Ad Valvas 1991-1992 - pagina 383

AD VALVAS 27 FEBRUARI 1992

PAGINA 1 1

Visitatiecommissie: 'Levensvatbaarheid van Arubaanse faculteit is zeer twijfelachtig'

Jongste en kleinste universiteit in bestaan bedreigd De universiteit van Aruba

Foto Margriet van Lith

De universiteit van Aruba is verreweg de kleinste van het koninkrijk. Vier full timedocenten vormen de staf en zestig studenten het gehoor. Van de 60.000 bewoners van het eiland gaat ruim een procent studeren, maar de verlokkingen van Nederland, en vooral de Nederlandse studiefinanciering, blijken moeilijk te weerstaan. En zo blijft de jonge universiteit een displaced instituutje temidden van aanzwellend toeristisch lawaai. Margriet van Lith Het villa­achtige gebouw van de uni­ versiteit van Aruba ligt, half verscholen achter weelderige tropische struiken, aan een plein net buiten het centrum van Oranjestad. Rondom de stille bin­ nenplaats liggen een bibliotheek, de 'repro'afdeling, een administratiekan­ toortje en wat kamers voor de staf; de collegezaaltjes zijn op de eerste verdie­ ping. In Nederlandse verhoudingen zou een gebouw als dit krap ruimte kunnen bieden aan een vakgroep Assyriologie of Romeins recht; hier is de hele uni­ versiteit erin gehuisvest. De oprichting van de universiteit van Aruba (UA) was het politiek gezien vanzelfsprekende gevolg van de Status Aparte die het eiland in 1986 kreeg. De Arubaanse universiteit is de kleinste van het koninkrijk, met één (juridische) faculteit, vier full time­ en zeven part time­docenten en in totaal zestig stu­ denten. Het dilemma waar de universi­ teit voor staat is hiermee meteen ge­ schetst. Waarom een eigen universiteit voor een eiland van de grootte van Texel, met 60.000 inwoners? Een ei­ land bovendien, waarvan de school­ gaande jeugd bijna niet kan wachten tot het moment dat ze het vliegtuig naar Amerika of Nederland kunnen nemen. Volgens ofSciële cijfers van de I nforma­ tiseringsbank telt Nederland zo'n 750 Arubaanse studenten en dan is er nog een onbekend aantal dat in het zo dichtbij geleden Amerika studeert.

Isolement Drs. H.B. van Aller woont sinds 1989 in Oranjestad. Ze doceert Arubaans staats­ en bestuursrecht aan de UA en IS voorzitster van de universiteitsraad. "Je werkt in een etlorm isolement, want vrijwel niemand weet van het bestaan. Toen ik laatst de Nuffic om informatie over diplomawaardering vroeg, was de reactie 'Goh, hebben jullie een eigen universiteit?" Van Aller verbloemt het probleem van de miniscule schaal van de UA niet. Sterker nog: het huidige aantal studenten is volgens haar 'sterk geflatteerd'. "Verreweg het grootste deel van de studenten is werkstudent, ambtenaren van het eiland die een graad willen halen om promotie te kun­ nen maken. Het duurt niet lang of het stuwmeertje van deze 'bijscholers' is opgelost en dan houden we nauwelijks studenten over." Sinds het lopend studiejaar constateert Van Aller overigens wel een ontwikke­ ling die enige hoop biedt. Tot nu toe was gemiddeld zo'n negentig procent van de studenten 'oudere deeltijder' en tien procent 'schoolverlater', maar dit jaar steeg dat laatste percentage tot der­ tig. "Het is opvallend dat de jonge, vol­ tijdse studenteb bijna aHemaal meisje^

zijn. Ik denk dat dat komt omdat veel ouders het toch een beetje eng vinden om hun 18­jarige dochter naar het an­ dere eind van de wereld te zien gaan." Het college van curatoren van de UA wilde deze mogelijk positieve ontwikke­ ling echter niet afwachten. Vorig jaar stelde ze een soort visitatiecommissie in, die niet alleen naar de kwaliteit maar ook naar de levenskansen van de jonge universiteit moest kijken. Voor­ zitter van de commissie was de Neder­ landse emeritus­hoogleraar en CDA­ prominent mr. W.C.L. van der Grin­ ten. In zijn huis aan de Groesbeekse­ weg in Nijmegen laat de 78­jarige staatsrechtgeleerde erg sombere gelui­ den horen. "Mijn conclusie is, dat de levensvatbaarheid van de Arubaanse fa­ culteit zeer twijfelachtig is. Om te be­ ginnen zijn de docenten in vaste dienst allemaal Nederlanders, die daar per de­ finitie kort blijven, en het is de vraag of Arubanen die plaatsen kunnen opvul­ len. Daar komt bij dat je alleen in Anti­ liaans recht kunt afstuderen; andere hoofdvakken zijn er niet. En dan heb ik het nog niet over de wens van jonge Arubanen om uit te vliegen; een tijdje buiten het eiland bivakkeren vinden de meesten toch wel erg aantrekkelijk."

Studiefinanciering Volgens zowel Van Aller als Van der Grinten is ook de Studiefinanciering een factor van niet te onderschatten be­ lang. De WSF 18+, met een basisbeurs voor iedereen, stimuleert het studeren in Nederland. Arubaanse studenten hebben, als Nederlandse staatsburgers, recht op een beurs aan een 'erkende opleiding' ­ en dat zijn wel de Neder­ landse universiteiten en hogescholen, maar niet die van Aruba. Voor een stu­ die op het eiland zelf stelt de Arubaan­ se regering alleen een lening beschik­ baar. Van Aller: "Studiefinanciering is een enorme incentive om in Nederland te gaan studeren. De studenten krijgen daarvoor een Nederlandse beurs en een lening van de Arubaanse regering. Sinds de invoering van de WSF is het aantal jongeren dat naar Nederland gaat enorm toegenomen." Op zichzelf is die toename natuurlijk geen probleem. Alleen: van al die uit­ vliegers komt maar een klein deel na vijf jaar triomfantelijk met diploma thuis. De rest haakt voortijdig af of be­ sluit na de studie om in Nederland te blijven. Beide problemen, de misluk­ kingen en de brain drain, baren de Aru­ banen grote zorgen. Van Aller: "We overwegen nu of we geen gemengde Nederlands­Arubaanse opleiding kun­ nen opzetten. De studenten halen dan eerst de propaedeuse op Aruba, zodat ze wat volwassener zijn als ze naar Ne­ derland gaan. Dat maakt de kans op mislukken kleiner. Vervolgens studeren

ze een aantal jaren daar, waarna ze een eind­stage op Aruba moeten volgen ­ dat maakt de kans dat ze hier blijven groter. Maar voorlopig zijn dat nog plannen."

Politiek item Intussen is het geringe succes van de Arubaanse studenten zelfs een item in de politieke strijd op het eiland gewor­ den. Minister van Onderwijs Refunjol beloofde vorig jaar een predeparturecommise in te stellen die eindexaminan­ di moest voorbereiden op een verblijf in Nederland. Volgens het dagblad Ami­ goe van 24 december maakt oppositie­ leider Werleman zich zeer boos over het gebrek aan activiteit van deze com­ missie, waarvan sinds de installatie niets meer vernomen is. De minister van Onderwijs laadt de verdenking op zich dat hij de zaak nu laat versloffen, omdat die studenten er bij de aanstaan­ de verkiezingen toch al niet meer zijn, meent de oppositie. De vraag is, of zo'n commissie het pro­ bleem zou kunnen oplossen. Over de oorzaken van de studie­uitval lopen de meningen namelijk nogal uiteen. Van der Grinten wijt die mislukkingen voor­ al aan het probleem van de taal. "Aru­ banen spreken thuis en met vrienden nooit Nederlands en tegenwoordig wordt zelfs het onderwijs op school grotendeels in hun eigen taal gegeven. Dat maakt dat ze onze taal slecht be­ heersen; in elk geval veel te slecht om bijvoorbeeld een academische verhan­ deling te schrijven. I k begrijp wel dat ze hun eigen cultuur willen bevorderen, maar je maakt het jezelf wel moeilijk met zo'n taal die door nog geen

250.000 mensen op de wereld wordt gesproken. Als ze dan geen Nederlands willen spreken, zouden ze beter Spaans of Engels als voertaal kunnen nemen in plaats van dat ongelukkige Papia­ ments." Arubaanse studenten in Nederland kunnen dit oordeel van Van der Grin­ ten wel en beetje beamen. Michel Frank studeert sinds anderhalf jaar in Amsterdam en hoewel het gezin thuis Nederlands sprak, merkt hij nu dat dat niet genoeg is. Frank: "Als we in Ne­ derland komen, merken we toch dat we de taal niet zo goed spreken. Er zijn veel woorden die we niet kennen en Arubanen zijn ook een beetje timide, zodat we niet gauw iets durven vra­ gen." Behalve de taal speelt volgens hem ook de extreem nauwe band met thuis een belangrijke rol bij studiepro­ blemen van zijn eilandgenoten. "Aru­ banen worden erg beschermd opge­ voed. Als ze in Nederland zijn, gaan ze toch weer bij elk feest of familiaal pro­ bleem terug. Sommige van onze vrien­ den krijgen wel vier, vijf keer per jaar een ticket opgestuurd om naar huis te gaan." De oprichting van een universiteit op Aruba vindt hij onzin. "Daar worden vooral mensen opgeleid die voor de re­ gering gaan werken en die kosten alleen maar geld. We hebben mensen nodig die in het bedrijfsleven gaan werken. Die universiteit is voor jongeren ook helemaal niet aantrekkelijk. Er is geen studentencultuur, de meeste colleges zijn 's avonds en bijna iedereen is deel­ tijdstudent. I k ken maar drie mensen uit mijn schoolklas die er gebleven zijn, maar zij vinden het ontzettend saai." Overigens vallen de problemen van Arubaanse studenten in Nederland vol­ gens Michel Frank wel mee. De cul­ tuurschok is groot, maar er wonen zo­ veel eilandgenoten in Nederland, dat je je nooit verloren hoeft te voelen (Frank: 'Er zijn weinig studenten die zoveel gebruik maken van de OV­kaart als Arubanen'). Bovendien is er het Arubahuis, dat de opvang en financiële verzorging van de studenten regelt.­ Daar int men de toegekende studie­

IMichei Frank: "Mijn oud-klasgenoten die studeren op Aruba, vinden liet • ." 'Foto Bram cfe Hollander ontzettend saai."'

beurzen van zowel de Arubaanse als de Nederlandse regenng en keert die maandelijks aan de studenten uit. Er is een noodfonds voor wie plotseling voor grote uitgaven staat en er is in het hele land een netwerk van mentoren die bij­ voorbeeld voor huisvesting zorgen en raad kunnen geven. Frank: "Voor ons wordt een stuk beter gezorgd dan voor de Nederlandse studenten." De toekomst van de eiland­universiteit lijkt kortom weinig zonnig. Het visita­ tierapport dat Van der Grinten en zijn commissiegenoten Sjiem Fat (advocaat op Aruba) en Torrenga (lid van het hof van Justitie) vorig jaar publiceerden heeft het UA­bestuur bepaald niet ge­ spaard. Ten eerste moet de UA haar ambities om een tweede, sociaal­econo­ mische faculteit op te richten, maar zo snel mogelijk vergeten. In plaats daar­ van kan ze beter een management­ach­ tige hoger beroepsopleiding beginnen, want daar is op het ondernemende Aruba wel behoefte aan. Ten tweede is het volgens de commissie nogal vreemd dat de studie nog steeds in 'oude stijl' is ingericht, met een zesjarige cursusduur. En tenslotte beveelt de commissie 'ten sterkste' nauwe samenwerking met Cu­ rasao aan. Van der Grinten: "Eigenlijk vind ik dat de UA met de universiteit van Curasao zou moeten fuseren. Twee universiteiten op de Antillen vind ik echt bizar. Maar ja, dat ligt politiek wel heel erg gevoelig. En ik begrijp wel dat er ook praktische bezwaren zijn." Afgezien van een juridische opleiding lenen de Antillen zich volgens hem ook absoluut niet voor een academische studie, vooral Aruba niet. "De oplei­ ding Antilliaans/Arubaans recht is nut­ tig, want dat is een bijzonder vakge­ bied. Ik vind ook dat dat verder ont­ wikkeld moet worden en dat de docen­ ten wetenschappelijk onderzoek op dat gebied moeten doen. Maar het grote probleem is, dat elk wetenschappelijk klimaat ontbreekt. Er zijn geen hoogle­ raren en de wetenschappelijke staf is piepklein. Een universiteit moet toch een soort intellectueel centrum zijn, een middelpunt van de cultuur, maar zoiets is vooral op Aruba volstrekt af­ wezig. Als je op Curagao een lezing geeft komen er nog wel flink wat be­ langstellenden op af, maar op Aruba zitten er dan vijf mensen in de zaal." Wie aan het begin van de avond met de KLM of Air Aruba op het vliegveld Reina Beatrix geland is en naar Oranje­ stad rijdt, kan zich het bestaan van een universiteit op het eiland inderdaad niet voorstellen ­ net zo min als bij Benidorm of Las Vegas. De lange weg langs de kust toont slechts hotels, casi­ no's en in het centrum van Oranjestad een rij bordkartonnen Hollandse gevel­ tjes op gloednieuwe wdnkelpanden. Sinds de teloorgang van de olie­indus­ trie is Aruba er alleen nog voor de toe­ risten. De Amerikaanse toeristen om precies te zijn, voor wie een scala aan Mac Donalds, Burger Kings en Donut­ bars klaar staat. Wie met Arubaans geld v^^l betalen, wordt uitgelachen. Behalve het decor voor de promotie­ filmpjes van Veronica biedt Aruba veel verstopt en onverwacht natuurschoon ­ maar geen cultuur. Zelfs het eiland­ museum, nog geen vier jaar geleden ge­ renoveerd, is alweer vervallen en meest­ al dicht:*' ' ' •''

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen