Ad Valvas 1991-1992 - pagina 218

AD VALVAS 2 8 NOVEMBER 1 9 9 1

PAGINA 2 I

VSNU wil af van bemoeizucht overheid Van Lieshout: 'We moeten niet als een blind paard achter alles aan hollen' Het plan voor een tempo­ beurs ­ 'een aantasting van de academische vrij­ heid' ­ is door de Tweede Kamer getorpedeerd, maar volgens ir. W. Van Lies­ hout, voorzitter van de Vereniging van Samenwer­ kende Nederlandse Univer­ siteiten, is de dreiging uit Zoetermeer nog niet verd­ wenen. Van Lieshout vindt die tempobeurs een schoolvoorbeeld van onno­ dige bemoeizucht. De uni­ versiteiten moeten zelf­ standig worden en concur­ reren, dan houden ze wel op met 'frauderen'. "Zo­ lang de instellingen niet verantwoordelijk zijn voor de eigen opleidingen, pro­ beren ze de spelregels in hun voordeel op te rek­ ken."

Daarna komt pas de vraag hoe je ze moet classificeren." De scheidslijn tus­ sen de universiteiten en het hoger be­ roepsonderwijs zou volgens hem best flexibeler mogen worden. Maar is het niet logisch dat de Kamer om ingrijpen roept zolang wo en HBO een wildgroei van modieuze studies laten zien? Nee, Van Lieshout vindt het tegendeel: "Juist de gedetailleerde be­ moeienis van de overheid met het on­ derwijs lokt 'fraude' uit. Zolang je de in­ stellingen niet zelf verantwoordelijk stelt voor de eigen opleidingen, proberen ze de spelregels in hun voordeel op te rek­ ken." Als overheid kun je daar weinig aan doen: verbied je een nieuwe studie­ richting onder naam X, dan vindt men wel een manier om hem als afstudeer­ richting Y van de grond te krijgen. Kortom: ook hier faalt het centralisme. Om een gezond studie­aanbod in het hoger onderwijs te knjgen, is er volgens Van Lieshout daarom maar één alterna­ tief Dat is zelfregulering: "Het kan heel simpel. Laat universiteiten vrij in hun onderwijsaanbod, maar betaal ze op grond van de deelname aan en de resul­ taten. Als je dan studenten meer vrijheid geeft om te kiezen, op grond van onaf­ hankelijke consumenteninformatie, dan kan dat heel zuiverend werken." Een opleiding die zich niet in gunstige zin weet te onderscheiden, zal dan immers vroeg of laat vanzelf verdwijnen.

om met nieuwe regels een hoger studie­ tempo in de propaedeuse af te dwingen. Daardoor dreigt volgens de VS NU­ voorzitter een aantasting van de acade­ mische vrijheid: de bestaande opzet van de propaedeuse komt door zulke opge­ voerde snelheidseisen onder een onaan­ vaardbare druk te staan. "Die eisen gaan er immers van uit dat vwo en de univer­ siteit perfect op elkaar aansluiten. Bo­ vendien negeren die eisen de oriënteren­ de functie van de propaedeuse, die een student de mogelijkheid biedt om alsnog een andere studie te kiezen." De voorzitter legt uit hoe de rolverde­ ling tussen de overheid en het onderwijs eigenlijk moet zijn: "Natuurlijk mag de politiek zich inspannen om de doelma­ tigheid te bevorderen, maar het zijn de professionals uit het onderwijs die moe­ ten aangeven hoe dat kan gebeuren. Daarna mag de politiek beslissen, maar die deskundige inbreng moet er wel ge­ weest zijn."

Oud zeer

Overigens vindt Van Lieshout de ge­ detailleerde bemoeienis van Ritzen best verklaarbaar. Hij weerstond de politieke druk om op de universiteiten te bezuini­ gen. Ter compensatie doet hij nu zijn best om de 'doelmatigheid' te bevorde­ ren. "Tja, en als je daar dan als oud­ hoogleraar privé­meningen over hebt, is het moeilijk die voor je te houden. Rit­ zens handen jeuken. Maar de politicus in hem zou toch 'nee' moeten zeggen." De Kamer is volgens Van Lieshout een nog grotere bemoeial: "Men spreekt daar wel over 'autonomie', maar nog steeds hebben de Kamerspecialisten sterk de neiging om op onze stoel te gaan zitten." Volgens de vsNU­voorzit­ ter zit daar oud zeer uit de jaren zestig achter: "Toen heeft academisch Neder­ land jarenlang elk voorstel om de struc­ Frank Steenkamp tuur van de universiteiten aan te passen "Wij moeten niet meer op alle Zoeter­ aan de groeiende studentenaantallen meerse details reageren. Dat ontneemt stelselmatig tegengewerkt." Minister het zicht op waar het hoger onderwijs Pais wist tenslotte tien jaar geleden de naar toe moet." Die dappere uitspraak noodzakelijke herstructurering door te doet ir. W. van Lieshout, die sinds enige voeren. "Sindsdien beklijft het beeld 'dat tijd de Vereniging van S amenwerkende er weinig anders opzit dan wetten uit te voeren ondanks verzet van de universi­ Nederlandse Universiteiten (V S NU) voorzit. De instellingen moeten zelf ini­ teiten." tiatief nemen. Dat de vsNU in het verle­ Het Haagse idee dat de universiteiten den weinig eigen initiatieven ontplooi­ altijd tegenwerken mag historisch ver­ de, komt door de rolverdeling tussen klaarbaar zijn, volgens Van Lieshout is overheid en universiteiten, die volgens het wel volkomen achterhaald. Van Lieshout nu moet veranderen. Mi­ Vol vuur somt hij de deugden van de nister en Tweede Kamer spraken wel universiteiten op: ze hebben de massa's over de autonomie van het onderwijs, studenten opgevangen, het studierende­ maar bleven de universiteiten met een ment verhoogd en een kwaliteitscontro­ stroom van maatregelen bestoken. le van onderzoek en onderwijs inge­ Neem bijvoorbeeld de plannen van voerd. "Waar is dat elders zo systema­ minister Ritzen met de propaedeuse. De tisch gebeurd", vraagt hij zich af. "Als je 'tempobeurs' voor het eerste jaar wees ziet dat ze dat allemaal voor elkaar heb­ de Kamer vorige week af. Maar dat be­ ben gekregen, dan kun je het beeld van tekent niet het emde van de pogingen dwarsliggende universiteiten echt niet

Blind paard Van Lieshout wil dus dat minister en universiteiten zich in hun omgang meer op hoofdzaken richten. Maar hoe bereik je zulk volwassen gedrag, of: wie neemt de eerste stap? "De VS NU", vindt de voorzitter, "moet volgens mij in staat zijn om het initiatief '....''. ^ ' w , . 5' V >' te nemen." In feite deed de vereniging dat vorige maand al, door in de reactie 'Je moet kiezen tussen havermout, brinta en yoghurt' Foto Bram de Hollander op het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan van de minister voor te stellen het meer rechtvaardigen." tijd van 'terugtredende' overheden. "Ik pleit niet voor totale autonomie", Van Lieshout wil 'zelfregulenng'. Hij overleg tot vier punten te beperken. antwoordt hij op de vraag waarmee de verstaat daar niet onder dat de buit bin­ Maar afgaand op Van Lieshout is het minister zich dan wel mag bemoeien. nenskamers verdeelt wordt, maar juist niet denkbeeldig dat de vsNU nog eens "De overheid moet zoveel mogelijk aan voor een beter werkende 'hoger­ onder­ met een uitgebreider analyse over de de professionals in het onderwijs overla­ wijsmarkt. Zelfstandiger universiteiten verhouding overheid­universiteiten op ten. Maar ze hoort wel de regels van het zullen zich volgens hem meer van elkaar de proppen komt, en daarover met de systeem vast te stellen en aan te geven gaan onderscheiden. "De overheid kan minister en de Tweede Kamer in debat wat de maatschappij van het onderwijs wel eisen dat ze hun waar eerlijk aanbie­ gaat. verwacht." den." Toch erkent hij direct dat ook de uni­ De studieduur in het hoger onderwijs versiteiten nog heel wat moeten leren. en de aansluiting op het middelbaar on­ Wildgroei "Dat de instellingen zich meer moeten derwijs en de arbeidsmarkt zijn van die Te lang is er volgens Van Lieshout ge­ profileren, zullen ze nu allemaal wel on­ 'bestelvragen' waarin de politiek ­ na daan alsof alle universiteiten gelijk zijn. derstrepen. Maar daarmee ben je er nog discussie met het veld ­ het laatste Juist het najagen van die illusie leidde niet: we zullen er aan moeten wennen woord moet hebben. Hetzelfde geldt ertoe dat elke instelling aan iedere nieu­ dat je moet kiezen tussen havermout, voor het systeem van financiering: wie we mode wilde meedoen. En dat gaf brinta en yoghurt. Het heeft geen zin betaalt wat, hoe lang en onder welke weer oeverloze discussies over het we­ meer om allemaal als een blind paard condities? Maar na de spelregels vastge­ tenschappelijke gehalte van studiench­ achter alles aan te hollen dat zich voor­ steld te hebben, moet de politiek vol­ ting X. Die vraag vindt de voorzitter niet doet ­ zelfs niet als we er soms een klont­ gens Van Lieshout uit de buurt leren zo interessant: "Je moet nadenken over je mee kunnen verdienen. Dat is een blijven. Dat mag je verwachten in een welke typen studieprogramma's je wilt. kwestie van zelfdiscipline."

f^^^^^:

Geologie ontsnapt aan diskwalificatie

II1% VAL V H S Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit.

College wil toponderzoekers niet voordragen voor onderzoeksschool Arjan Spit

De vu mag bij de KNAW voor 1992 en

1993 in totaal twee onderzoeksgroepen Als het aan het college van bestuur voordragen voor een erkenning als on­ had gelegen, was de vakgroep sedi­ derzoeksschool. Over de erkenning van mentaire geologie op korte termijn onderzoeksscholen na 1993 moet op niet in aanmerking gekomen voor landelijk niveau nog een beslissing geno­ men worden. Het college wilde de geo­ erkenning als onderzoeksschool logen in deze eerste twee rondes uit stra­ door de Koninklijke Nederlandse tegische overwegingen passeren. Vol­ Akademie voor Wetenschappen gens Hans van Dommele, adjunct­se­ (KNAW). cretaris van het college en belast met de Het college wilde aanvankelijk de vak­ onderzoeksscholen, is het risico te groot groep, die enkele weken geleden juist als dat de samenwerkingsverbanden bij on­ enige onderzoeksgroep van de vu in de cologie en neurowetenschappen ge­ prijzen viel bij de Stimulans­toekenning schaad zouden worden als die groepen van de Nederlandse organisatie voor niet erkend worden als onderzoeks­ Wetenschappelijk Onderzoek, niet voor school. Bij oncologie betreft deze sa­ erkenning voordragen bij de KNAW. De menwerking het Nederlands Kanker In­ voorkeur van het college ging uit naar de stituut, bij neurowetenschappen het Ne­ onderzoeksgroepen oncologie en neuro­ derlands Instituut voor Hersenonder­ wetenschappen. Het college van deca­ zoek, het Interuniversitair Oogheeld­ nen ging vorige week woensdag echter kundig Instituut en de Universiteit van niet akkoord met dit voorstel. Het vu­ Amsterdam. De samenwerkingsverban­ bestuur besloot daarop alsnog geologie den die geologie met name met de uit te nodigen om, evenals de beide an­ Utrechtse universiteit heeft, zouden vol­ dere groepen, een voorstel voor de aan­ gens Van Dommele ook zonder erken­ vraag te schrijven. Het bestuur beslist in ning wel doorgang kunnen vinden. januari welke groepen worden voorge­ Verder bestaan de samenwerkingsver­ dragen. banden van oncologie en neuroweten­

schappen al jaren en het college wilde dit nu wel eens bestendigen door een formele erkenning als onderzoeks­ school. "We willen graag een kroon op het werk zetten", aldus Van Dommele. "Ik wil het niet te negatief afschilderen, maar het samenwerkingsverband bij ge­ ologie bestaat minder lang en het Aio­ netwerk Maritieme Geologie is bijvoor­ beeld pas een jaar goed op dreef Dat sa­ menwerkingsverband moet nog wat groeien, het is op de lange termijn beke­ ken toch wat minder solide dan de an­ dere twee."

Tevreden Het vertrouwelijke voorstel van het college IS op 19 november besproken in de commissie onderwijs en weten­ schapsbeoefening van de universiteits­ raad, die er mee akkoord ging. Nadat het college van decanen echter had ge­ protesteerd gunde het college de geolo­ gen toch een kans. In het college van de­ canen werd de vertrouwelijkheid van de beraadslaging nog eens benadrukt, door af te spreken dat er over het verloop van de discussie niet naar buiten zou worden getreden. Professor Levelt, decaan van

de faculteit aardwetenschappen, waar de geologen resideren, meldt wel dat hij tevreden is met de uitkomst: "We zitten in de race, wat we ook wilden omdat we vonden dat we goed genoeg zijn." Hij vindt het een goede zaak dat bij de uit­ eindelijke beslissing de dne uitgewerkte voorstellen betrokken worden, zodat er in ieder geval vergelijkingsmateriaal is. "Als je je vak serieus neemt, moet je dat voorstel uitschrijven. En dan maar hopen." De argumentatie van het college dat oncologie en neurowetenschappen be­ kroond moeten worden voor hun werk, bestrijdt hij: "Er zijn landelijk gezien tal­ loze groepen die een kroon verdienen, maar die kunnen ook met allemaal er­ kend worden. Het is dus onzin om te zeggen dat we binnen de vu nu toevallig twee groepen hebben die we een kroon moeten geven." Volgens Van Dommele is het college van bestuur vooralsnog niet overtuigd door de argumenten van de geologen. "Ik denk er nog niet anders over dan vo­ rige week, maar de geologen krijgen v?el de gelegenheid hun zaak nog eens te be­ pleiten."

Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post), 1081 HV Amsterdam, tel 020 548 4330, b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397 Fax­nummer: 020 661 2791 onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas Redactiekamers: GD 0 1 , OD 03 en GD 09, Hoofdge­ bouw VU Redactie: Tom de Greef (hoofdredacteur), Frank van Kolfschooten, Martin Enserink, Harmke van Rossen (re dactie assistente) Medewerkers: Diana Doornenbal, Erno Eskens, Jan Jaap Heij, Dirk de Hoog, Gert van Maanen, Koos Neu vel, Anne Pek, Mark Plekker, Dick Roodenburg, Selma Schepel, Arjan Spit Fotografen: Nico Bomk en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerken­ de universiteitsbladen): Margriet van Lith, Frank Steenkamp Tekenaar: Aad Meijer Beleidsraad: Dr M A J Eijkman, G H de Jong, H Kae mingk. mr JW M ekking (waarnemend voorzitter), R G M Regter, mw drs J C A P Ribbermk, A J van Rijn, prof dr M J I M de Waart Secretariaat mw mr M A Daniels, kamer 2D 05, Hoofdgebouw, De Boele­ laan 1105, tel 020 548 2696 Ontwerp lay­out:Hollandse Hoogte Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, I D 04, Hoofdgebouw, tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , post bus 20, 2040 AA Zandvoort tel 02507 14745, fax 0250717680 Ook voor Adjes commercieer(zie pag4) Ovenge Adjes redactie adres, advertenties van VU instanties opgeven op I D 04. Hoofdgeb ,tel 3096 Produktie: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 40, Beta ling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij Bureau Pers en Voorlichting VU, tel 020 548 2671 Int.Standaard Serie Nummer: 0166­0098

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen