Ad Valvas 1991-1992 - pagina 295

AD VALVAS 23 JANUARI 1992

PAGINA 3

Lindeboominstituut:

1 liebben slecht geweten'

Benoeming ethicus bij medische faculteit levert bestuurlijke strijd op Vorige week stemde de fa­ culteitsraad geneeskunde ten tweede male tegen de komst van een bijzondere hoogleraar in de medische ethiek. Het Lindeboominsti­ tuut, dat deze bijzondere leerstoel wil instellen, ver­ moedt dat de medici bang zijn te worden h erinnerd aan 'hun afwijking van het rechte pad'. Maar de raad houdt voet bij stuk: er is geen behoefte aan een zwaar christelijke Linde­ boom­'ayatollah' die met 'banvloeken' strooit.

Emo Eskens Wie moeten er aan de medische facul­ teit allemaal ethiek doceren en hoe ruimhartig is daarbij het benoemingsbe­ leid? Bestuur en raad van de faculteit kunnen het daarover maar niet eens worden. Aan de ene kant staan de be­ sturen ­ van de universiteit, de Vereni­ ging en de medische faculteit ­ en het college van decanen, aan de andere kant staat de faculteitsraad Geneeskunde. Moet het behoudende Lindeboominsti­ tuut een bijzonder hoogleraar medische ethiek krijgen? T o t tweemaal toe heeft de de raad daarop nee gezegd, terwijl de besturen er geen bezwaar tegen hebben. Decaan prof dr. N . F . T . H . Arts, van de medische faculteit, weigert voorlopig alle commentaar op de ontwikkelingen. "We hebben het in bespreking geno­

men", wil hij slechts kwijt. Profdr.ir. E. Schuurman, voorzitter van het Lmdeboominstituut, is gepi­ keerd over de herhaalde afwijzing. "U moet u bedenken dat wij al vanaf 1987 proberen een bijzondere leerstoel in de Medische Ethiek aan de Vrije Universi­ teit te krijgen. Het is dus inmiddels vijf jaar geleden dat de eerste aanvraag werd ingediend. Aanvankelijk waren er ook problemen met de hogere regionen bin­ nen de M edische Faculteit. Er was een geweldig stuk wantrouwen." Het vroegere wantrouwen bij het be­ stuur mag dan nu verdwenen zijn, dat geldt niet de raad. D e faculteitsraad is bang dat de hoogleraar van het in 1983 opgerichte Lindeboomconglomeraat van 'pro­life­groeperingen' zich te dog­ matisch zal opstellen inzake abortus en euthanasie. "Dogmatisch?," reageert Schuurman verbaasd. "Nou, als dat zo wordt gezegd in de faculteitsraad, dan haalt men daar­ mee een streep door de geschiedenis van 110 jaar Vrije Universiteit. Wij willen namelijk juist vanuit de optiek van de vu als christelijke universiteit werken. En het is daarbij heus niet zo dat wij beweren de wijsheid in pacht te hebben. Wij heb­ ben in onze aanvragen voor de bijzonde­ re leerstoel altijd gezegd dat wij een 'be­ scheiden bijdrage' willen leveren aan de ethische discussie. Wat dat betreft ver­ schilt onze eventuele leerstoel niet van de Kuyperleerstoel en de Dooyeweerd­ leerstoel. Wij pretenderen wij niet zo veel hoor. Wij vragen maar een heel be­ scheiden, bescheiden, bescheiden plaatsje. M aar men is blijkbaar bang voor ons. D a n denk ik 'Zijn wij werkehjk zo belangrijk dat men bang van ons moet zijn?' T e n diepste begrijp ik het niet." Schuurman denkt dat het verwijt van dogmatisme verwijst naar een diepere angst onder de medici: "M en is aan de medische faculteit bezig op een rr^anier die tegen de oorspronkelijke tendens van de vu indruist. En weet u wat ik denk d a t de diepste oorzaak van deze

langdurige benoemingskwestie is: het geweten van mensen aan de Vrije Uni­ versiteit knaagt, omdat men toch moge­ lijk een richting is opgegaan met de me­ dische faculteit die in strijd is met de doelstelling. M en is bang daar door zo'n Lindeboomleerstoel constant aan herin­ nerd te worden. Dat is de enige verkla­ ring." Medisch­statisticus en lid van de progressieve Tasfractie in de faculteits­ raad van Geneeskunde, drs. D.J. Kuik, heeft echter een heel andere verklaring: "Als de Lindeboomstichting zegt dat wij 'een slecht geweten' hebben, omdat we van de rechte weg zouden zijn afgewe­ ken, dan blijkt daar volgens mij uit dat deze stichting een paar decennia achter loopt. Ik heb dan ook geen enkele be­ hoefte aan een Lindeboomethicus die als een ayatollah vanaf de Boechorst­ straat de banvloek over de Salman Rushdies van het ziekenhuis uit­ spreekt." D e banvloek zou met name de mensen treffen die zich bezig houden met abortus en euthanasie, vermoedt Kuik.

Iemand als Kuitert Ook raadslid prof. J. van der M eer vindt dat de Lindeboomleerstoel nog even afge­ houden moet worden. Afgelopen week nam de faculteitsraad zijn motie aan, waarin het bestuur werd gesommeerd het onderwerp Lindeboomleerstoel voorlopig niet meer op de agenda te zet­ ten. "Wij willen eerst een ethicus aange­ ,steld zien die is meegegroeid met de ont­ wikkelingen in het ziekenhuis. Pas daar­ na zijn andere leerstoelen weer be­ spreekbaar," verklaart hij. "Wij hebben op het moment namelijk meer behoefte aan een goede ethicus die het vu­stand­ punt uitdraagt, dan aan iemand van het Lindeboominstituut." Volgens Van der Meer zijn de huidige ethici binnen de muren van de vu niet in staat om tegen­ wicht te bieden aan een eventuele Lin­ deboomhoogleraar. " O p dit moment," zegt hij, "is het ob­

Bèta-studenten krijgen half jaar extra beurs Raadscommissies met tegenzin akkoord Dirk de Hoog D e v u geeft h a a r b è t a ­ s t u d e n t e n e e n half jaar e x t r a b e u r s . D i t m e t g r o t e t e g e n z i n g e n o m e n b e s l u i t is n o o d z a ­ kelijk o m d a t a n d e r s c o n c u r r e n t i e ­ vervalsing dreigt. V o o r s t u d e n t e n van t e c h n i s c h e u n i v e r s i t e i t e n w e r d namelijk al e e r d e r e e n dergelijke v o o r z i e n i n g getroffen. A n d e r e ' g e ­ w o n e ' u n i v e r s i t e i t e n willen h u n b è t a ­ s t u d e n t e n o o k extra b e u r s geven. "De minister heeft er een schertsverto­ ning van gemaakt, die bovenmatige irra­ tie heeft opgeroepen bij de andere uni­ versiteiten." Zo typeert Donner, lid van het college van bestuur, de situatie die ontstaan is door de overeenkomst tussen minister Ritzen en de technische univer­ siteiten om sommige studenten van die universiteiten een halfjaar extra beurs te geven. D e vu is uit concurrentie­over­ wegingen gedwongen om haar bèta­stu­ denten iets vergelijkbaars te bieden. Maar wat Donner betreft zijn zowel de uitzonderingstoestand voor de TU's als de tegenmaatregel van de vu snel van de baan als de minister op zijn besluit te­ rugkomt. Het universiteitsbestuur vindt H e t college v a n b e s t u u r is bezig d e hortus botanicus o n d e r te b r e n g e n in e e n s t i c h t i n g . D a a r m e e is d e fei­ telijke opheffing v a n d e h o r t u s in g a n g gezet. ­ De universiteit wil al geruime tijd van de botanische tuin af, nu die niet meer voor het universitaire onderwijs en onderzoek gebruikt wordt. Voor de culturele en pu­ blieke functies die de tuin nog wel ver­ vult, wenst het college van bestuur geen geld vrij te maken. Het college hoopt echter nog steeds

nog steeds dat de studies in vier jaar af­ gerond moeten worden. Het besluit houdt in dat voor de stu­ dierichtingen scheikunde, farmacoche­ mie, natuurkunde, wiskunde, informati­ ca, bedrijfswiskunde en informatica, be­ drijfsinformatica en kunstmatige intelli­ gentie studenten onder een aantal voor­ waarden een half jaar extra beurs kun­ nen krijgen. De maatregel geldt alleen voor diegenen die zich in '91,'92 o f 93 als eerstejaars aan de universiteit in­ schrijven en na het opsoeperen van h u n vijf jaar studiefinanciering aan de hand van studieresultaten kunnen aantonen dat ze binnen zes maanden alsnog h u n studie af kunnen ronden. D e maatregel kwam maandag in twee commissies van de universiteitsraad aan de orde. Raadslid A. Koster nam het woord paniekvoetbal in de mond en vond dat de universiteit een foute maat­ regel van de minister met een even foute maatregel tegen wil gaan. Zijn PKV­col­ lega D.S. Tiemersma vond dat de uni­ versiteit in dezelfde val trapt als de mi­ nister en de TU's. Volgens hem blijkt uit onderzoek dat technische studies niet zwaarder zijn dan andere opleidingen en dat het halve jaar extra beurs alleen maar een lokkertje is om extra studenten te trekken. Het is voorspelbaar dat andere

universiteiten tegenmaatregelen treffen, waarmee het uiteindelijke effect uitkomt op nul, aldus Tiemersma. T o c h vonden de commissies het gezien het besluit van Ritzen te billijken dat de universiteit te­ genmaatregelen treft. Gezien deze reac­ ties is het te verwachten dat de universi­ teitsraad aanstaande dinsdag akkoord zal gaan met het besluit van het college van bestuur, zij het met grote tegenzin. Het ziet er naar uit dat andere univer­ siteiten hun bèta­studenten ook een half jaar extra zullen geven. De Universiteit van Amsterdam laat weten zeker ook zo'n maatregel te treffen en momenteel de details uit te werken. D e Katholieke Universiteit Nijmegen wil dat de Vere­ ning van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten zich opnieuw buigt over de ontstane ongelijkheid, maar sluit niet uit zelfstandig stappen te ondernemen als andere universiteiten dat ook doen. Ook aan de Leidse en Utrechtse univer­ siteiten wordt bevestigd dat maatregelen in voorbereiding zijn om de concurren­ tievervalsing ongedaan te maken. Aan de Rijsuniversiteit Groningen is de situ­ atie ingewikkelder: een aantal bèta­stu­ dies vallen daar onder het besluit van Ritzen, maar andere weer niet. In Gro­ ningen is daarom vooral de onderlinge concurrentie een probleem.

College maakt begin met liquidatie van hortus

jaarlijks benodigde 275.000 gulden op te brengen. Volgens het college zijn er serieuze ge­ gadigden voor een sponsorschap, maar duren de onderhandelingen daarover te lang. N u de datum van 1 januari is ge­ passeerd, is daarom besloten de op­ heffing in gang te zetten. Alleen wanneer op korte termijn alsnog een geldschieter gevonden wordt, kan de hortus worden gered. Lukt dat niet, dan zal de stichting de taak krijgen de tuin te liquideren. D . Smit, de hortulanus, was niet voor commentaar bereikbaar. (ME)

dat de hortus door sponsoring van bui­ ten kan worden behouden. In augustus verklaarde het college de tuin nog tot 1 januari 1992 open te willen houden, in de hoop dat voor die tijd een instantie gevonden zou worden die bereid is de

jectieve feit ­ en het faculteitsbestuur gaf dat na enige misverstanden ook wel toe ­ dat er geen vertegenwoordiger is van het ethische standpunt van de vu. Er is natuurlijk wel een medisch­ethische commissie in het ziekenhuis waar wij heel tevreden over zijn en ook de vak­ groep M etamedica doet goed werk, maar in de publiciteit missen wij een ethicus die met ons meedenkt; iemand als Kuitert (emeritus hoogleraar ethiek aan de theologische faculteit, red.). Stel nu dat er iemand van buiten komt, van het Lindeboominstituut, dan zullen de media zich op hem richten. Dat geeft dan geen goed beeld van de vu. Dat is ons voornaamste probleem. M aar laat ik duidelijk zijn: ik heb respect voor dat an­ dere standpunt en ik vind ook dat er in de toekomst ook ruimte voor moet zijn."

Kritische bezinning Lindeboomvoorzitter Schuurman be­ grijpt niet waarom de medici zonodig eerst een ethicus uit het eigen ideologi­ sche kamp willen. "Waarom moet de ethicus aansluiten op de dagelijkse prak­ tijk in het ziekenhuis? Waarom zouden wij geen kritische bezinning op die prak­ tijk mogen entameren. Ik dacht dat dit juist bij de wetenschappelijke houding hoorde, maar klaarblijkelijk kunnen de feitelijke ontwikkelingen niet langer met elkaar besproken worden." De angst dat het Lindeboominstituut een soort medische­ethische spreekbuis van de vu wordt, lijkt Schuurman onte­ recht: "Ik denk dat dit een gewetens­ kwestie is. M en voelt zich klaarblijkelijk bezwaard. M aar ik denk dan 'Hebben ze daar zo weinig dunk van h u n eigen standpunt?' En het Lindeboomstand­ punt is toch niet gelijk aan het vu­stand­ punt?" O m historische redenen wil het Linde­ boominstituut, ondanks alle moeilijkhe­ den, haar hoogleraarszetel per se aan de vu vestigen: "Professor Lindeboom heeft de medische faculteit gesticht," legt Schuurman uit, "en hij heeft daar misschien wel veertig jaar college gege­

Decaan Arts: 'Geen commentaar' ven. Wij zijn dus op de vu geboren. Vandaar dat wij een aanvraag hebben ingediend bij het Verenigingsbestuur van de vu en wij trekken die aanvraag niet in." D e suggestie om de zetel naar bijvoorbeeld de Kampense universiteit te verplaatsen lijkt Schuurman niet erg zinvol, "omdat het vanzelfsprekend is dat wij bij de Vrije Universiteit thuisho­ ren. Wij kunnen het ons ook niet voor­ stellen dat de vu de leerstoel uiteindelijk zal afwijzen." Het zal nog wel enige tijd duren voor de leerstoel door de faculteitsraad wordt goedgekeurd. Hij heeft namelijk beslo­ ten dat er eerst een 'meedenkende hoog­ leraar' moet komen en de vakgroep M e ­ tamedica heeft naar het zich laat aanzien geen geld om, naast de filosofisch ge­ richte medische­ethische leerstoel van prof dr. J.M . Broekman, ook nog een op de medische praktijk gerichte ethicus te onderhouden. Wanneer het Linde­ boominstituut dan aan de beurt is blijft onduidelijk.

Tandheelkunde rekent zich arm Ergens in het derde kwartaal van 1991 moet er bij tandheelkunde een collectie­ ve golf van verlichting geslaakt zijn. In één klap waren de tandheelkundigen van een armlastig instituut een gefortuneerde faculteit geworden. Een tekort van zeven ton bleek een rekenfoutje. M et een batig saldo van een miljoen bleek de faculteit zelfs rijk. Om het kwartaal maken de faculteiten de balans op van hun personeelsbudget: hoeveel geld is er al uitgegeven en hoe groot wordt het overschot ­ of, bij de tob­ bers: het tekort ­ over het hele jaar. Toen halverwege 1991 deze cijfers over de eer­ ste twee kwartalen werden berekend, zag de toekomst er voor Tandheelkunde as­ grauw uit. De faculteit zou bij ongewij­ zigd beleid een gat van 715.000 oplopen. Men begon de uitgaven vast te temporise­ ren (bestuurstaal voor uitstellen). Een kwartaal later, toen de cijfers over de eerste dne kwartalen berekend waren, was de lucht volkomen opgeklaard. In plaats van een tekort zou de faculteit juist

een batig saldo van een miljoen gulden overhouden. Wat was er gebeurd? Bij de eerste bere­ kening had de faculteit per ongeluk 1,4 miljoen aan salarislasten die bij het vu­ ziekenhuis gedeclareerd hadden moeten worden, van haar eigen budget afgetrok­ ken. Bovendien waren in die schatting de salariskosten van het eerste half jaar geëxtrapoleerd, terwijl precies in dat halve jaar een dure interim­manager was aangetrokken. Zo was het beeld nog eens ruim drie ton te somber gemaakt. "U kunt wel nagaan hoe men bi) tandheel­ kunde de boekhouding doet", merkte collegevoorzitter Brinkman maandag op bij de presentatie van de cijfers in een commissie van de universiteitsraad. Het is voor de faculteiten letteren, PPW en geneeskunde te hopen dat zij ook eens zo'n meevallertje hebben. Zij kampen volgens dezelfde cijfers met een verwacht tekort over 1991 van respectievelijk negen ton, 1,4 miljoen en 3,4 miljoen gulden. (ME)

Studentenbonden kritisch over LSVb-plan H e t Lsvb­plan voor een 'presentie­ b e u r s ' stuit bij veel s t u d e n t e n o r g a n i ­ saties op verzet. H e t Interuniversitair S t u d e n t e n Overleg (iso) vindt de eis dat eerstejaarsstudenten zich drie maal per jaar m o e t e n m e l d e n " b e t u t ­ telend". O o k enkele bij de Lsvb aan­ gesloten b o n d e n , zoals de Nijmeegse AKKU en de A m s t e r d a m s e ASVA, h e b ­ b e n veel kritiek. De Nijmeegse studentenbond is de eerste die zich openlijk tegen het Lsvb­plan uit­ spreekt. De bond, die begin deze week over het voorstel vergaderde, vreest vooral dat het meer zal kosten dan het oplevert. Er zullen veel meer studiebegeleiders nodig zijn en dat kost geld. Daarnaast is de AKKU van mening dat de 'presentiebeurs' een hoge mate van fraudegevoeligheid in zich bergt. Volgens Lsvb­bestuurslid M ickel Lange­ veld zijn er wel meer kritische geluiden te

horen. Hij verwacht dat de overige aange­ sloten lidbonden zullen worden gehoord voordat het hernieuwd overleg met de mi­ nister zal plaatsvinden. Dat zou bijvoor­ beeld kunnen gebeuren via een extra alge­ mene ledenvergadering van de LSvb, zoals bepleit wordt door de uvA­studentenbond ASVA. Die keurde het plan voor de presen­ tiebeurs begin deze week intern ook af, maar heeft naar buiten toe nog geen standpunt ingenomen.Ook bij de tweede landelijke studentenorganisatie, het iso, is het Lsvb­plan niet in goede aarde gevallen. Het betekent onder andere dat elke eerste­ jaars zich elk trimester moet melden bij de studieadviseur. Als hij niet komt opdagen, wordt zijn studiefinanciering stopgezet. Het ISO vindt dat een "vergaande inbreuk op de vrijheid en zelfstandigheid van stu­ denten". Het ISO wil dat de universiteiten ernst maken met de studiebegeleiding van studenten, want dan studeren die vanzelf beter en sneller. (MvL)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen