Ad Valvas 1991-1992 - pagina 59

AD VALVAS 12 SEPTEMBER 1 9 9 1

PAGINA 5

"Er is geen geld genoeg om aan studenten meer geld uit te geven dan het kinderbijslagniveau. De rest moeten ze maar bijverdienen, of van hun ouders vragen, of lenen." Vraaggesprek met VVD­ Kamerlid Jan Franssen aan de vooravond van Prinsjesdag.

Franssen: 'Ik ben zéér huiverig v oor gemorrel aan de studieduur'

*?.,!<.,••*« ­«^»t5; A^Slfe. jS­^^MS >

Foto Bram de Hollander

Margriet v an Lith Volgende week dinsdag, Prinsjesdag, presenteert minister Ritzen van Onder­ wijs en Wetenschappen zijn tweede be­ groting. De Grote Saneerder van die weerspannige begroting is Ritzen echter nog steeds niet geworden, vindt W D ­ onderwijsspecialist J an Franssen. "Mi­ nister Ritzen IS binnengehaald als de econoom die de onderwijsbegroting wel even op orde zou brengen. Het beeld dat we nu hebben is eerder dat van ie­ mand die met de meest bizarre trucs de gaten moet dichten. Met de verkoop van gebouwen bijvoorbeeld, wat ik principieel nauwelijks te verteren vind. Het is voor mij de grote vraag of hij met die trucs ook de mechanismen onder controle krijgt die altijd weer overschnjdingen bij onderwijs veroor­»», zaken; en daar gaat het toch om. Maar of hem dat gelukt is kunnen we eigen­ lijk pas zien als deze minister weer weg

Studiebeurzen

is."

Wat ovengens wellicht niet lang meer duurt, denkt Franssen. "Als de vakbe­ weging een deal voorstelt kan het kabi­ net daar nauwelijks meer onderuit. En dat overleven ze niet." Tot nu toe heeft de W D zich niet al te hard tegenover PvdA­minister Ritzen opgesteld. D e debatten over studie­ financienng, in apnl van dit jaar, verlie­ pen aanzienlijk minder heftig dan de huidige Kamervoorzitter Deetman heeft meegemaakt. Rond de nieuwe hoger onderwijswet WHW zal dat heel anders gaan, voorspelt J an Franssen stnjdlustig. "Ik kondig vast aan dat ik van plan ben minstens op anderhalf uur spreektijd in te tekenen. En dan wil ik vooral een stevige discussie over de toe­ komst van het bestel, want de visie van de minister daarover vind ik zeer mager."

Halfzacht Franssen is blij dat de behandeling van de WHW nog wel even op zich laat wachten, want dat geeft hem de kans zich goed voor te bereiden. Zo zal de WD zeker met een 'panklaar idee' komen voor een nieuwe bestuursstruc­ tuur voor het hoger onderwijs. "Uit­ gangspunt zal wat mij betreft zijn een nauwere band tussen bestuur en beheer en een versterking van de positie van de faculteitsbestuur, in het bijzonder van de decanen."

aanstaande, mag wat Franssen betreft meteen het eind ervan inluiden. "Mijn partij heeft er nog geen definitief stand­ punt over, maar het mijne is bekend: du systeem van een flinke basisbeurs voor iedereen kan echt niet meer. Ik be­ grijp wel dat het moeilijk is om er af­ stand van te doen. Maar deze wet is in­ tussen echt volkomen door de werke­ lijkheid van de krappe overheidsfinan­ ciën achterhaald. Er is geen geld ge­ noeg om aan studenten meer geld uit te geven dan het kinderbijslagniveau. De rest moeten ze maar bijverdienen, of van hun ouders vragen, of lenen." Net als de studentenbond i.svb is Franssen van mening dat studiefinan­ cienng onderdeel moet zijn van een 'in­ tegraal jongerenbeleid' en dat het nu bij het verkeerde ministene is onderge­ bracht Franssen voelt wel iets voor een zelfde soort aanpak als bij het J eugd Werk Garantie Plan. De jongere knjgt een scholing die hem geschikt maakt voor de arbeidsmarkt, maar als hij zelf niet actief genoeg is wordt zijn uitkering gekort. "Zo'n aanpak vind ik bij studie­ financiering ook wel passen: slechte studieprestaties leiden meteen tot sanc­ ties. Als je die hele Wbt­ 18+ wilt losla­ ten, wat ik onontkoombaar vind, dan krijg je een scherpere uitnodiging om een koppeling te maken naar het jonge­ renbeleid en om het geheel onder te brengen bij Sociale Zaken."

Mk wens anderhalf uur spreektijd!' WD­woordvoerder Franssen hekelt minister ('hij lijkt wel een jojo') Ritzen D e nieuwe onderwijswet WHW zou, zoals destijds door minister Deetman gepland, op 1 januari van dit jaar zijn ingevoerd. De kabinetswisseling leidde tot vertraging en nu lijkt het opeens of niemand nog haast heeft met de behan­ deling ervan. In elk geval is tijdens deze kabinetsperiode al vele keren met 'ui­ terlijke data' geschoven. Kern van de wet is eigenlijk dat universiteiten en ho­ gescholen meer zelf mogen regelen, meer zelf mogen bepalen hoe zij hun budget uitgeven. Dat principe is iets waar de hele Tweede Kamer het wel over eens is, maar over de invulling wordt verschillend gedacht. Vooral de vraag of een universiteit zomaar een nieuwe studienchting mag beginnen is een twistpunt. Het wetsvoorstel is in­

Mijn eerste bezoek aan de Vnje Universiteit gold een informatiemiddag voor middelbare scholieren. Op een warme voorjaarsdag in 1973 hoorden wij met honderden tegelijk, vol twijfel over welke stu­ dierichting en universiteit nu toch te kiezen, de ze­ geningen van de wetenschapsbeoefening op gere­ formeerde grondslag aan en dronken een glas fns. Het was begin jaren zeventig gebruik om pas na langdung innerlijk beraad, tegen een decor van nachtelijke sitdowns, goedkope sherry slurpend en muzikaal ondersteund door Genesis, te bepalen welke studienchting alwaar werd gekozen. De term arbeidsmarkt bestond niet; dat was mak­ kelijk want dan hoefde je daar ook geen rekening mee te houden. Trouwens, we gingen allemaal "lets­met­mensen" studeren en eenmaal op dat niveau redenerend interesseer je je niet meer voor aardse zaken als werk en geld. Van mijn eindexa­ menhchting gmg een enkeling geen andragologie, sociologie, psychologie, politicologie, theologie of pedagogie studeren. Het spreekt voor zich dat zo iemand direct als dissident werd behandeld. De

middels al aan een vierde versie toe en juist dat onderdeel is m elke versie grondig aangepast. Aan de ene kant staat het 'zelfbeschikkingsrecht' van de universiteiten en aan de andere de zorg om een goede besteding van overheids­ geld. Over de balans daartussen kun­ nen minister en Kamer het maar niet eens worden. Franssen: " D a a n n vind ik Ritzen net een jojo: in elke versie van het wetsvoorstel staat weer iets heel an­ ders. Mijn mening is dat de minister van Onderwijs hier een duidelijke ver­ antwoordelijkheid heeft. D e minister introduceert terecht het begnp 'macro­ doelmatigheid'. Maar hij doet dat zon­ der aan te geven hoe dat dan door de universiteiten en hemzelf moet worden ingevuld en toegepast. Terwijl op dat

Stephan Steinmetz

Het maakt geen bal uit wat je studeert keuze voor een studie vliegtuigbouwkunde stond gelijk aan verraad. Fokker ondervindt nog altijd de naweeën van die penode. Achteraf beschouwd was onze keuze wel degelijk, ZIJ het onbewust, ingegeven door de lonkende op­ stelling van de arbeidsmarkt. T o e n we echter, on­

punt juist grote duidelijkheid is gebo­ den." Een paar keiharde beslissingen mogen op dit gebied trouwens wel genomen worden, vindt Franssen. "Neem zo'n studie als bouwkunde. Hoe vaak is al niet gezegd dat het aantal opleidingen in die sector te groot is? Maar er ge­ beurt niks! Dat is geldverspilling. Ik kan me daar vreselijk boos om maken."

Roeren Dreigend laat Jan Franssen alvast weten dat zijn partij zich de komende tijd degelijk zal roeren in hoger onder­ wijs­kwesties. Dat geldt voor de WHW evenzeer als voor de studiefinanciering. D e evaluatie van vijfjaar 'WSF 18+' zoals de wet officieel heet, op 1 oktober

derweg opgehouden door bemoeienissen met al­ lerlei subfaculteitsraden en studies naar "wat Lenin nu eigen bedoelde", afstudeerden was de arbeidsmarkt voerzien. (Ik had ze overigens niet willen missen, die op zaterdagochtend door oude­ rejaars georganiseerde marxisme­studies. D e klas­ senstrijd is de motor van de geschiedenis, stond op het bord geschreven. Indachtig die stelling lazen wij, een handvol leergierige eerstejaars, zin voor zin dundrukjes van uitgeverij Pegasus hardop voor. Samen met de zaterdagse cathechismusles­ sen tien jaar eerder ­ God is overal, stond toen op het bord ­ nemen ze nog altijd een speciaal plekje in mijn hart in). En zo tref ik nu mensen van mijn lichting aan in de automatisenng, als zelfstandig ondernemer, als manager bij PTT­Post, als organi­ satieveranderaar bij de NMB en als uitbater van een café. T o c h nog goed terecht gekomen. Het zal mij niets verbazen wanneer we de huidige studenten bestuurskunde, bedrijfseconomie en al­ lerhande marktgerichte managementopleidingen over enige jaren omgeschoold op de arbeidsmarkt

De maatregelen die Ritzen nu moet nemen om op studiefinanciering te be­ zuinigen vindt Franssen heel slecht. De 'tempobeurs' in de propaedeuse bij­ voorbeeld, dat IS toch "een budgettaire maatregel zonder visie"? Bovendien Iaat de minister de universiteiten in dit hele probleem te veel buiten schot. Zij zijn er immers net zo goed verantwoor­ delijk voor dat veel studenten niet op tijd afstuderen. Het probleem is, vindt Franssen, dat de discussie over selectie aan de poort of na de propaedeuse niet echt gevoerd wordt. Wat nu gebeurt, versterkt door deze beursmaatregel en het bindend studie­advies, is dat de propaedeuse steeds meer een 'brugjaar' wordt, vindt hij. Daarna word je door­ verwezen naar HBO of universiteit. Maar dat is de bedoeling niet. Selectie en verwijzing moeten al veel eerder plaatsvinden. "Het probleem is heel fundamenteel. Als straks de basisvor­ ming IS ingevoerd dan mag je er van uitgaan dat de leerlingen een gericht advies knjgen voor mbo of voor havo/vwo. Als dat goed gebeurt, zullen er meer kinderen dan nu naar het be­ roepsonderwijs gaan. Dat is goed, want het sluit ook beter aan bij de vraag van de arbeidsmarkt. Bovendien zullen dan in de bovenbouw vwo/havo alleen die mensen terecht komen die daar ook echt geschikt voor zijn, wat leidt tot helderder keuzes voor het hoger onder­ wijs. En dan ben ik, nog steeds, voor­ stander van een selectie aan de poort. Ik vind in elk geval dat daar een princi­ piële discussie over gevoerd moet wor­ den." Een principiële discussie die ook meteen de wind uit de zeilen moet nemen van iedereen die wil morrelen aan de studieduur, vindt Franssen. "De wens van een vijfjarige cursusduur aan de technische universiteiten, daar ben ik zéér huiverig voor. Daarmee zet je een hek open dat je niet gauw weer dicht krijgt. En daar zouden mijn finan­ ciële prioriteiten niet liggen."

terugzien als pedagoog en psycho­therapeut. Komen ook zij toch nog goed terecht. Flexibiliteit is het toverwoord. Heen en weer stu­ deren dus en vooral niet redeneren in een afgeslo­ ten leerpenode die wordt gevolgd door een open periode waarin het geleerde in de praktijk wordt gebracht. Ooit was het zo geregeld en de studie­ keuze speelde in die praktijk een cruciale rol: koos je verkeerd dan zat je daar voor de rest van je leven aan vast. Eigenlijk maakt het nu geen bal uit wat je studeert, als je maar studeert en blijft stude­ ren. Opdat je later, wanneer je als vormingswerker massa's gefrustreerde werkloze automatiserings­ deskundigen moet leren hoe ze hun vrije tijd pret­ tig kunnen vullen, glimlachend terug kimt denken aan die, bij voorkeur op zaterdagochtend gevolgde applicatiecursus Marketing (De klant is koning, stond op het bord). stephan Steinmetz studeerde van 1974 tot 1981 andragologie aan de VU Tijdens zijn studie was hij redacteur van het SRVU­blad Pharetra Momenteehs hij voor de PvdA burgemeester van het stadsdeel Zee­ burg Om'dé vier weken zal hij een column voor Ad Valvas schrijven

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen