Ad Valvas 1991-1992 - pagina 152

I AD VALVAS 2 4 OKTOBER 1 9 9 1

PAGINA 1 0 I

Zoals Couperin op de VU klinkt, klinkt hij nergens Dick Roodenburg Sene lunchpauzeconcerten op het Coupenn­orgel in de aula van de VU, elke woensdag om 12 45 uur, van 23 oktober tot en met 11 december Entree vrij

Van oudsher is het orgel een nogal ge­ reformeerd instrument. De kleine luy­ den speelden op hun harmonium en droomden van een orgel. Maar dat was vroeger, na de ontzuiling mag je je ook zonder geloofsbelijdenis met het orgel bezig houden. Dat juist aan de vu een bijvak orgelkunde gegeven wordt, zegt natuurlijk niets, want de vu is ook al lang zo gereformeerd niet meer. Op 4 december bijvoorbeeld speelt gastorga­

Muziek nist Jos van der Kooy op het Coupenn­ orgel in de aula improvisaties op Sin­ terklaasliederen. Kan het profaner? Al jaren vindt in de aula van de vu we­ kelijks een lunchpauzeconcert plaats, voor iedereen toegankelijk. De zware deuren van de aula op de tweede ver­ dieping staan open en wie geïnteres­ seerd is komt luisteren. Dat informele karakter betekent echter niet dat uni­ versiteitsorganist Ewald Kooiman zich niet serieus voorbereidt. Elk jaar pro­ beert hij weer iets speciaals te brengen. Afgelopen woensdag 23 oktober begon een nieuwe serie concerten met de uit­ voering van het eerste deel van de Messe d l'usage des couvents van Fran­ cois Couperin.

versiteit is in 1973 gebouwd naar voor­ beeld van het Franse klassieke orgel. Tot het begin van de zeventiende eeuw maakte het niet zoveel uit op wat voor type orgel een compositie uitgevoerd werd. Na 1630 werd vooral de Franse orgelmuziek zodanig naar het instru­ ment toegeschreven, dat zij op andere orgels niet goed tot haar recht kwam. Een muziekstuk was voor een specifieke registratie bedoeld. De vu redeneerde als volgt: werken van bijvoorbeeld Bach en Mendelssohn kunnen op bijna alle orgels gespeeld worden, maar buiten Frankrijk ­ onder andere in de kathe­ draal van Poitiers en in de St. Gervais te Parijs ­ zijn er nauwelijks orgels waarop de muziek uit de Franse barok op de juiste wijze kan worden uitge­ voerd. Bij de bouw van het Couperin­ orgel van de vu gingen de makers te werk volgens de klassieke beginselen van de Franse orgelbouw. Deze zijn vastgelegd in het werk van ene Dom Francois Bédos de Celles, L'art du fac­ teur d'orgues. Mocht iemand er thuis

Bij de bo uw van het VU-o rgel gingen de makers te werk vo lgens de klassieke beginselen van de Franse orgelbouw Foto Nico Boink,­AVC/VU

ook een vsallen bouwen. Dat komende woensdag juist een werk van Francois Couperin op het naar hem genoemde orgel uitgevoerd zal worden is toevallig, maar geen toeval. Hij behoort tot de Franse barok­com­ ponisten die hun werk speciaal voor een bepaald type orgel schreven en zoals Couperin op de vu klinkt, klinkt hij nergens. Nou ja, nergens buiten Frank­ rijk. Francois Couperin (1668­1733) was van 1685 tot 1723 organist van de St. Gervais en vervulde daarnaast aller­

Missen

Klassieke beginselen Jammer voor wie het gemist heeft, mair komende woensdag 30 oktober speelt Kooiman het tweede deel. De concerten beginnen steeds om 12.45 uur en duren ongeveer twintig minu­ ten. Behalve dat van 4 december neemt Ewald Kooiman alle concenen voor zijn rekening. De laatste uitvoering van dit jaar ­ een kerstconcert ­ wordt gege­ ven op woensdag 11 december. Het Couperin­orgel van de Vrije Uni­

lei functies aan het hof van L odewijk XTV, onder andere als muziekleraar van de koninklijke familie. Al tijdens zijn leven was hij zo beroemd, dat hij 'de Grote' werd genoemd, ter onderscheid van zijn vele familieleden ­ onder ande­ ren oom Francois en oom Louis ­ die ook componeerden. Couperin Ie Grand correspondeerde uitgebreid met Bach, die hem zeer bewonderde. Van deze bneven is' niets bewaard gebleven, naar verluidt omdat de nazaten van Couper­ in ze gebruikten om hun inktpotten mee af te sluiten.

Het to etsenbo rd

Foto NICO Boink, AVC/VU

Het muzikale oeuvre van Francois Coupenn bevat uitsluitend werken voor kleme bezettingen, dus niets voor koor of orkest en geen opera's. Belangrijk zijn vooral de composities voor clave­ cimbel, hetzij als solo­instrument hetzij als kamerensemble in combinatie met een dwarsfluit en enkele strijkinstru­ menten. Couperin vond de juiste uit­ voeringswijze van zijn clavecimbelwerk en vooral de toevoeging van de galant barokke versieringen aan die muziek zo belangrijk, dat hij een speciale speelme­ thode publiceerde onder de titel L'art de toucher Ie clavecin. Als organist schreef Francois Couperin orgelmuziek om de mis te begeleiden. Zijn Pieces d'orgue omvatten twee com­ plete missen die, ontdaan van de La­ tijnse liturgie, solostukken voor orgel werden. De Messe pour les parotsses was ­ zoals de titel al aangeeft ­ bedoeld voor het gebruik in de parochiekerken.

Op de vu wordt zoals gezegd de Messe a l'usage des couvent in twee delen uitge­ voerd. Deze 'mis voor het gebruik irL kloosters' is iets bescheidener van om­ vang en stelt technisch gezien minder hoge eisen dan de eerstgenoemde. Op­ vallend zijn de talloze tussentitels van het orgelstuk, die allemaal betrekking hebben op de stand van de registers: Fugue sur la Trompette, Chromhome sur la Taille, Dialogue de voix humatne enzo­ voort. Organist Ewald Kooiman is hoogleraar orgelkunde en doceert daarnaast fi­ans, beide aan de vu. Vanaf de installatie van het Couperin­orgel aan de vu in 1973 is hij de vaste bespeler. Naast de lunchconcerten op de woensdagmiddag komt hij opdraven voor allerlei openba­ re plechtigheden van de universiteit ­ bijvoorbeeld de Dies ­ om 'even op de toetsen te slaan', zoals hij het zelf be­ scheiden uitdrukt. Kooiman geeft ook veel concerten in het buitenland.

Natuurkunde aan TU niet zwaarder dan elders 'De universiteiten moeten actie ondernemen tegen halfjaar extra beurs' Arjan Spit

De studie natuurkunde aan de technische universitei­ ten verschilt niet van die aan de algemene universi­ teiten, zo blijkt uit een on­ derzoek van VU­student Joost Koedijk. Het plan van minister Ritzen om studen­ ten aan de technische uni­ versiteiten een half jaar extra studiefinanciering te geven, en de andere bèta­ studenten niet, bevoor­ deelt de TU's dan ook ten onrechte. Koedijk, zelf student natuurkunde, deed zijn onderzoek m opdracht van de Kamer Natuurkunde van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Uni­

versiteiten en de Stichting voor Funda­ menteel Onderzoek. De vraag was of het mogelijk is om voor het afstudeer­ werk van de natuurkundestudie, het af­ sluitende onderzoek, meer tijd uit te trekken. Door langer onderzoek te doen zou de student zich een beter beeld kunnen vormen van het Aio­ schap. Gevolg zou echter zijn dat er door tijdgebrek een aantal vakken uit het eerste fase­programma geschrapt zou moeten worden. Die vakken zou­ den dan aan een landelijke onderzoeks­ school natuurkunde gegeven kunnen worden. Koedijk moest onderzoeken welke vakken daarvoor in aanmerking kwamen. ' Het idee van een gezamenlijke onder­ zoeksschool IS echter gesneuveld. Het rapport van Koedijk zal daarom nu een andere functie gaan vervullen dan oor­ spronkelijk de bedoeling was: het kan dienen als 'bewijsmateriaal' in de dis­ cussie over de verlenging van de in­ schnjvingsduur voor technische stu­ dies. Koedijk vergeleek de studiegidsen van de verschillende natuurkundefacultei­ ten in den lande en bekeek hoeveel tijd er in de doctoraalprogramma's aan de verschillende onderdelen van de studie

wordt besteed: komen de basisvakken uitgebreid aan bod, hoeveel practicum is er in de studie opgenomen, zijn er veel keuzemogelijkheden. Uit het onderzoek komen belangrijke accentverschillen tussen de universitei­ ten naar voren. Zo kent de Rijks Uni­ versiteit L eiden een extreem lang afstu­ deerproject van 1,25 jaar. De UVA be­ steedt veel aandacht aan vakken als in­ formatica en biedt een grote keuze­ ruimte. De vu onderscheidt zich door­ dat er veel colleges worden gegeven in de vak­natuurkunde, waarin de grote natuurkundige theoneén worden toege­ past op bijvoorbeeld vaste stoffysica en biofysica. Gevolg is dat aan de vu het afstudeerwerk relatief kort is.

Experimenten

beurd. Volgens Koedijk is het dan ook onterecht om alleen studenten van de technische universiteiten te belonen met een half jaar extra studiefinancie­ nng, zoals minister Ritzen onlangs be­ sloot. De toestroom naar de technische universiteiten zal daardoor groeien, ter­ wijl de dne TU's nu al meer dan de helft van het totale aantal eerstejaars natuurkunde voor hun rekening nemen. Koedijk is van mening dat de algemene universiteiten daarom actie moeten ondernemen tegen het besluit van Ritzen. "Ze blinken alleen niet uit in daadkracht", zo stelt hij. "Het effect van het half jaar extra beurs wordt door hun een beetje gebagatelliseerd. Ik denk dat het psychologische effect van dat halve jaar op de studenten echter wel degelijk groot is."

Opvallend in deze vergelijking is dat de technische universiteiten zich niet on­ derscheiden van de algemene. De in­ houd van de studieprogramma's is ver­ gelijkbaar. De verschillen tussen uni­ versiteiten van hetzelfde type zijn vaak groter dan de verschillen tussen de twee categoneen. De TU in Eindhoven besteedt bijvoorbeeld net als Leiden veel aandacht aan expenmenteren, ter­ wijl dat m Twente relatief weinig ge­

Dat verlenging van de studiefinanoie­ ring voor alle natuurkundestudenten wenselijk zou zijn, blijkt uit het onder­ zoek dat Koedijk uitvoerde naar hun studievoortgang. Hij bracht de studie­ carrière van 530 studenten ­ van de lichting 1984 ­ van zeven universiteiten in kaart. Na een jaar zijn er van die groep al 90

Studievoortgang

studenten afgevallen. Het propaedeuse­ rendement is na twee jaar gemiddeld 69 procent. Aan de VU is dat 78,6 pro­ cent. Uit een grafiek die Koedijk maak­ te, blijkt dat de echte vertraging later in de studie optreedt. Wanneer de studen­ ten in hun vijfde jaar zijn aangeland, hebben er 106 al zo'n achterstand op­ gelopen dat die niet meer binnen de ge­ stelde inschrijvingsduur is in te lopen. 44 procent van de studenten die in 1984 aan hun studie begonnen, is na zes jaar afgestudeerd. Aan de vu ligt het rendement voor de lichting van 1984 hoger, namelijk op 57 procent. De verschillen in de rendementscijfers van de universiteiten wijt Koedijk aan de onderwijsorganisatie ­ kun je bij­ voorbeeld makkelijk herkansen ­ en niet aan de zwaarte van het peogramma.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen