Ad Valvas 1991-1992 - pagina 130

AD VALVAS 1 0 OKTOBER 1 9 9 1

PAGINA 1 2

Rommel van kneuzige ouders opruimen

^i^l«

Selma Sche pe l

In een sprookje van Herman Hesse was er eens een jong moedertje dat een wens mocht doen voor haar pas­ geboren zoontje. Slechts één wens, maar die zou dan ook werkelijk ver­ vuld worden. Na overwegingen als rijkdom, schoonheid en geluk, scheen het haar 't beste om te wen­ sen dat iedereen die hij in zijn leven zou tegenkomen, direct van hem zou houden. Het leek de mooiste wens maar het liep beroerd af, hij kreeg er een allermiserabelst karakter van. B. Spiecker, hoogleraar alhier, schrijft in zijn onlangs verschenen bundel 'Emoties en morele opvoe­ ding' dat wat ouders in wezen altijd voor hun kinderen wensen, is dat ze

Gereformeerd fatsoe n in Harde nDci s- '^o'n atheïstische doce nt moe t maar ontslag ne me n'

opgroeien tot sociale, verantwoorde­ lijke en dus gelukkige volwassenen. Dit doel kan echter niet bereikt wor­ den zonder opvoeding van emoties. Dat lijkt een contradictie te zijn, een wijdverbreid idee wil immers dat emoties zich kenmerken doordat ze zich juist aan opvoedkundig gezag onttrekken, en onbeheersbaar en on­ gelegen opborrelen om de mens te overspoelen? Je kunt ze hooguit enigszins leren hanteren. Spiecker zet deze oude op­ vatting op de helling. Hij onder­ scheidt emoties in klassieke passies, zoals verliefdheid en seksuele wel­ lust, en in emoties die ook een cogni­ tieve component kennen waardoor ze beïnvloed kunnen worden. Morele emoties, als schuld, berouw en re­ spect, compassie en zorg, die aange­ leerd kunnen maar ook moeten wor­ den, wil een mens een sociaal wezen zijn. Schaamt u zich wel eens voor iets wat u zelf veroorzaakt hebt? Erg ver­ velend, maar volgens Spiecker juist een positief teken, want wie niet ge­ leerd heeft zich te schamen, is een psychopaat. Of een moreel imbeciel. Met dat laatste woord ben ik erg blij, mocht ik nog eens een onbeheersba­ re emotie ervaren als blinde drift, en om een scheldwoord verlegen zitten. Verhelderend is de inventarisering van de inhoud van emoties. In het spraakgebruik lopen begrippen als gevoelens en emoties door elkaar. Een gevoel kan echter een onderdeel van een emotie zijn, evenals wat klas­ siek een deugd of een ondeugd ge­ noemd wordt. De auteur heeft dui­ delijk een lange traditie achter zich in het uitleggen van moeilijke begrip­ pen, hoewel hij niet echt swingend schrijft. Het laatste hoofdstuk, over immorele beïnvloeding door volwassenen is in­ teressant in verband met de campag­ ne die deze week op de televisie van start is gegaan over kindermishande­ ling. Bij dat woord denkt men ge­ woonlijk aan slaan en schoppen of incest; de onzichtbare, maar even ruïneuze geestelijke wreedheid waar kinderen soms onder moeten lijden, bleef tot nu toe vrijwel buiten schot. Voor wie is het boek eigenlijk ge­ schreven? Het is vrij theoretisch, niet direct populaire lectuur voor jonge ouders. Maar ouders die hun opvoe­ dingstaak serieus nemen, hoeven zo'n boek dan ook niet te lezen. De aloude mix van liefde, aandacht en verantwoordelijkheid staa' meestal borg voor het gewenste resultaat. En ouders die maar willekeurig wat aan­ knoeien met hun kroost, gaan echt zo'n boek vanzelf niet lezen. Het zal dus wel bestemd zijn voor degenen die professioneel de rommel van kneuzige ouders moeten oprui­ men. I B Spiecker, Emoties en morele opvoeding, ISBN 90 i 6009 884 6

Foto Bram de Hollande r

'Als ik goed naar u luister bent u het eigenlijk met mij eens' Arjan Spit

Dr. Ploeger legt zijn publiek eerst maar eens uit waar hij vandaan is gekomen. Op de luchtfoto van de vu­campus, die achter het spreekgestoelte hangt, wijst hij het hoofdgebouw aan. "Hier kom ik bijna dagelijks. Door de week, soms op zaterdag en ook wel op zondag." Ik hoor de zaal denken: 'Op zondag? Maar dan is de vu toch zeker wel dicht?' "Ik kom er dan langs om naar het Amsterdamse Bos te gaan," verdui­ delijkt P loeger met een begrijpende glimlach, "Dat is het enige bos in de buurt van Amsterdam en ik houd zo van bos. Wat dat betreft had ik beter hier kunnen wonen." Aan landelijkheid inderdaad geen ge­ brek in Hardenberg. Vanuit de trein, die me vanaf Zwolle naar dit oord brengt, wordt dat al duidelijk. Maïs­ velden staan vol met dikke kolven, het gras lonkt de koeien fris tegemoet. De talrijke bossen worden regelmatig opge­ vrolijkt met vakantiehuisjes. Dit is de provincie. Hardenberg zelf is met 14.000 inwoners allang geen dorp meer, maar als je er een halfuurtje hebt rondgelopen weet je precies hoe de plaats in elkaar zit. In cultureel cen­ trum De Voorveghter treedt vanavond Seth Gaaikema op, en een verdwaalde buitenlandse toerist wordt met het bordje information naar de v w verwe­ zen. Rond de dorpspomp uit 1864 is een gloednieuw winkelcentrum ge­ bouwd. Net aan de rand hiervan staat

JOOL HUL

de gereformeerde Höfte­kerk en het bij­ het woord aan Ploeger, godsdienst­pe­ behorende centrum De Schakel. Van­ dagoog aan de theologische faculteit. avond wordt daar door devuSA (vu en Nadat deze heeft aangewezen waar hij Samenleving) de lezing School en Identi­ werkt deelt hij twee A4­tjes uit waarop teit georganiseerd. De VUSA verzorgt het belangrijkste van de lezing staat. Hij cursussen en lezingen in het land, met weidt vervolgens uit over de ideeën van aJs doel wetenschap en wetenschappers Maria Montessori, vertelt anekdotes uit onder 'de mensen' te brengen. Het gaat de tijd dat hij godsdienstleraar was en uit van de Vereniging van de vu en was schetst drie vormen van christelijk on­ oorspronkelijk gericht op haar leden. derwijs: de school die dat alleen nog Dat zijn er met zoveel meer en tegen­ maar in naam is, de school die nog woordig richt de VUSA zich op een bre­ streng christelijk is en de tussenvorm der publiek. "die met vallen en opstaan probeert een school te zijn waar het Evangelie cen­ Evengoed is het een christelijk avondje. traal staat". Met scholen van dit laatste Het zaaltje vult zich met zo'n vijftig type IS de meerderheid van de aanwezi­ mensen, waarvan een groot gedeelte betrokken is bij het christelijk onderwijs gen verbonden en Ploeger schenkt hun een paar bemoedigende gedachten over in Hardenberg en omgeving: bestuurs­ 'het gesprek over de identiteit' dat daar leden van de basisscholen en docenten steeds weer plaats moet vinden. Niet van de havo/vwo­scholengemeenschap. bang voor zijpaadjes en met flinke stap­ Mevrouw Wieberdink heet ons, na­ pen door grote stukken van het betoog mens de ledenraad van de vu­vereni­ ­ "dat moet u thuis nog maar eens ging in Overijssel, een stuk of vijf keer doorlezen" ­ weet Ploeger het publiek welkom. Ze opent de avond door voor een uur lang aardig te boeien. De strek­ te lezen uit de Groot Nieuws­bijbel, king van zijn verhaal ontgaat mij, maar Mattheus 7: "Oordeel niet over ande­ ik besef na de pauze dat de aanwezigen ren; dan zal God niet oordelen over u. Want God zal u op dezelfde manier be­ ook helemaal niet gekomen zijn voor een mooi wetenschappelijk college. Zij oordelen als waarop u anderen beoor­ willen het hebben over de concrete pro­ deelt, en hij zal u meten aan de maat blemen van christelijke scholen en waarmee u anderen meet. Waarom hopen dat Ploeger hen oplossingen kan kijkt u naar de splinter in het oog van aanreiken. een ander, en merkt u de balk niet op in uw eigen oog?" Maar daarvoor leent Ploeger zich niet zo makkelijk. "Hoe moeten we nu zo'n Ze wijst er daarna nog even op dat er gesprek over de identiteit beginnen als bij de deur allerlei interessante folders bijna niemand daar behoefte aan liggen ­ onder andere voorlichtingsfol­ heeft?" vraagt een bestuurslid van een ders over studeren aan de vu ­ en geeft

lokaal schoolbestuur. P loeger kaatst de vraag terug naar het publiek: "Wie heeft er een goed idee?" Hij treedt voornamelijk op als discussieleider en weet kritiek op zijn uitspraken subtiel te ontkrachten: "Als ik goed naar u luister bent u het eigenlijk wel met mij eens." Uiteindelijk spitst de discussie zich toe op de vraag of een christelijke school rekening moet houden met ongelovige leerlingen en docenten. De gemoederen raken ondanks de sussende interventies van Ploeger aardig verhit en een me­ vrouw voorspelt al een nieuwe school­ strijd. Ploeger verhaalt over een docente aan zijn vroegere school die atheïste was, daar ook voor uitkwam maar toch heel goed les gaf en de christelijke activitei­ ten van de school accepteerde. Met zo iemand zou je toch in gesprek moeten blijven. Een gereformeerde fatsoensrak­ ker, keurig in pak en het haar in dito scheiding, weet er echter wel raad mee: "Zo'n docent moet maar ontslag nemen. Anders ben je als mens toch oneerlijk bezig!" Tja, hoe ging die tekst van Mattheus ook al weer? Conclusies hoeven er gelukkig niet ge­ trokken te worden. "Ik denk dat we met meer vragen naar huis gaan dan we zijn gekomen," sluit mevrouw Wieberd­ ink af. Ik pak mijn spullen en wil al weglopen, maar dat gaat zomaar niet: Eerst moet er nog gebeden worden. De Here wordt gevraagd om een goede thuisreis en om "inzicht in de snel ver­ anderde wereld van deze tijd". Amen.

door Aad Meijer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen