negatief als je dat zegt. De datum staat vast, het is dan een kwestie van nog even promoveren. Sommige zijn in die pe­ riode ook op zoek naar werk," licht

de Frangoise van der Meulen toe. Bij Biologie, een discipline met een sterke promotietraditie, zijn al twee AIO's gepromoveerd. De secretaris­ beheerder J. van der Zee van deze fa­ culteit maakt duidelijk dat ook hier niet de feitelijke promotievoltrekking maar het vaststellen van de datum van dit ritueel voldoende is. "Wij stre­ ven ernaar dat er in vier jaar voldoen­ de publikaties van een AIO zijn ver­ schenen. Er moet een document lig­ gen dat promotierijp is. Op basis daarvan wordt de promotie aange­ vraagd. Verlengen van het contract is niet aan de orde," aldus Van der Zee. "Vier jaar, that's it! Dan moeten er weer nieuwe AIO's aangesteld kun­ nen worden, zegt P. Kwantus, secre­ taris­beheerder bij Scheikunde. "Als de vier jaar voorbij zijn, vind ik het gewoon als iemand in zijn eigen tijd de laatste hand aan zijn promotie legt." Alleen bij ziekte, persoonlijke omstandigheden of grote tegenslagen in het laboratorium buiten de schuld van de onderzoeker wil de faculteit

AlO'ers beginnen te wennen aan het stelsel Het is tobben met hel overleg van AIO aan de VU. Er zijn te weinig AIO'S die er zin in hebben zich in

te spannen voor hun gemeenschappelijke belangen. Door de beperkte mankracht rust er veel werk op weinig schouders. "Ik zou graag een ander verhaal ophangen," zegt Harm Niederlander, woordvoeder van het zieltogende AlO­overleg aan de VU. "Het gaat inderdaad niet goed met het AlO­overleg. Dat komt denk ik omdat er een sfeer van ontmoediging heerst onder de AIO'S. Er zijn vorig jaar twee juridische procedures over het salaris gevoerd. Die hebben nog steeds niets opgeleverd. Eigenlijk is er de afgelopen vier jaar niets verbeterd voor de AIO's, alle gepraat hierover ten spijt. Dat werkt demotiverend. Bovendien hebben de mensen het druk met

hun promotie. Ik merk dat ook zelf. Je moet een hoop privé tijd in het AlO­overleg steken," zegt Harm Niederlander die zelf AIO is bij analytische chemie. ­ Is in plaats van demotivatie onder de AIO's er niet gewoon sprake van desinteresse voor de gemeenschappelijke belangen? "Dat speelt misschien ook een rol," zegt Niederlander. Er zijn mensen die toch al in de eindfase zitten en denken dat het voor hen geen zin meer heeft. Vroeger waren vooral AIO'S die net een aanstelling

hadden fanatiek. Je ziet nu steeds meer dat deze groep het AlO­stelsel als een gegeven hebben geaccepteerd en zich alleen op hun onderzoek concentreren. Bij de eerste lichting AIO's lag dat een stuk anders. Die weten hoe het promotieonderzoek voorheen

een AlO­contract nog wel verlengen, zegt Kwantus. "Wij kunnen het ons financieel niet permitteren AIO's lan­ ger aan te houden dan vier jaar." Inmiddels zijn er al drie AIO's doctor in de Scheikunde. Geen van allen hebben een verlenging gekregen. "Een van hen moest nog twee maan­ den in zijn eigen tijd verder werken," weet Kwantus. De andere twee wa­ ren beter af. Ze konden zelfs volstaan met een AlO­contract dat korter was dan de gebruikelijke vier jaar. De eerstkomende AlO ­promovendus bij Scheikunde is Willem Moens. Sinds begin november is hij ambte­ loos burger en zit hij in de WW. "Op wachtgeld", noemt hij het zelf. Tot zijn promotie op 20 juni voert hij "nog wat kleine wijzigingen" door in zijn proefschrift. Deemoedig zegt hij: "Het leek me overdreven hiervoor een verlenging aan te vragen. Je kan in die tijd best een baan nemen, als dat moet. Misschien dat je hooguit een paar dagen vrij moet nemen als de spiJlen naar de drukker gebracht moeten worden." Hij moet nog ver­ vangende dienstplicht doen en is de komende tijd op zoek naar plaats als dienstweigeraar.

Gastvrijheid georganiseerd was. Het AIO­ systeem begint een beetje normaal te worden. Daarmee neemt de bereidheid je ergens tegen te verzetten ook af," aldus Niederlander. Het landelijke beeld wijkt niet veel af van de situatie op de VU, zegt Hera Lichtenbeld, voorzitster van het landelijke overleg: "Voor zover ik weet is het een algemene tendens dat de overleggen een beetje lauw functioneren. Dat komt, denk ik, omdat de eerste heftige acties rond het inkomen nu achter de rug zijn. De verschillende AlO­groepen oriënteren zich op de vraag hoe ze een andere invulling aan hun overleg kunnen geven. De AIO's zijn op zoek naar een andere manier om de elkaar te motiveren en aan te spreken," aldus Lichtenberg.

De faculteit Sociaal Culturele We­ tenschappen moet nog even wachten op haar eerste promovendi. Het gaat niet zo snel. Secretaris­beheerder P. Heemskerk: "De contracten met onze twee meest gevorderde AIO's zijn inmiddels afgelopen. Ze zijn niet meer in dienst. We hebben ze geen verlening gegeven, maar 'gastvrij­ heid' verleent, zodat ze nog gebruik kunnen maken van de tekstverwer­ kers van de faculteit." Een promotiedatum ligt ook nog niet in het verschiet. SCW heeft een "vrij hard beleid", zo vertelt Heemskerk. Behalve op grond van ziekte en zwangerschap verlengt SCW geen AlO­contracten: "Dat wekt verwach­ tingen bij andere promovendi. We willen de prikkel om het binnen vier jaar af te maken in standhouden." Sjaak Toonen is een van de twee niet verlengde SCW­promovendi. Zijn contract liep in januari af. Zicht op de promotiedatum is er nog niet. "Ik probeer het manuscript rond de zo­ mervakantie 'promotieklaar' te heb­

Foto NICO Boink AVCAU

ben," zegt hij. Hij werkt nu voor de helft van de tijd als sociologiedocent in Haarlem. Een WW­uitkering zui­ vert zijn inkomen aan. Net als chemicus Moens vond hij het niet passen om de faculteit om een verlening van zijn contract te vragen. "Ik vond het zelf genoeg. Eigenlijk had ik een driejarig contract, maar dat is al met een jaar verlengd," zegt een al even deemoedige Toonen.

Einde van de rit Al met al zeggen negen van de veer­ tien faculteiten contracten van AIO's alleen te verlengen op grond van ziekte en zwangerschap of tegensla­ gen in het laboratorium buiten de schuld van de AIO. De meeste andere faculteiten hebben nog niet te maken met AIO's die aan het einde van de rit zijn aangekomen. De faculteiten lijken vrij streng de hand te houden aan de termijnen. Er wordt niet snel verlengd. Ook op an­ dere universiteiten houden de facul­ teiten vast aan de contractduur van vier jaar, vermoedt Hera Lichtenbeld van het Landelijk AlO­overleg dat daar momenteel onderzoek naar doet. De AIO's op de VU lijken geen pro­ bleem te hebben met het vrij strenge personeelsbeleid. Harm Niederlan­ der, vertegenwoordiger van het AIO­ overleg aan de VU, reageert flegma­ tisch: "Wij zijn daar niet zo mee be­ zig." Hij vindt ook niet dat dit een zaak is die actie verlangt. "Volgens de wet is het zo dat de promotie zelf eigenlijk ook binnen de contractperiode zou moeten vallen. Daarmee verlies je [??] een belangrijk deel van je aan­ stelling aan het schrijven van het proefschrift. Een hele hoop AIO's be­ nutten die tijd liever voor laboratori­ umproeven. Faculteiten zijn eigenlijk wel soepel dat ze genoegen nemen met het vaststellen van de promotie­ datum. Verder moet een AIO zelf be­ palen wat hem het beste lijkt. Deze praktijk wijkt trouwens niet af van wat er vroeger gebeurde. Ik weet dat het ook toen bij Scheikunde voor­ kwam dat mensen met wachtgeld hun promotie afrondden. Er is dus niets nieuws aan de hand," aldus Niederlander.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen