Ad Valvas 1991-1992 - pagina 380

lADVALVA ,7F|

PAGINA 8 I

Leve de nieuwe zakelijkheid Commerciële benadering brengt ontwikkeling in stroomversnelling

S

teeds minder studenten kiezen voor het leraarschap. Toch is het Bureau Lerarenopleiding de laatste jaren gegroeid ais kool. Een agressieve, commerciële aanpak van de nascholingsmarkt en goede contacten met de protestants-christelijke onderwijszuil, maakten van het bureau in korte tijd een derde-geldstroomfabriek. Zakelijkheid is het sleutelwoord; ook in de cursussen voor studenten. Geen 'huilbuien In de groep' meer, maar 'kennis die morgen nuttig is'.

straks de reorganisatie een feit is, bestaan de facultaire afdelingen niet meer; in plaats daarvan moet het Instituut voor Opleiding, Onderwijsondersteuning en Onderzoek (rvo/vu) zijn verrezen, een derde-geldstroomfabriek met in totaal 57 formatieplaatsen en een tweekoppige directie; een instituut dat zich nog maar voor vijftien procent bezig houdt met het opleiden van leraren. De rest van de mankracht gaat zitten in het tegen vergoeding verzorgen van nascholingscursussen voor docenten in het voortgezet onderwijs en, een kleiner deel, in het doen van onderzoek. Die activiteiten brengen zeventig procent van het geld binnen. De lerarenopleiding, kortom, ondergaat een totale metamorfose. In zekere zin was die commerciële uitbouw onvermijdelijk, zegt drs. Hans van Helden, hoofd van (nu nog) het Bureau Lerarenopleiding, en wellicht een van de directeuren van het toekomstige instituut. Vanaf augustus zal minister Ritzen de universiteiten voor de lerarenopleiding een bedrag van 8500 gulden per opgeleide student betalen, in plaats van een vaste formatie te vergoeden. Voor de vu komt dat neer op een halvering van het beschikbare budget. Van HelMartin Ensennk den: "Toch willen we graag voor elk vak een vakdidacticus houden; dus dat cheEen agressieve benadering, noemen ze het aan andere universiteiten; de manier mici worden opgeleid door een chemicus. Maar met een paar studenten per waarop het Bureau Lerarenopleiding van de vu de boer op gaat. Als een soort jaar die scheikundeleraar wallen worden, universitaire Tupperware-vertegenwoor- is hooguit drie tiende formatieplaats te betalen. Dan kun je twee dingen doen. digster probeert het bureau haar naOf je zegt: 'We nemen genoegen met die scholingscursussen te slijten aan wie ze kleine formatie', wat in de praktijk zal maar wil hebben. Is er in Drachten behoefte aan een cursus dyslexie en taalleer- betekenen dat die banen er door leraren problemen} Dan reizen docenten van de uit het voortgezet onderwijs bij worden gedaan; óf je probeert genoeg geld te vu af naar Drachten. En dat is een teverdienen met andere activiteiten, om zo genvaller voor de collega's van de Groningse universiteit, die Friesland als hun je vakdidactici in dienst te houden." natuurlijke afzetgebied beschouwen. Brok ellende Omgekeerd blijkt de Universiteit Twente de begeleiding van een paar AmsterDe vu heeft voor de laatste optie gekodamse scholen op zich te hebben genozen, en met behooriijk succes. Mede men. dankzij de 'agressieve' aanpak groeide De slag om de nascholingsmarkt voor le- het Bureau Lerarenopleiding in vier jaar raren en schoolmanagers woedt in volle tijd uit van de kleinste tot de grootste lehevigheid, en de vu laat zich niet onbeverancier van nascholingscursussen. De tuigd. De strijd wordt gestreden via de traditionele verzuiling van het Nederprincipes van de vrije markt. Zo zijn er landse onderwijs bleek daarbij een geslagzinnen: "Werken aan onderwijs is schenk uit de ,hemel. De vu verwierf werken aan de toekomst!," houdt de vu zich een krachtige positie in de PC-zuil, potentiële klanten voor. Op de omslag de scholen op protestants-christelijke van een glimmende folder prijkt het in grondslag. Vooral op grond van markeéén volzin geformuleerde credo van de ting-overwegingen, zo lijkt het. "Voor lerarenopleiding: "Een school met een ons is het voortgezet onderwijs een Duidelijke en Levende Identiteit, een En- markt die nu eenmaal in koepels georgathousiaste Schoolleiding, een Soepele niseerd is", zegt Van Helden. "Daar kun Werkorganisatie en een Stimulerende Be- je je niet aan onttrekken. Je kunt wel geleiding van Leerlingen, dus een school zeggen: 'We proberen in de eerste plaats met Goed Onderwijs; op zo'n school contact met scholen in de regio te legdoen leerlingen het goed!" gen', maar zo werkt het niet. Je moet ook niet proberen de hele markt te beKwaliteitszorg spelen. Dus hebben we gekozen voor In de folder wordt uit de doeken gedaan een deel van de markt: het PC-onderwijs. Wij hebben antennes voor hun vragen wat de vu het voortgezet onderwijs op en zij willen graag met ons communicehet gebied van kwaliteitszorg kan bieren. Prima, dat wil niet zeggen dat we den. Wie geïnteresseerd is kan contact geen opdrachten aan zullen nemen van opnemen met de projectgroep Kwalieen Montessori-school. En als de geteitszorg van het bureau. meente Haarlem vraagt met een plan Het zal duidelijk zijn: de lerarenopleivoor het openbaar onderwijs te komen, ding is hard aan het veranderen. Vijf doen we dat ook." jaar geleden waren er in totaal twaalf personeelsplaatsen voor de opleiding, Aan het toekomstige instituut nemen verdeeld - versnipperd, zegt men nu ook twee christelijke leveranciers van over de faculteiten, voor didactici die tweedegraads leraren deel: de Hogezich bezig hielden met het opleiden van school Windesheim in Zwolle en de Hostudenten tot eerstegraads leraar. Als geschool Holland.

Zakelijk gezien mag de lerarenopleiding dus niet klagen, al zegt Van Helden dat het nog een hele toer zal worden om de nascholingsmarkt de komende jaren vast te houden. Maar hoe staat het met de primaire taak van de lerarenopleiding, het vormen van doctorandi tot docenten? De belangstelling van studenten _^ voor deze opleiding is de laatste jaren minimaal; zo'n vijftig docenten leidt de vu jaarlijks op. "Er is de laatste jaren zo'n negatieve stemming ontstaan rond het leraarsberoep, dat het nu echt één brok ellende lijkt", aldus Van Helden. "Het is er bij mensen ingehamerd dat als je leraar wordt, je voor altijd vast zit in de school. Voor een deel is dat zo: de doorstroming is een stuk minder geworden. Bovendien is het lesgeven écht in snel tempo moeilijker geworden. Ik heb dat zelf gemerkt toen ik, na vijf jaar op de vu gewerkt te hebben, weer een tijdje inviel op mijn oude school. Ik schrok echt van de toename van het aantal problemen. Het gebrek aan motivatie bij de leerlingen, dat zich vroeger nog uitte in een soort meegaande apathie, wordt nu omgezet in openlijk protest." Toch zijn ook lastige leerlingen te motiveren, weet Van Helden; in de nascholingscursussen wordt die kennis onder eigentijdse titels als leerstofpresentatie en classroom management aan de man gebracht. Aan het slechte imago van het beroep probeert het Bureau Lerarenopleiding wat te doen middels het boekje 12 Ambachten, 1 Opleiding, waarin een dozijn afgestudeerde leraren, onder wie Bekende Nederlanders als Henk Vonhoff, Nell Ginjaar-Maas en Jan Douwe Kroeske, over hun levensweg vertellen. Niet iedereen hoeft te eindigen als de verzuurde, cynische lerares Frans uit de Vpro-documentaire 4-HAVO, lijkt het

boekje te willen zeggen. Iimiiddels heeft onder druk van de omstandigheden de verzakelijking ook in het onderwijs aan aspirant-leraren toegeslagen. Vanouds geniet de lerarenopleiding een zweverige reputatie; studenten worden er 'geconfronteerd met zichzelf, houden zich bezig met 'waardenverheldering' (de vraag wat hun het recht geeft jonge mensen kennis op te dringen) en maken een uitgebreid groepsproces door. "Het is soms heel intensief', vertelt bijvoorbeeld prof dr. J. Schouten, groepsleider in de oriënterende cursus voor eerste-fasestudenten. "Er komt van alles naar boven als je zo met jezelf bezig bent, en soms hebben mensen zelfs een flinke huilbui."

Klagen Van Helden is geen voorstander van dit soort lesmethoden. Studenten klagen er ook geregeld over in evaluaties: de vakken ontwikkelingspsychologie, pedagogiek en didactiek zijn te vaag en bieden nauvVelijks steun bij de praktijk van het lesgeven. "De studenten zien de zin er vaak niet van in en zeggen dat er minder tijd voor ingeruimd moet worden in het programma. Wij denken dat je het veel praktischer kunt inrichten, en we willen ook maatregelen nemen om dat het komend jaar te doen." Minder soft> Van Helden: "Ja. Het trainen van communicatieve vaardigheden is een goed voorbeeld. Vroeger sprak men van 'sociale vaardigheden'. Nu bieden we een programma aan over het motiveren van lastige leerlingen. Je hebt het over hetzelfde, maar het is veel praktischer, veel toegepaster. En dat vsdllen mensen best leren." Dus de huilbui in de groep heeft afgedaan? Van Helden: "Ik ben geneigd de waarde daarvan niet hoog aan te slaan. Mensen die vandaag in huilen uitbarsten, moeten morgen wel weer een les geven over een onderwerp als vogels, en moeten dat leuk en boeiend zien te brengen. Dan hebben ze weinig aan zo'n huilbui. Dus dat moet je gewoon niet doen." "Alles wat je leert moet concreet zijn, en morgen nuttig. Dus geen quatsch van 'als je maar lang met jezelf bezig bent, word je vanzelf een goede leraar'. Dat is achterhaald." Ook in deze koerswijziging blijkt de vrije markt een rol te spelen. Van Helden: "Wij bedienen een aantal markten en de studenten in de lerarenopleiding vormen daar één van. Dus moeten we luisteren naar hun kritiek. Dat neemt niet weg dat je begrip moet hebben voor docenten die hun cursus sinds jaar en dag zo hebben opgezet en hun kompas niet in een keer 180 graden kunnen omdraai-

Van Heiden: 'Wij bedienen een aantai marlttëif *"t"t \,i.^'-VóS> Nico Bomk, AVC/VU

De lerareno

Alle lerarenopleidingen aan de VU worden pei organisatie. Die bundelt dan de krachten die tot .iu| faculteiten en het Bureau Lerarenopleiding. Het bure >n1 jaren razendsnel van een 'soft' opleidingsinstituut Pi de markt. Toegegeven, er lopen nog enkele docenten i di van de aankomende leraren; een nu omstreden leerme e. ook te verdwijnen. "Alles wat je hier leert moet concrc jn directeur Hans van Heiden. De studenten zèif ervar^oi opleiding als nuttig. Maar de duur van de cursus, een te rommelig, oordelen zij. En wat gebeurt er eigenli schrijven? Nooit iets van teruf er Toch zijn die studenten maar een klein deel van lai Lerarenopleiding, het overgrote deel wordt gevormd d ia ieraren in het voortgezet onderwijs. Het bureau groi kleinste tot de grootste leverancier van die cursu! contacten met het protestants-christelijke onderwijs minstens zo belangrijk is de commerciëie aanpi commercieel", vindt de concurrentie C.USiA>i*j»jtj4 'MjiiJijJUt»

JjJ^j\

lu-Vji.i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen