Ad Valvas 1991-1992 - pagina 148

1 , AD VALVAS 24 OKTOBER 1991

PAGINA 6

AE

Romantiek is kritiek op het bestaande Studium Generale gaat over meer dan samen bij het kaarslicht derkamertje bij kaarslicht. Das Glück ist da, WO ich nicht bin, schreef Goethe, Romantiek schijnt geassocieerd te klopt niet met de werkelijkheid. En worden met tranen, kaarslicht, een­ daarmee is het juist weer een werkelijk zaamheid, herfst en regen. Droef­ romantische voorstelling, legt professor heid kortom, maar een romantisch Van Ingen uit. De Romantiek is in es­ sentie een kritiek op de maatschappelij­ liefdespaar roept toch weer positieve ke werkelijkheid en hoe die wordt voor­ gevoelens op. gesteld. Tijdens de Verlichting heerste een positief beeld over de mens en de wereld, uitmondende in de Franse re­ In de nu van start gegane lezingency­ volutie als overwinning van de rationa­ clus van het Studium Generale wordt het thema Eigentijdse romantiek in zeven liteit. lezingen uitgediept. En dit thema komt Cynisch ook nog uit de koker van studenten. Blijkbaar leeft het weer, want op het­ Vooruitgang was het credo en kunst zeliide tijdstip, donderdagmiddag half hoefde niets méér te zijn dan een mooie vier, loopt op de Letterenfaculteit al weergave van een perfecte werkelijk­ een paar weken een andere collegecy­ heid. Maar de guillotine hakte dit we­ clus over romantiek. reldbeeld in een rap tempo aan stuk­ Bert Rovers, organisator van het Studi­ ken. De romantici willen dat kunst niet um Generale, vertelt dat degenen die langer een afbeelding van de werkelijk­ het thema voorstelden, in eerste instan­ heid is, maar een commentaar daarop, tie vooral dachten aan relaties, trouwen een kritiek en desnoods een schreeuw in het wit, seks en erotiek. Daarover ertegen. Want de werkelijkheid is vals komt Iteke Weeda 7 november spreker. en de mens moet terugkeren naar de Maar romantiek is meer. Het woord bronnen van zijn gevoel, het hart en de verwijst naar een kunststroming uit het natuur, om vandaar uit een nieuwe begin van de 19e eeuw, ontstaan in de werkelijkheid te creëren, desnoods een literatuur en snel verbreidt naar de schijnwereld in de kunst en de droom, schilderkunst en muziek, eigenlijk naar Daarmee heeft de kunst in de Roman­ alle terreinen van het leven, want de tiek een hoger stadium bereikt dan de echte romantiek is een filosofie en een banale alledaagse werkelijkheid. De levenshouding. kunst verbeeldt niet langer, maar over­ stijgt én wordt letterlijk scheppende Neo-romantische architectuur: het Byzantium op het Leidsep iein kunst. Zolderkamertje Prof. dr. F.J. van Ingen, hoogleraar bij In tegenstelling tot wat velen denken is .^studie geboden is. Rovers: "Bestaat er kelijkheid en de saaiheid." de vakgroep Duits, gaf er in de Weten­ de Romantiek niet cynisch of nihilis­ nog zoiets als romantiek in deze tijd an­ Maar zo'n romantische houding hoeft schapsweek een openbaar college over. tisch: het is verlangen naar het hogere, ders dan het cliché van kaarslicht vroe­ niet altijd iets moois op te leveren. Wat Een van de grondleggers van de Duitse het schonere. Romantiek is kritiek op gen we ons af. Waarom willen mensen te denken bijvoorbeeld van de Ticker­ romantiek, de dichter Novalis, was nota het bestaande. live trouwen op de televisie, laat daar parade na de Golfoorlog (prof. De bene wiskundige en formuleerde stren­ maar eens iemand over komen praten Waard 14 november) of van de nieuwe Daarom vermoedt organisator Rovers ge voorwaarden waaraan kunst en lite­ (Sietse van de Hoek, 28 november.) In bebouwing rond het Leidsepiein, hoe­ dat de interesse van studenten in het ratuur in zijn ogen moesten voldoen. wel dat een menging is van classicisme thema alles te maken heeft met de nieu­ de cyclus staat het begrip romantiek Dus het idee van de dichter op het zol­ voor zoiets als tegen de snelheid, de za­ (het Casino) en neo­romantiek (Byzan­ we zakelijkheid en de snelheid die in de Dirk de Hoog

- j j j LiijM. J-- Hollander

tium). Daarover spreekt architect Soe­ ters op 31 oktober. Vanmiddag (donderdag 24 oktober) opent Drs. M. van Os met een lezing over de erflaters en de cyclus wordt 3 december afgesloten door mode ont­ werper Frank Govers. De lezingen worden gehouden in zaal 8A­05, aanvang 15.30 uur.

D( he de l zw

'We leven in historisclie tijden en we weten liet' Aio's geschiedenis op congres tussen postmodernisme en maatschappelijke relevantie Anne Pek

Midden­Europa wordt stevig door elkaar geschud.­ Historici kan dat niet onberoerd laten. Het praktisch gebruik van de geschiedenis is in de mode. Op een congres aan de VU wordt de zaak nader beschouwd Zomer 1989. Op weg van strand naar terrasje snelt iedereen langs de televisie om een haastige blik op het journaal te werpen. Verbijsterende beelden; talloze ossi's, het grauw van hun gezichten in full color op het scherm, trekken de grens tussen Hongarije en Oostenrijk over. Eeimiaal in West­Duitsland wordt de kont van hun Trabantjes fluks van een helderwitte D­sticker voorzien. Er zitten gaten in het IJzeren Gordijn. Wir sind das Volk! roept Leipzig door de kieren. November 1989. Op roest volgt beton­ rot. Mauerspechte op de muur. Nu strand en terras geen publiek meer trekken, is de kijkdichtheid van het journaal nog groter. Ademloos zit de westerse wereld aan de buis gekleefd. Velen aarzelen tussen angst en vreugde. Wir sind ein Volk.' roept Leipzig inmid­ dels. Gorbatsjov wordt door Kohl be­ naderd, Mitterand rukt aan K ohl's jasje. In Engeland voorspelt een sherry­ drinkende minister dat de Deutschmark in de jaren negentig voor elkaar zal krij­ gen wat de Junkers en de Messerschmidts tijdens de Battle of Britain niet is gelukt. In Nederland vertrouwen vele parle­ mentariërs Elsevier toe dat ze de Mof­ fen nog steeds niet mogen. Oktober 1990, Wiedervereinigung. Stra­ lend brengt K ohl een dronk uit op een gelukkig en vruchtbaar huwelijk. Zomer 1991. Geen verveloze schutting, geen vochtige muur in de neue Bundeslander of er staat een kwaaie kreet op. "Kohl hat uns betrogen." "Die Sklaven von gestem wahlen ihre Herren von

morgen. " "Ausl dnder raus." Skinheads maken de straten van Dresden en Leip­ zig onveilig. Oktober 1991. Opvanghuizen gaan in vlammen op, asielzoekers worden met molotov­cocktails ontvangen. Het loopt uit de hand in Duitsland. Het woord Kristallnacht welt in vele kelen op. Kan het Duitse Rijk dan niet anders dan de­ structief zijn? De Historikerstreit wordt weer actueel. Op de opiniepagina's van de kranten slaan publicisten elkaar met argumenten om de oren. Trek uw le­ ring uit de geschiedenis, zegt de een. De geschiedenis herhaalt zich nooit, zegt de ander. Overeenstemming wordt niet bereikt. Intussen gaan in Duitsland de gevechten'door. Sieg Heil, gillen de Glatzköpfe.

Wonden barsten open Niet alleen bij onze directe oosterburen rommelt het. In Tsjechoslowakije ligt Havel onder vuur, in Rusland moet Gorbatsjov zich tegen conservatieve ^­coupplegers verweren en het Poolse parlement is machteloos zolang de laat­ ste communisten alles in het werk stel­ len om hervormingen tegen te gaan. Het felst is de strijd in Joegoslavië. Kroaten, Serviërs, Macedoniërs, wie vocht er ook weer tegen wie? En waar­ om? Er komt een boel oud zeer boven­ drijven. Oud zeer. Overal in de wereld barsten de wonden open en stroomt de etter. De Baltische staten vervloeken de Rus­ sen, de joden gruwen van de Baltische staten. De palestijnen vervloeken als vanouds de joden en de Koeweiti's gru­ wen van de palestijnen. De geschiede­ nis is uit haar winterslaap ontwaakt en maakt overuren. "We leven in historische tijden en we weten het." Met deze opmerking opent Chris Lorenz, wetenschapsfilosoof, his­ torisch socioloog en geschiedstheoreti­ cus aan de vtJ, de uimodiging voor het congres dat hij op verzoek van het Aio­

'

< > , .

'

­

...Ti.**»;

I

Lorenz: 'Het misbruilc van de \ geschiedenis maakt in de | jaren negentig hoogtijdagen j door' Foto Nico Boink, AVC/VU P X

netwerk PONTEG (Postdoctoraal Oplei­ dingsprogramma Negentiende en Twintigste Eeuwse Geschiedenis) heeft georganiseerd. En hij vervolgt; "Allerlei naties hebben eigen politieke aspiraties geuit, die met een beroep op de ge­ schiedenis worden gerechtvaardigd.(...) Het praktisch gebruik (en misbruik) van de geschiedenis maakt in de jaren negentig ontegenzeggelijk hoogtijdagen door." En dat terwijl de discussie over de maatschappelijke relevantie van de geschiedbeoefening geen enkele belang­ stelling meer trekt. Wie eind jaren ze­ ventig de universiteit betrad om zich in het verleden te verdiepen, kon rekenen op heel wat marxistisch getinte analy­ ses, op felle debatten over het nut van bijvoorbeeld een onderzoek naar het aantal zilveren theelepeltjes dat een ze­ ventiende­eeuwse patriciërsfamilie bezat, op geëngageerde literatuurlijsten. Van dat alles is tegenwoordig weinig meer te bekennen. Het postmodernis­ me heeft ook in de geschiedsfilosofie

toegeslagen; het verhaal krijgt weer alle aandacht, de geschiedschrijver wordt opnieuw beoordeeld op de leesbaarheid van zijn werk. Wie zou zich om waar­ heid en relevantie bekommeren als De Waarheid toch niet bestaat en het ver­ leden ons niets kan leren? De geschie­ denis is er niet om de huidige maat­ schappij te verklaren, te legitimeren of te veranderen; wie zich in de geschiede­ nis verdiept, doet dat uit liefde voor dat ongrijpbare, zinloze verleden. Vindt de postmodernist.

Eisen Maar het verleden blijft een realiteit waar het publiek zich op beroept om bepaalde eisen kracht bij te zetten. Wie zich in de Duitse geschiedenis verdiept, of in de geschiedenis van de Sovjetunie, de Balkan, het Midden­Oosten, ont­ komt niet aan een uitspraak over de huidige situatie. De recente gebeurte­ nissen maken weer eens duidelijk dat waardevrije geschiedschrijving vrijwel

niet mogelijk is. Daarom is het belang­ rijk dat historici zich bewust blijven van de maatschappelijke betekenis van hun werk. Het PONTEGvroeg Lorenz een congres te organiseren, drie Aio's droegen het thema aan. Op vrijdag 25 oktober wordt er vanaf tien uur over "het bruik­ bare verleden" gesproken, in zaal 1 SA­ OS van het hoofdgebouw. Het ochtend­ programma is toegankelijk voor alle be­ langstellenden; sprekers zijn prof. dr. JomfRüsen van de universiteit van Bie­ lefeld en dr. Jo ToUebeek uit Leuven. De eprste is van menig dat historische kennis altijd maatschappelijke en poli­ tieke dimensies heeft. De tweede breekt een lans voor de "geschiedenis om de geschiedenis", zonder het nut van ge­ schiedschrijving aan haar maatschappe­ lijke functie af te meten. Twee tegenge­ stelde zienswijzen. Dat kan dus een boeiende discussie worden. Niet alleen voor historici en politici; ook voor ver­ warde krantelezers

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen