Ad Valvas 1991-1992 - pagina 577

AD VALVAS 1 1 JUNI 19921

PAGINA 3

Theologie in lieel Nederland in problemen

Geschiedenis krijgt bijzondere leerstoel Duitse economie Arjan Spit

Visitatiecommissie: faculteiten hebben cultuur van 'leven en laten leven' Ze staan er niet best voor, de theoiogiefaculteiten in Nederland. De studenten blijven massaal weg: hun aantal Is sinds 1975 gehalveerd (2081 toen, tegen 1150 vorig jaar) en degenen die wèl besluiten theologie te gaan doen, nemen er alle tijd voor. Van de studenten die in 1982 aan hun studie begonnen, had na acht jaar slechts 39 procent het doctoraaldiploma. Pieter Evelein en Erno Eskens

Volgens het visitatierapport Godge­ leerdheid is met name de aantrekkings­ kracht van de klassieke theologische op­ leidingen tanende. Door de seculanse­ ring van de Nederlandse samenleving blijken steeds minder studenten geïnte­ resseerd in het predikantschap. Net als de vu, zijn ook de andere theo­ iogiefaculteiten daarom vrije en experi­ mentele studierichtingen gaan aanbie­ den om nieuwe groepen studenten aan te trekken. Een enkeling (zoals de oplei­ ding in Tilburg) daargelaten, is van de 'profilering' van deze studierichtingen bijzonder weinig terechtgekomen. De nieuwe vrije studies verschillen over het algemeen nauwelijks van de klassieke. Er is wat geschoven met vakken, hier en daar is een nieuw onderdeel toegevoegd, maar de verschillen acht de commissie te klein. Dat is voor een deel te wijten aan het schrijnende geldgebrek van de facultei­ ten, meent prof.dr. J. Spema Weiland,

voorzitter van de visitatiecommissie. De faculteiten leven "op de grens van ar­ moede." De budgetten zijn zo mini­ maal, dat geen faculteit kon investeren in marktonderzoek. Dus werden er nieuwe studierichtingen bedacht, zon­ der dat men zich afvroeg of studenten er ook wat mee zouden kunnen. Weiland: "Bij sommige faculteiten keek men ver­ legen om zich heen als wij vroegen wat nu eigenlijk de beroepshorizon van zo'n richting was." Aan alle faculteiten in het land doen de theologiestudenten uitzonderlijk lang over hun studie. Hoewel ze gemiddeld anderhalf jaar langer mogen studeren dan andere studenten, halen ze zelden het doctoraal op tijd. Van de instromers in het doctoraal in 1982 had 39 procent in 1990 het diploma nog met op zak. Een oorzaak hiervan is dat er zich onder de theologiestudenten nogal wat oudere 'geïnteresseerden' bevinden die studie­ tempo en doctoraaldiploma onbelang­ rijk vinden. Voorzitter Spema Weiland ziet nog een andere oorzaak: de meeste theoiogiefa­ culteiten kampen met een weinig effi­ ciënte laisser faire, laisser a/fer­cultuur. Weiland: "Er heerst een sfeer van leven en laten leven, van geven en nemen. Be­ moei jij je niet met mij, dan val ik jou ook met lastig. Het gevolg is dat de on­ derwijsprogramma's gebrek aan samen­ hang vertonen. Over afstemming is niet nagedacht. Studenten raken het spoor bijster en worden ook met aangemoe­ digd er harder aan te trekken. Vaak weet een faculteit niet hoe een student er ei­ genlijk voorstaat." Er is daarom drin­ gend 'een cultuuromslag' nodig, vindt voorzitter Spema Weiland. Daarbij moet ook de fragmentering van de facul­ teiten in een grote hoeveelheid vakgroe­ pen verdwijnen. Met de vu als positieve uitzondering, hebben de meeste theoio­ giefaculteiten maar liefst zes vakgroe­ pen, elk met een wetenschappelijke staf van twee of drie man. "Hele kleine ei­ landjes, die snel worden gedomineerd door één persoon", aldus Spema Wei­

'Studenten meer betrekken bij kwaliteitsbewaking onderwijs' Frank Steenkamp

"Studenten zijn mondige, kritische deelnemers aan het onderwijs." Zij moeten vooral meer betrokken wor­ den bij de kwaliteitsbewaking. D a t schrijft minister Ritzen in zijn nieu­ we notitie over de bestuursvorm in het hoger onderwijs. Zoals verwacht krijgen de instellingen meer vrijheid bij het inrichten van hun bestuur. Maar de bewindsman stelt ook en­ kele voorwaarden. Studenten krijgen in het plan van Ritzen meer te vertellen. Het gaat om de 'stu­ dierichtingscommissies' of SRC's, die voor de helft uit studenten bestaan maar in praktijk vaak weinig invloed hebben. De minister wil geld uittrekken voor scholing van studentleden. En een facul­ teit moet de nu nog ontbrekende macht krijgen, adviezen van de SRC daadwerke­ lijk aan vakgroepen op te leggen. Boven­ dien wil Ritzen de band van de SRC met de faculteit versterken door haar leden te laten benoemen door faculteitsraad en ­ bestuur. Naast de studenteninvloed gaat de no­ titie van Ritzen vooral over de vergrote autonomie van instellingen. Bij het wo volgt hij het rapport­Van der Zwan uit december: elke universiteit mag in een charter bestuursregels opnemen die af­ wijken van de huidige wet. Door deze vergrote variatie ­ ondermeer in de machtsverhouding tussen bestuurscen­ tmm en faculteiten ­ kan de bestuurs­ vorm beter aansluiten bij de lokale be­ hoeften of bestuurscultuur. Toch legt de bewindsman de nieuwe vrijheid op een aantal punten aan ban­ den. Wil hij een charter goedkeuren, dan IS eerst een zware toetsing nodig door een onafhankelijke commissie; een eis is 'blijvende betrokkenheid' van studenten bij het bestuur. Verder houdt Ritzen vast aan zijn plan voor management audits bij de universiteiten, Dgt i§ pen, screeixjng

van de bestuurskwaliteit door onafhan­ kelijke deskundigen. De oplossing van één probleem wordt veel soepeler geregeld. Dat is de schei­ ding tussen 'bestuur' en 'beheer' van de universiteit. Om die te doorbreken, zal geen charter of goedkeunng nodig zijn: Ritzen wil bij wet regelen, dat een uni­ versiteit beheersbevoegdheden bij een faculteit mag leggen. Daardoor wordt integraal management mogelijk, waarbij onderwijs­en onderzoeksbeleid in de­ zelfde hand ligt als personeels­ en appa­ ratuurbeleid. Doorredenerend stelt Rit­ zen dat ook faculteitsraad en dienstcom­ missie dan .vellicht beter zouden kun­ nen samensmelten tot één raad.

Te vaag De Landelijke Studentenvakbond re­ ageert voorzichtig positief op de voor­ stellen. Maar de LSVB vindt dat Ritzen de bezorgdheid over de gevolgen van universitaire charters niet wegneemt: zijn formuleringen over 'betrokkenheid' en 'invloed' van studenten zouden daar­ voor te vaag zijn. Hierbij verwijst de bond naar de recente plannen van het Nijmeegse universiteitsbestuur, waarbij studenten volgens hem worden terugge­ drongen in een 'onbeduidende advies­ rol'. Dit plan ligt op dit moment overi­ gens ook in Nijmegen hevig onder vuur. De VSNU toont zich in haar eerste reac­ tie vooral tevreden over het feit dat de minister meer ruimte wil scheppen voor het genoemde integraal management. Ook met versterking van studierich­ tingscommissies is men het eens; visita­ tierapporten van de vSNU hebben vaak op de noodzaak daarvan gewezen. Wel vindt de vereniging dat een minister die vrijheid wil bieden voor eigen bestuurs­ charters daaraan dan met teveel voor­ waarden moet stellen. Juist over die voorwaarden lijkt men de komende weken nog wat te willen on­ derhandelen. Maar de tijd is kort: op 6 juli is 'afrondend overleg' met de minis­ ter geplgnd.

Bij d e vakgroep geschied enis komt een bijzond ere leerstoel van de 'Stichting ter bevordering van Duitsland stud iën in Ned er­ land'. De bijzond ere hoogleraar gaat zich bezig houd en met d e geschiedenis en de structuur van de Duitse economie en zal voor vijf jaar gefinancierd word en door d e Bosch-Stiftung van d e gelijknamige Duitse fabrikant. Volgens professor HeB, hoo^e­ raar nieuwste geschied enis aan de vu en bestuurslid van d e Stichting Duitsland stud iën, was de leerstoel aanvankelijk aange­ boden aan d e economische fa­ culteit, vanwege het accent op de Duitse economie. De economen zagen echter geen mogelijkheid de leerstoel een plaats te geven in hun curriculum, noch als ver­ plicht onderdeel, noch als keuze­ vak. Er werd ook niet al te veel belangstelling van stud enten voor verwacht.

' -iy'"iJSp,

• : " * ; i

^ M 'Bemoei j i j je niet met m i j , dan val ik jou niet lastig'

land. "Je kan veel problemen oplossen door het aantal vakgroepen te reduce­ ren." Vakgroepen moeten met elkaar om de tafel gaan zitten om samen door­ timmerde programma's op te stellen en na te denken over hun profilering. Ook het aantal keuzevakken moet klei­ ner, legt Spema Weiland uit. "De ver­ houdingen zijn nu zoek. Het komt meer

i-oto Bram de Hollander

dan eens voor dat in de doctoraalfase net zoveel keuzevakken worden aange­ boden als er smdenten zijn." De reductie van aantallen vakgroepen en keuzevakken kan alleen plaatsvinden als de laisser faire, laisser a//er­culruur verdwijnt, denkt Spema Weiland. Dit is dan ook 'het grootste karwei' dat de theologen te wachten staat.

Hoewel d e leerstoel nu ond erge­ bracht is bij de faculteit d er Let­ teren, waar ook een specialisa­ tierichting Duitse geschie d enis bestaat, is het volgens Hefi nog steeds d e bed oeling d at vooral economiestudenten on d erwijs gaan volgen bij d e nieuwe hoog­ leraar. Over d e precieze invulling van deze samenwerking word t nog overleg gevoerd. Het staat al vast wie d e leerstoel per 1 september gaat vervullen, maar omd at d e formele afrond ing nog niet klaar is, wil Hefi niet meer kwijt d an dat het gaat om een jonge eco­ noom d ie al vaker specifiek over de Duitse economie heeft gepu­ bliceerd. Naast d eze leerstoel is d e in 19S6 opgerichte Stichting Duits­ landstudiën ook bezig leerstoe­ len te vestigen aan d e universi­ teiten van Nijmegen en Gronin­ gen.

Psychologie-onderzoekers dingen mee naar NWO-subsidie Onverwacht succes voor nieuw instituut Arjan Spit

D e v u heeft het K urt Lewin Insti­ tuut bij N W O voorgedragen voor de Stimulans­subsidies van dit jaar, naast de reeds eerder geselecteerde onderzoeksgroepen van Oncologie en Neurowetenschappen. NWO heeft in totaal 32 aanvragen van de universiteiten ontvangen, daarmee is een bedrag van ruim 36 miljoen gemoeid. Voor het stimulans­pro­ gramma is in 1992 12,5 miljoen ge­ reserveerd. N W O zal pas in decem­ ber beslissen over de aanvragen. Het begin dit jaar opgerichte instituut, een samenwerkingsverband van de uni­ versiteiten van Amsterdam, Groningen en Nijmegen, waarvan de vu penvoer­ der IS, doet onderzoek op het terrein van de sociale psychologie en de arbeids­ en organisatiepsychologie. De vu mag, net als de overige univer­ siteiten, dit jaar drie groepen voordra­ gen bij NWO die in aanmerking kunnen komen voor een subsidie van 1 miljoen gulden en zo een belangrijke stap kun­ nen zetten in de richting van een onder­ zoekschool.

Wachtkamer De psychologen zijn tamelijk onver­ wacht toegevoegd aan het rijtje met top­ onderzoeksgroepen aan de vu. Vorig jaar kwam de onderzoeksgroep niet door de selectie voor ondersteuning uit het Universitair Stimulermgs Fonds (USF), omdat het niet voldeed aan een aantal formele criteria, voornamelijk van orga­ nisatorische aard. De groep werd toen mm of meer in de wachtkamer geplaatst. Nu de samenwerking tussen verschillen­

de faculteiten verder uitgewerkt is en de vu ook het penvoerderschap heeft ver­ kregen, komt het K un Lewin Instituut voor verdere behandeling in aanmer­ king. Extra USF­geld is er niet beschik­ baar voor de psychologen, omdat deze subsidies pas volgend jaar opnieuw wor­ den verdeeld.

Herkansing Het instituut vormt de eerste serieuze vu­kandidaat voor een eventuele onder­ zoekschool die niet op het terrein van de natuurwetenschappen opereert. Ook landelijk ligt tot nu toe bij de subsidie­ aanvragen en de voorgestelde onder­ zoekscholen de nadruk op het natuur­ wetenschappelijk onderzoek. Mocht de Nederlandse Organisatie voor weten­ schappelijk Onderzoek de balans wat meer in evenwicht willen brengen dan heeft het Kurt Lewin Instituut, als soci­ aal­wetenschappelijke onderzoeksgroep, een grote kans om voor subsidie in aan­ merking te komen. Drs. Hans van Dom­ mele, adjunct­secretaris van het College van Bestuur en belast met het onder­ zoeksbeleid, ontkent echter dat met de voordracht van deze onderzoeksgroep bewust een tactische keuze is gemaakt: "Het is gewoon de meest geschikte groep naast Neurowetenschappen en Oncologie. Het past wel in de trend om meer aandacht te geven aan de gamma­ en alfa­wetenschappen, maar dat is geen opzet." Vorig jaar werden Neurowetenschap­ pen en Oncologie ook al voorgedragen voor de Stimulans­gelden van NWO, naast de vakgroep sedimentaire geolo­ gie, die daadwerkelijk het miljoen ont­ ving. Volgens Van Dommele zijn de twee voorstellen die nu in de herkansing gaan, redactioneel verbeterd en is het

onderzoek ook beter georganiseerd dan een jaar geleden. Net als toen zal de NWO dit jaar weer twaalf of dertien groe­ pen selecteren voor de subsidie, waarbij vooraf geen verdeling is gemaakt over de universiteiten. Het K urt Lewin Instituut zal niet op korte termijn voorgedragen worden voor erkenning als onderzoekschool. Voor deze erkenning, die door de K oninklijke Nederlandse Academie voor de Weten­ schappen geschied, heeft de vu dit jaar Neurowetenschappen naar voren ge­ schoven. Voor volgend jaar zal een keuze gemaakt worden uit Oncologie en Sedimentaire Geologie.

Personalia Drs. Comelis Izeboud RA (46) is per 1 mei benoemd tot hoogleraar Manage­ ment Accounting aan de Faculteit der Economische Wetenschappenen Eco­ nometrie van de Vrije Universiteit. Sinds 1991 is hij lid van de maatschap 'Izeboud Sporrel organisatie­adviseurs'. Dr. Derk P. Bruynzeel (48) is vanwe­ ge de Stichting Milieu­ en Arbeidsder­ matologie benoemd tot bijzonder hoog­ leraar Milieu­ en Arbeidsdermatologie aan de Faculteit der Geneeskunde van de Vrije Universiteit. Vanaf 1977 is hij verbonden aan de Vrije Universiteit. In 1984 werd hij benoemd tot hoofd van de onderafdeling AUergologie / Arbeids­ dermatologie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen