Ad Valvas 1991-1992 - pagina 558

AD VALVAS 21 MEI 1992

PAGINA 16

Vijf eeuwen bloedige ernst Selma Schepel De ReUgieuze Kaart van Nederland geeft een beeld van de Nederlandse godsdiensten, vanaf de Reformatie in 1517 tot heden (1990). Een religio­ grafie: aardrijkskunde van de versprei­ ding, bloei of neergang van kerkge­ nootschappen. Niet elke oudere perio­ de is even diep uitgewerkt, wegens in­ compleetheid van sommige histori­ sche bronnen (in 1809 pas werd onder Lodewijk Napoleon de eerste integrale godsdiensttelling gehouden) maar dit boek is er een goed voor­ beeld van dat een wetenschappelijk werk ook leuk kan zijn en goed lees­ baar voor een groter publiek. De kerk­ historie van Nederland is ten slotte nauw verbonden met de algemene va­ derlandse geschiedenis. Politiek is er wat afgemoord om God. Vooral in de zestiende en zeventiende

eeuw hadden religieuze vijanden lek­ kere straffen voor elkaar in petto, als onthoofden of levend verbranden. Een interessante vorm van jus talionis' was ook om het drukken van de Bijbel in de eigen taal te straffen met het doorboren van de tong. Al lezend vraag je je af hoe het idee post heeft kunnen vatten dat Neder­ land zo tolerant zou zijn op godsdien­ stig gebied. Hoe conservatiever de ge­ lovige, hoe moordlustiger hij is, zo lijkt het. Aan de andere kant ook: hoe vruchtbaarder. Conservatief­religieuze vrouwen liggen veel vaker in het kraambed dan de kerkeloze. O m kanonnevlees aan te maken natuurlijk. Toch lijkt hun baardrift de ontkerke­ lijking, die in 1880 inzet, niet geheel te kunnen compenseren. Men kerkt minder en minder. Alleen de Pinkster­ gemeentes groeien nu nog, juist in grote plaatsen, waar sociale verbanden losser zijn en de angstigen en eenza­ men toch een invulling zoeken, voor wat ik de Pappiebehoefte noem. Die groei is mede aan de televisie te dan­ ken, die de substituten voor Pappie, de charismatische bendeleiders, bij de Pappiezoekers thuis brengt. Kerkhistorie is altijd ook de geschie­ denis van de onuitroeibare wens om te heersen of beheerst te worden, van patriarchale hiërarchieën. Door de eeuwen heen rent men bij bosjes ach­ ter steeds weer andere mannen aan, die vaak onderling vuurspugen, schijnbaar om een paar letters tekst, maar in wezen natuurlijk uit machts­ wellust en egodrammerij. De verhalen over de stammenstrijd onder Gerefor­ meerden zijn bekend genoeg, een strijd die ­ al woedde voor de rest van de mensheid de Tweede Wereldoor­ log in volle hevigheid ­ hele dorpen en families verscheurde. En zelfs huwelij­ ken: echtgenoten sliepen voortaan met de ruggen naar elkaar omdat de een in de oude kerk bleef en de ander bij een dissident wilde kerken. Gelovigen zijn net gewone mensen. De Apostolische kerken maken het ook bont, met hun apostelen, engelen en hulpengelen van vlees en bloed. Als buitenstaander lig je al lezend echt in een deuk. Toch stipt dit boek het sappige menselijke detail slechts summier aan, maar de overvloed aan kaartjes en tabellen ver­ tellen een levendig verhaal; dit moet de kerkwereld zijn waarop God neer­ ziet, vanuit de hemel. Zoals je zelf, ge­ bogen over de steeds veranderende kaartjes in dit boek, in een handom­ draai de kerkgeschiedenis kan over­ zien, zo ziet God het altijd; duizend jaren in een ogenblik. Blader je snel door het boek dan zie je, als op een video die je even doorspoelt, ontelbare zwarte stipjes uitwaaieren en weer terug bijeen kroelen. Een gewoel als van mieren of trekvogels, die kriskras door tijd en landschap achter een on­ zichtbare magneet aanzwermen. Aanschouw de kleinheid van bijna vijf eeuwen bloedige ernst.

'Je moet niet kijken naar wat ik aan lieb hoor, want dat ziet er niet uit'

Foto Bram de Hollander

En zoenend zakken zij het beeld uit... Jurjen Boorsma Het is helemaal donker; van dichtbij klinkt een gestamp van jewelste, ieder­ een is stil. O peens staat de duivel in de zaal. Niemand schrikt. Het blijft stil om me heen. De duivel die Lucien de Zwart heet, pakt een meisje bij de hand, troont haar van een séance mee naar een café en vervolgens naar zijn huis, hij zoent haar hartstochtelijk, zij doet haar kruis af en nog immer zoenend zakken zij het beeld uit. Ziedaar; zo ongeveer verloopt een van de scènes van de horrorfilm 'Gevallen kruis', een produkt van de filmgroep van het ACC. De produktie maakt deel uit van de serie voorstellin­ gen waarin deelnemers aan ACC­cursus­ sen laten zien waarmee ze zich het afge­ lopen jaar hebben beziggehouden. De filmzaal van het algemeen cultureel centrum is matig gevuld ­ een deur ver­ der geeft de werkgroep 'Elementair Spel' een stampvoetende toneelvoor­ stelling die veel belangstellenden trekt ­ en dat is jammer. 'Gevallen kruis' is best een grappige video. Al gauw ben ik helemaal op de hand van de duivel. D e duivel pakt het namelijk goed aan. Niet alleen verleidt hij binnen een avond een hele mooie blonde studente, hij is bovendien alweer verdwenen voordat zij het in de gaten heeft en blijft spoorloos. Dat is jammer voor de stu­ dente, want ze is zwanger van hem. Binnen enkele dagen verschijnt hij weer aan de studente, nu om haar dood aan te kondigen. Ze komt bijna meteen

JOOL HUL

onder een auto. Zoals het hoort is er nog een verrassend slot. Als de film is afgelopen, zegt een jongen: "Dat was het dan." Dus dat was het dan. In de filmzaal is de temperatuur iets ge­ stegen. Het is op een gekke manier warm op dat tijdstip: de nacht is zoel als in meisjesboeken. Je kunt de zuur­ stof die je inademt bijna voelen. De geur van seks hangt in de lucht. In de hal staan mensen dicht op elkaar ge­ pakt. In de hoek bij een deur staat een deelneemster aan het jazzballet te pra­ ten met een vriendin. "Je moet niet kij­ ken naar wat ik aan heb hoor, dat ziet er niet uit." Ze draagt een erg strak, kort zwart pakje. "Je kunt het best heb­ ben", taxeert de vriendin. "Het staat leuk." De jazzdans zou later in het pro­ gramma nog aan bod komen. Maar eerst was het de beurt aan de rode prinses. 'De rode prinses' is een kinderstuk dat door het ACC in produk­ tie is genomen en bewerkt. Veel toe­ schouwers komen omdat vrienden of familie deze avond optreden. "Ik kom voor N o u d " , zegt een heel klein blond meisje op de eerste rij. " N o u d speelde hiervoor." Pierra heet ze of iets dat daar op lijkt ­ hardop, niet gehinderd door wat zich op het toneel afspeelt, verbe­ tert ze je uitspraak als het er maar een beetje naar klinkt dat je haar naam ver­ keerd zegt. Zij zit "in de eerste klas." Ze is kritisch. "Het verhaaltje met N o u d was erg leuk. Dit is ook wel leuk. Maar ik vind het wel erg lang duren." Daarin heeft ze volstrekt gelijk; de plan­ ning van De Rode Prinses loopt hele­

maal uit de hand. Er staat een uur op het schema, terwijl de voorstelling an­ derhalfuur duurt. "We hebben vijf kwartier doorgegeven", verklaart één der speelsters later. "Vertragingen horen erbij", zegt een toeschouwer. Maar als het programma door vertra­ gingen wordt omgegooid, blijkt dat toch een tegenvaller voor verschillende deelnemers. "Worden jouw fans ook zo boos?" vraagt een deelneemster aan de dansworkshop aan een medecursist. De medecursist knikt. De workshop wordt in de loop van de avond naar het einde van het programma verschoven. Dat is lastig voor belangstellende kennissen. Dansen neemt die vrijdagavond een groot deel van het programma in. O n­ geveer iedere dans op de wereld komt aan bod, zelfs rolstoeldansen. Twee studenten achter me gaan in discussie over de kwaliteit. "Rolstoeldansen", schampert de ene. "Als het rolstoeljudo was geweest had ik het ook geloofd." Zijn maat is het daar niet mee eens. "Ik heb wel eens in een rolstoel gezeten, voor de grap. Dat sturen was echt heel moeilijk." De rolstoeldansers dansen intussen lustig door. Wiebe, die licht spastisch is en op een gegeven moment bij de recorder de plaats inneemt van de dansleraar, swingt een beetje mee. En het gaat maar door. Showdans ­ jammer dat halverwege de kabel uit de versterker springt ­ jazzdans, salsa, een Afrikaanse regendans, nog meer jazz­ dans. Bij het ballroomdansen loop ik weg. Niets is zo saai als ballroomdan­ sen. Het is een volledig seksloze aange­

legenheid, eigenlijk alleen geschikt voor oudere mensen die het allemaal al gehad hebben. T o t mijn verbazing wordt deze vorm van slow-motion ook door studenten beoefend. De swing komt er eigenlijk pas weer in als de bigband het toneel op gaat. D e band, onder leiding van Herman de Wit, geeft een vol salvo met zijn bla­ zers. De voeten gaan van de vloer. Mensen tikken met hun vingers de maat mee. Links zie ik een mooie blon­ de studente in een hoek staan. "Wil je dansen?", vraag ik. Ze kijkt me aan zoals een kalf naar een wolf staart. Maar ze wil. Even later dansen we ­ wild natuurlijk, geen bal­ lroom. Twee popbands nemen de show over. Een zangeres zingt met een hele mooie stem 'Stop' van Sam Browne. Maar dan zijn wij al weg.

door Aad Meijer IV/lf f^EB j/Ê P'H Lül BH 0 £

H. Knippenberg De Religieuze Kaart van Nederland. ISBN 90 232 2675 5, f 59,50.

.-^<^>

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen