Ad Valvas 1991-1992 - pagina 3

391

AD VALVAS 19 AUGUSTUS 1991

PAGINA 3

Rente op studieleningen omlioog ^Ritzen wil basisbeurs van trage studenten stopzetten Margriet van Lith Studenten moeten na 1 januari 1992 ruim elf procent rente op hun studieleningen gaan betalen Dat is twee en een half procent meer dan nu De pnvatisenng van de studie­ leningen IS hiermee van de baan Ook wil het kabinet dat een student die zijn propedeuse met in een jaar haalt geen basisbeurs meer krijgt totdat hij wel is geslaagd Tegen dit voorstel bestaat in de Tweede Kamer echter veel weerstand Het rentepercentage voor studielenin­ gen wordt opgetrokken naar een "echt kostendekkend niveau", zo blijkt uit een uitgelekt ontwerp van de M emorie van Toelichting op de begroting, en wel naar ,11,3 procent In ruil daarvoor knjgt mi­ Inister Ritzen toestemming van het kabi­ |net om het bedrag dat aan studielenm­ Igen wordt verstrekt niet meer als 'uitga­ ve' te boeken Dat ontslaat hem van de plicht steeds weer nood­oplossingen te bedenken voor het voortdurende uitstel «van de pnvatisenng, waarover hi) met de ibanken maar geen overstemming kon (bereiken Een oplossing die voor de mi­ nister een enorme bevrijding betekent, 'want die leningen belopen zo'n vijhon­ iderd miljoen per jaar Voor de studen­

ten ligt het anders het bedrag dat zij aan schuld opbouwen zal de komende jaren duizelingwekkend sterk gaan toenemen De rente die de studenten op hun lenin­ gen moeten betalen is de afgelopen tijd met grote sprongen gestegen Vong jaar was het percentage nog 7,12 Toen al opperde de minister dat een stijging van "minstens 1,15 procent" nodig zou zijn als de leningen werden verzelfstandigd Zijn voorstel tot die verzelfstandiging vond geen genade in de ogen van de Raad van State De Raad vond de rentestijging tot 8,3 procent "zeer onwenselijk", vooral omdat de studiebeurzen toch al onder druk staan en omdat binnen Financien plannen leefden (en leven) om de belas­ tingsaftrek op aflossingen af te schaffen De rente die minister Ritzen nu wil op­ leggen ligt nog dne procent hoger dan die de Raad van State al "zeer onwense­ lijk" vond Na het negatieve advies van de Raad van State over de 'verzelfstandiging' onder­ handelde het ministene nog enige tijd vruchteloos met de nmb­Postbank, maar net als bij eerder overleg met com­ merciële financiers vond ook deze bank het nsico te groot dat veel afgestudeer­ den hun schulden niet zouden kunnen afbetalen Afdekking van dat nsico zou de studenten zeker een nog hogere rente hebben opgeleverd

Ritzen heeft plannen voor een 'tempobeurs' Een tweede gevolg van Ritzens beurzen­ beleid is dat veel studenten straks meer moeten gaan lenen omdat op elke stu­ dievertraging verlies van de basisbeurs als straf staat Zo is het recht op een ba­ sisbeurs al beperkt tot vijf jaar (de cur­ susduur plus een jaar) Wie er langer over doet moet zijn hele inkomen lenen Bovendien werkt Ritzen aan plannen voor een 'tempobeurs' wie zijn tenta­ mens niet op tijd haalt verliest tijdelijk de basisbeurs en moet, alweer, alles

[Beurzenstelsel blijft voorlopig nog Iheidens ingewikkeld Minister Ritzen zit behoorlijk opgescheept met de erfenis van Deetman Tom de Greef Het moet een merkwaardig tafereeltje geweest zijn, vong jaar oktober in de Eerste Kamer Op het allerlaatste mo­ ment had minister Ritzen in de gaten ge­ kregen dat de voor 1991 aangekondigde verhoging van de basisbeurs met 5,1 procent eigenlijk 2,2 procent moest zijn De Informatisenngsbank was tot het percentage van 5,1 gekomen omdat het effect van het ingevoerde Gort stelsel bij •de belastingen en de hogere premies voor ziektekosten erin verwerkt waren Minister van Financien Kok had zijn partijgenoot erop gewezen dat de Infor .matisenngsbank dit ten onrechte had teedaan Het foutje zou de schatkist 93 fniljoen gaan kosten en de studenten 'diende dan ook met de beloofde verho ging van 28 gulden per maand te ont­ vangen maar slechts 13 gulden Vrijdag 21 september werd het repara­ tiewetje door het Kabinet gejaagd en de Uonderdag daarop mocht de Tweede Kamer zich er over buigen Op dinsdag |2 oktober was de Eerste Kamer aan zet Maar van een rustige behandeling zou geen sprake kunnen zijn, zo liet Ritzen in een bnef weten "Indien in de Eerste Kamer de behandeling op 2 oktober 1990 voor 15 00 uur kan plaatsvinden, IS het mogelijk dat de Informatisenngs bank de verwerking nog kan realise­ ren En dus werd de agenda omge­ gooid De senatoren wasten de minister flink de oren en Ritzen het gelaten weten "Wij zijn met de slaaf van de computer maar wel van een zeer inge wikkeld stelsel van studiefinancienng Ik zou bijna de term 'heidens ingewikkeld' daarvoor willen gebruiken " De slaaf dus van een heidens ingewik­ keld stelsel van studiebeurzen Een luci­ de gedachte, maar hoe lang zou deze m |iet hoofd van de bewindsman gestraald hebben' ^1 weer twee nieuwe plannen staan op Itapel die het slavemijgehalte nou niet bepaald verkleinen Een echte pnvatise­ nng van de leningen gaat niet door en de kosten daarvan komen in de vorm van een procent extra rente voor rekening |an de student Verder zal de studie­ |eurs tijdelijk ingetrokken worden als na een jaar studie de propaedeuse nog niet gehaald is anaf vong jaar september heeft het arlement negen wetsontwerpep over

de studiefinancienng aangenomen En volgens de planning hadden dat er zelfs elf moeten zijn Een soort verslaving aan wetgeving De nu uitgelekte plannetjes van Ritzen zullen ook wel weer een wets ontwerpje of vier met zich meebrengen Minister Ritzen zit behoorlijk opge­ scheept met de erfenis van zijn voorgan­ ger Deetman Toch was het deze laatste die een discussie van haast 25 jaar over de studiebeurzen wist te beslechten Een van de belangnjke punten hierin is altijd de financiële onafhankelijkheid van de studenten van zijn ouders geweest De sociologe All de Regt constateerde enige jaren geleden over de sinds oktober 1986 van kracht zijnde wet studiefinan­ cienng van Deetman "Het recht van studenten op een basisbeurs kan gezien

NIEUWS­ ANALYSE worden als een verdere uitbreiding van de inkomensrechten van jongeren, die onderdeel is van een ontwikkeling van de verzorgingsstaat " M aar Deetman schreef onomwonden in de toelichting op zijn wet "De ouderafhankelijkheid is een van de uitgangspunten van het nieu­ we stelsel van studiefinancienng Dit omdat onafhankelijkheid gezien de ge­ stelde budgettaire grenzen niet mogelijk IS "

Herziening De twee citaten raken de beurzenproble­ matiek in hun kern de verzorgingsstaat, zo vinden velen, is aan herziening toe en de overheid, in het bijzonder de minister van Onderwijs, zit met grote financiële problemen De consumptie van hoger onderwijs is veel groter gebleken dan men ooit vermoed had M eer studenten dienden zich aan en zij studeren langer dan voorzien In het regeerakkoord van Lubbers III (eind oktober 1989) stond een eenvou­ dig zinnetje "Bij de herziening van de wet studiefinancienng zullen de rappor­ ten inzake de pnvatisenng (Van der Zwan/Le Blanc) en de studievoongan­

gen toetsing (In 't Veld) worden betrok ken " Deze twee voornemens hangen minister Ritzen nu als molenstenen om de nek M et de pnvatisenng van de stu­ dieleningen IS het de afgelopen jaren een grote tragedie geweest, terwijl de op­ brengst ervan in de begroting van o w al was verwerkt M inister Deetman lukte het niet om overeenstemming te berei­ ken met de banken over de pnvatisenng De twee financiële tycoons Van der Zwan en de bankier Le Blanc bogen zich daarop over het probleem

Slavernij Midden oktober 1989, nog net op tijd voor het regeerakkoord, kwamen zij tot enkele opmerkelijke conclusies De ene dreef de studiefinanciering gedeeltelijk weg uit de verzorgingsstaat "Privatise­ ring betekent dat het individu zelf een afweging maakt tussen de investenng in de studie en het hiervan verwachte ren dement " Verder concludeerden zij dat het leengedrag van studenten en daar­ mee een taxatie van het nsico dat het ge­ leende bedrag later niet terugbetaald kan worden, niet in te schatten was En daarmee daalde de belangstelling van de banken om de pnvatisenng te financie­ ren tot onder nul M et wat kunstgrepen gaat o w dat nu maar zelf doen Het rapport van In 't Veld ging over prikkels om studenten sneller te laten studeren Deze ideeën werden voor Rit­ zen een molensteen toen men in de 'Tussenbalans', waarmee het kabinet af­ gelopen medio februan de overheidsfi­ nanciën op orde bracht, vaststelde dat onder andere dat sneller studeren 180 miljoen moest opbrengen Ritzen denkt nu dat niet meer dan een jaar studie­ financiering voor de propaedeuse dit be­ drag zal opbrengen Slaaf van een heidens ingewikkeld sys­ teem' De twee plannetjes maken het systeem niet eenvoudiger Ritzen zal er wel weer wat wetjes tegenaan gooien Hoe zal het over een paar jaar dan staan met de mate van slavernij'

Foto Bram de Hollander

lenen totdat hij weer 'bij' is Om te beginnen wil Ritzen dat plan al laten ingaan bij de propaedeuse, zo zal hij in de begroting voor het volgend jaar aankondigen Of dat laatste plan het in de Tweede Kamer haalt is echter zeer de vraag Het idee komt boven op het nog maar net gelanceerde 'bindend studie advies', dat de universiteiten de gelegen­ heid moet geven slecht functionerende studenten na een jaar weg te sturen Di­ verse parlementariërs hebben laten

weten dat zij liever eerst de effecten daarvan afwachten Wel is het zo, dat de laatste tijd van verschillende kanten is aangedrongen op een strenger regime tijdens de propaedeuse In vee! studier­ ichtingen slaagt nauwelijks de helft van de studenten binnen een jaar Visitatie­ commissies als van Economie en Rech­ ten vonden dat studenten de mogelijk­ heid om twee jaar over de propaedeuse te doen, uitbuiten om veel leuks te doen en weinig te studeren ­ wat hen dan later in de studie flink opbreekt De universi teiten en de studentenorganisaties vin­ den echter dat studenten extra tijd nodig hebben om zich op de studie en het stu deren te onenteren Bovendien zijn de studentenbonden van mening, dat veel studenten de propaedeuse niet op tijd halen omdat de studienchtingen niet overweg kunnen met de massale aantal­ len eerstejaars De studentenbonden hebben aangekon­ digd harde acties te gaan voeren tegen de kabinetsplannen Een speciaal in het leven geroepen Landelijk Actie Comité beraadt zich op de mogelijkheden, maar volgens i svB­voorzitter Rene Danen worden bezettingen en blokkades niet uitgesloten "De komende tijd zullen we ons beperken tot kleine verrassingsac­ ties", aldus Danen "M aar als deze plan nen in de Tweede Kamer komen zullen we niet aarzelen hardere acties te onder

'Christelijk profiel van VU moet sclierper' De huidige christelijke profilenng van de vu moet versterkt worden Extra bijvakken in de wijsgerige vorming, meer facultaire weten­ schapswinkels en een jaarlijks be­ drag van 300 000 gulden voor on­ derzoek op het gebied van 'geloof, wetenschap, maatschappij en cul­ tuur' zijn daartoe wenselijk

Dat staat m de voorlopige bevindingen van de in mei gehouden discussiedag 'Vnj van kerk, staat en verled''n'' De bevindingen die door het Bezinnings­ centrum zijn opgesteld, zijn vlak voor de zomer naar alle faculteiten en naar het college van bestuur gestuurd Om het onderwijs verder te profileren wordt de suggestie gedaan om de wijs gerige vorming uit te breiden met een fa­ cultatief bijvakprogramma voor derde­ en vierdejaars Bij wijsgenge vorming komen ethische en levensbeschouwelij­

ke vragen aan de orde en die zijn 'profi­ lenngsgevoelig' De faculteiten wordt gevraagd het extra bijvak mogelijk te maken Om het bijzondere karakter ook m het onderzoek tot uitdrukking te brengen, is het college van bestuur gevraagd een vast bedrag van 300 000 gulden uit te trekken voor onderzoek op het gebied van 'geloof, wetenschap, maatschappij en cultuur' M et dit vaste bedrag moet de onzekerheid over de toekomstige fi­ nancienng van dit onderzoek weggeno­ men worden De gelden uit het Univer­ sitair Stimulenngs Fonds (USF) waaruit het onderzoek tot 1993 wordt betaald, worden in de toekomst grotendeels ge­ bruikt voor onderzoeksscholen, zo is het plan De vu wordt tot slot nog aangeraden meer facultaire wetenschapswinkels in het leven te roepen Bij deze winkels kunnen ook mensen van buiten de vu terecht met vragen over de afzonderlijke wetenschapsgebieden (EE)

Ingezonden M ededeling

Beleidsraad Ad Valvas zoekt OBP- en studentlid De Beleidsraad Ad Valvas roept kandidaten op voor de vervulling van twee vacatures: één OBP-lld en één studentlid. Voor het lidmaatschap van de Beleidsraad gelden de volgende criteria: * Leden mogen geen lid van U.R. of C.v.B. zijn; * De leden dienen - niet In leder opzicht Individueel, maar zeker gezamenlijk - te beschikken over tenminste enige bestuurservaring, alsmede Inzicht en/of kennis en/of ervaring, nodig voor het besturenvan Ad Valvas. Nadere Informatie en documentatie (m.n. over de redactionele formule) Is verkrijgbaar bij de voorzitter van de Beleidsraad, prof.dr. E. Boeker, tel. (548) 4736 of bij de secretaris van de Beleidsraad, mr. M .A. Daniels, tel. (548) 2696, kamer 2D-05, Hoofdgebouw VU. Zij die belangstelling hebben voor deze functie of willen attenderen op mogelijke kandidaten kunnen zich tot uiterlijk 29 augustus 1991 schriftelijk wenden tot de secretaris van de Beleidsraad, onder vermelding/ overlegging van relevante Informatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen