Ad Valvas 1991-1992 - pagina 235

AD VALVAS 5 DECEMBER 1991

PAGINA 3

'Veel opleidingen hebben niics met wetenschap te malcen' Lankhorst (Groen Links) wordt gek van Ritzens zigzagkoers De visie van Peter Lankhorst op hoger onderwijs is soms zeer verrassend. Wie even de politieke ontwikkelingen niet heef t bijgehouden, kijkt toch vreemd op als hij het Groen Links-Kamerlid hoort pleiten voor meer autonomie voor de universiteiten en minder macht voor de overheid. Er is veel veranderd bij Groen Links.

want ik wil alleen bevoegdheden over­ dragen aan een volledig democra­ tisch bestuur. O ok bij de universiteiten mag de democratie nog wel wat ver­ sterkt worden, bijvoorbeeld door stu­ denten en docenten weer op alle niveaus te laten meebeslissen. Met het algemene uitgangspunt van autonomie zoals Ritzen dat hanteert heb ik echter geen moeite."

voor geldt, denkt hij, maar lang niet voor allemaal. "Heel veel zogenaamde uni­ versitaire opleidingen zijn dat helemaal niet, hebben helemaal niks met weten­ schap te maken. En dat geldt niet alleen voor allerlei nieuwe, modieuze studies, maar ook voor grote delen van bij­ voorbeeld Rechten en Economie. Daar moet dringend een forse verschuiving komen." Voor Groen Links is uitgangspunt, dat er één stelsel van hoger onderwijs moet komen. Universiteiten en hogescholen moeten een gemeenschappelijke propa­ edeuse inrichten, die als brugklas fun­ geert. Daarna knjgt elke student een ad­ vies om in de wetenschappelijke of de beroepsgerichte stroom verder te gaan. Duidelijk moet dan ook zijn, welke stu­ dies echt wetenschappelijk zijn en welke niet. Groen Links is daarbij wel, net als de minister, voor grote hogescholen, want ook binnen het HBO moeten in een school veel studierichtingen samengaan. Interdisciplinaire benaderingen moeten namelijk gestimuleerd worden, want "dat IS de enige kans om oplossingen te vinden voor de grote sociale proble­ men," vindt Lankhorst. Daarom kan hij zich ook met vinden m het voor­ stel van pvdA'er Vermeend om een 'mi­ lieu­ universiteit' in te richten. "Dat lijkt mooi, maar het isoleert het milieu van de andere studies. Dat zou heel slecht zijn, want als we een oplos­ sing willen vinden voor de problemen van het milieu hebben we daar techno­ logie, economie, sociale wetenschappen en wat niet al bij nodig. Daar ben ik dus niet voor."

Belastingverhoging

De oppositie die Lankhorst voert tegen het beleid van het l>vdA­duo op On­ derwijs kan überhaupt mild genoemd worden. Grootste bezwaar van Groen Links tegen de begroting voor '92 was dat dertig miljard gewoon met genoeg is om èn het basisonderwijs te sparen, èn de leraren beter te betalen èn de studenten een ruime beurs te geven ­ waardoor de laatsten steeds weer het on­ derspit delven. Maar die klacht geldt eigenlijk de hele samenleving en niet alleen de bewindslieden. Lankhorst: "De centrale vraag bij On­ derwijs is altijd weer: hoeveel geld heb­ Margriet van ü t h ben we er als samenleving voor over. En "Ministers vinden het erg leuk om iets het antwoord stelt mij elke keer teleur. te openen, maar een instelling sluiten Het bedrijfsleven roept dat goed onder­ als de laten ze graag aan de wethouder over. wijs zo belangrijk is. Maar Dus als een minister over decentralisatie minister daar met de pet is rondgegaan begint, dan kun je er donder op zeggen zit 'r niks in. De hele samenleving vindt dat het daar met goed gaat. Dat geldt onderwijs belangrijk. Maar als je praat voor scholen net zo goed als voor be­ over belastingverhoging begint iedereen jaardentehuizen. Al die juichende verha­ te piepen." len over autonomie van universiteiten De hogere inkomens zwaarder belas­ bekijk ik dus wel met enige reserve." ten vindt Lankhorst een heel billijke op­ Peter Lankhorst is sinds 1981 Kamerlid lossing voor het geldgebrek bij O nder­ van Groen Links, 'bloedgroep' PPR. Als wijs. Zij profiteren tenslotte ook het lid van een kleine fractie heeft hij behal­ meest van de onderwijsvoorzieningen ­ ve O nderwijs ook wvc. Verkeer en hün kinderen gaan nooit op hun Volkshuisvesting m zijn pakket. Voor­ zestiende van school. "Men moet zich deel daarvan is dat ervaringen op het ene meer realiseren, dat je belasting ook terrein ook op een ander nuttig kunnen voor jezelf betaalt ­ en juist voor zoiets zijn. Soms leidt dat tot enig cynisme, als onderwijs. Als je flink wat terug wilt zoals uit bovenstaand citaat blijkt, maar zien van je belastinggeld moet je veel daardoor laat hij zijn oordeel niet echt naar de opera gaan en veel onderwijs beïnvloeden. volgen, zeg ik altijd, want dat zijn de Lankhorst: "Laat ik dit meteen zeg­ dingen waar de overheid het meest aan gen: wij zijn vóór autonomie van de uni­ uitgeeft." versiteiten. Er is een tijd geweest dat Intussen ziet Lankhorst wel hoe Ritzen Links voorstander was van veel macht in de knoei raakt met het krappe budget. bij de overheid, maar dat is echt niet Studenten moeten sneller studeren? Na­ meer zo. Alleen: wij kijken ook naar de tuurlijk: zeven of acht jaar over je studie omstandigheden. En dan wil mij wel Rechten doen, dat kan echt niet meer, eens enig cynisme overvallen. Dan blijkt vindt ook Groen Links. Maar de onver­ bijvoorbeeld decentralisatie vaak neer te biddelijke grens die Ritzen heeft gelegd komen op: verantwoordelijkheden af­ bij vijf jaar gaat Lankhorst te ver. Dat schuiven voor een beleidsterrein dat te schaadt bijvoorbeeld kinderen die pas duur of te moeilijk beheersbaar is ge­ na een omweg merken dat ze best naar worden. de universiteit kunnen, ook al was dat in "Maar onder bepaalde condities wil ik hun familie nooit eerder gebeurd. En in die autonomie van de universiteiten het schaadt studenten in studierichtin­ heel ver gaan. Condities die vooral te gen die niet uitkomen met het keurslijf maken hebben met de bestuursvorm. van vier jaar ­ of die dat nog niet echt ge­

Teleurgesteld

Lankhorst: 'HBO en wetenschappelijk onderwijs samen in één brugklas' Foto Bram de Hollander

probeerd hebben. Het belemmert kort­ om de toegankelijkheid. En dat is voor Groen Links onaanvaardbaar. HBO Volgens Lankhorst zou het beter zijn om te komen tot een fundamente­ le discussie over 'het bestel'. Een debat over een nieuwe visie op de verhouding tussen HBO en wetenschappelijk onder­ vsdjs, in plaats van steeds weer de stu­ denten aan te spreken. Met verontwaar­

diging heeft hij bijvoorbeeld gezien hoe Ritzens eerste poging tot gelijkwaardig­ heid in de bekostiging tussen HBO en wo al bij de eerste stap gestrand is. De uni­ versiteiten eisten een hogere vergoeding voor hun onderwijs dan het HBO "van­ wege de verbondenheid van academisch onderwijs aan wetenschappelijk onder­ zoek" ­ en kregen die ook. Bij de billijk­ heid van die beslissing heeft Lankhorst grote twijfels. Zeker zijn er studierichtingen waar dat

AiO-evaluatie: onderzoekscholen onnodig Assistenten­in­opleiding willen betere begeleiding Frank Steenkamp

De meeste aio's en oio's zijn best te­ vreden, ook al is er kritiek op de sa­ larissen. D e noodzaak van geforma­ liseerde onderzoekscholen is echter niet aangetoond. Dit staat in de aio­ evaluatie van het lowo. Op het eerste gezicht bevat het vorige week verschenen rapport 'De opleiding van onderzoekers' van het Instituut voor Onderzoek van Wetenschappelijk O n­ derwijs (lO wo) weinig verrassingen. Twee jaar geleden kwam een enquête van het landelijk aio­overleg (Laaio) im­ mers tot vrijwel dezelfde conclusies. Maar het verschil is dat het Nijmeegse lOWO­ onderzoek veel breder was opge­ zet, ook duizend begeleiders en promo­ toren naar hun mening vroeg, en werd verricht in opdracht van minister Ritzen. Vooral dat laatste geeft de bevindingen extra gewicht. Veel publiciteit kreeg tot nu toe de on­ vrede van assistenten en onderzoekers­ in­opleiding over hun lage salans. De lOWO­ enquête bevestigt dit beeld on­ miskenbaar: tachtig procent van de achthonderderzeventig ondervraagde

aio's en oio's vindt het salaris "veel te laag". Bovendien is het gros van de be­ geleiders dezelfde mening toegedaan. En het rapport geeft ook een verklaring: het extra onderwijs dat aio's zouden knj­ gen stelt weinig voor, terwijl hun weten­ schappelijke produktie hoger is dan tot nu toe verwacht.

Stimulerend De rapporteurs waarschuwen minister Ritzen dat na deze resultaten de discus­ sie over het aio­salaris zeker weer zal op­ laaien. Zelf zien ze geen goede grond voor de forse korting op dit salaris. Maar volgens een woordvoerder van het mi­ nisterie acht de bewindsman dit rapport geen nieuwe aanleiding voor discussie over het aio­salaris. Anders ligt het met het onderwijs aan de aio's. De lowo­ suggestie om aio's en oio's voortaan pas na drie maanden een opleidings­en be­ geleidingsplan (O BP) te geven, wil minis­ ter Ritzen direct overnemen. De alge­ meenheid en vaagheid die deze plannen nu nog kenmerkt, moet worden uitge­ bannen. Dat is hard nodig, want juist het ont­ breken van concrete afspraken blijkt een belangrijke factor die voor vertraging

zorgt op weg naar de promotie. Meer dan de helft van de aio's en oio's zegt zulke vertraging te verwachten. Meest verrassend aan het Nijmeegse rapport is echter een schijnbare tegenstrijdigheid. Aan de ene kant zijn de opleidingsplan­ nen vaag, komen speciale cursussen voor aio's niet uit de verf, en is er kntiek op de begeleiding. Maar tegelijk blijkt tachtig procent van de aio's en dik tevreden en constateert het ministerie in zijn eerste reactie "dat de beoogde onderzoekersopleiding voor het grootste deel gerealiseerd is". Zijn die zaken wel met elkaar te rijmen? Het antwoord is ja. En eigenlijk is het heel simpel. De essentie van het aio­schap zit niet in cursussen of formele regelingen, maar in het doen van onderzoek in een "intellectueel stimulerend klimaat", zoals de Laaio­enquete het twee jaar ge­ leden formuleerde. O ver dat klimaat bleken de aio's toen tevreden, en dat is niet veranderd.

Ontnuchterend Illustratief is dat 77 procent van hen vindt "dat feedback van andere onder­ zoekers meer oplevert dan aio­cursus­ sen". En de meeste begeleiders onder­

schrijven dat. Vanzelf dringt zich dan de vraag op, wat voor nut er te verwachten valt van de 'onderzoekscholen' waarvan minister Ritzen de komende jaren zoveel universitair heil verwacht. Het Nijmeeg­ se rapport geeft ontnuchterende ant­ woorden. Aio's willen vooral betere be­ geleiding. En de begeleiders zelf? 55 procent van hen blijkt tegen formalise­ ring van de opleiding.

Academische vraag Van onderzoekscholen verwacht de ge­ middelde promotor of begeleider geen betere begeleiding, noch betere proef­ schnften of beter opgeleide onderzoe­ kers. Conclusie van de lowo­rappor­ teurs: "Vanuit het oogpunt van de on­ derzoekersopleiding zou een onder­ zoekssschool niet een hoge prioriteit hebben." En laat dat oogpunt nu net het hoofddoel van die scholen zijn. Hebben het aio­overleg, de fracties van D66 en CDA en spraakmakende natuurweten­ schappers dan toch gelijk gehad met hun pleidooien voor optimalisering van het bestaande systeem met aio's in vakgroe­ pen? Het is een academische vraag. De onderzoekscholen­show is al begonnen. En dus gaat hij door.

De WHW gaat Groen Links kortom lang niet ver genoeg. Juist na de komst van twee PvdA­bewindslieden op Onder­ vidjs heeft dat Lankhorst eigenlijk erg teleurgesteld. "Waarom een nieuwe wet, als je toch niks wezenlijks aan het stelsel verandert? Waarom één wet voor het hoger onderwijs, als je toch niet van plan bent er een eenheid van te maken? Het probleem van de WHwis: de wet is niet uitdagend. Wat is nu de verhouding tussen HBO en wo en hoe moet dat wor­ den over vijf, zes jaar? Houden we ze ge­ scheiden of sturen we aan op eenheid? Wat maakt een universiteit anders dan een hogeschool? O p die vragen vind ik geen bevredigende antwoorden." Wat Ritzen zelf van de WHW vindt, daar kan Lankhorst ook maar niet ach­ ter komen. Het lijkt vooral of de minis­ ter steeds wat anders wil, vindt hij. "Rit­ zen vaart een zigzagkoers bij de behan­ deling van deze wet waar je als Kamerlid gek van wordt. Dan geeft hij weer toe aan de wensen van de Kamer en dan neemt hij dat weer helemaal terug. Ik zou willen dat hij eindelijk eens zelf met een verhaal komt. Een verhaal waarvan hij zegt: hier sta ik achter, dat kan ik ver­ dedigen, en laat de Kamer nu maar zeg­ gen wat zij ervan vindt. Dat is tenminste duidelijk, want nu is er een enorme stag­ natie in het beleid. Alles hangt immers met die wet samen: de cursusduur, de bestuursvorm, het bindend studieadvies en daardoor ook weer de Studiefinan­ ciering. We moeten daar nu maar eens uitkomen." De kritiek van de Kamer richt zich nu steeds op deelterreinen, terwijl het tijd is voor een paar fundamentele beslissin­ gen. Ook in studiefinanciering wil Lank­ horst nu maar eens de knoop doorhak­ ken. "Als de ministeries toch worden ge­ reorganiseerd, kan Studiefinanciering naar Sociale Zaken, want het hoort hele­ maal met bij Onderwijs. Het is veel beter om een samenhangend inkomensbeleid te maken voor alle jongeren. Voor stu­ denten heeft dat bovendien als voordeel, dat de studiebeurzen niet meer kunnen dienen als de melkkoe van de onderwijs­ begroting. Want nu zijn de studenten zo'n beetje de enigen met wie geen con­ venant IS afgesloten, en dus zijn zij steeds opnieuw de dupe bij bezuinigin­ gen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen