Ad Valvas 1991-1992 - pagina 75

AD VALVAS 19 SEPTEMBER 1991 I

PAGINA S

'De wet moet worden bijgetrimd' CDA­senator en VU­hoogleraar K uiper over de studiefinanciering "De grootste aarzelingen heeft onze fractie b ij liet wetsvoorstel heroriënte­ ring studiefinanciering." Deze politiek toch zware woorden sprak CDA­ senator en VU­hoogleraar sociologie D.Th. Kuiper op 28 mei uit in de Eerste Kamer. Bij de presentatie van de onderwijsb egroting voelden we deze "part­time politicus", zoals hij zichzelf betitelt, eens nader aan de tand over de problemen rond de studiefinanciering.

:­v»ft •.',..,

Tom de Greef en Dirk de Hoog "Ik ben niet van alle technische details op dit punt goed op de hoogte. Daar hebben we andere specialisten voor in de fractie. Verwacht van mij dus geen originele opinies over deze zaak", waar­ schuwt de senator bij aanvang van het gesprek. In de onderwijsbegroting wordt een aantal maatregelen rond de studiefinan­ ciering opgesomd. Eén daarvan is het niet doorgaan van de pnvatisenng, maar wel renteverhoging, van de lenin­ gen. Een ander voornemen is het gefa­ seerd invoeren van de 'tempobeurs' voor de propaedeuse. ­ Wat vin dt u van deze maatregelen ? "Het IS goed dat de minister nu de con­ clusie trekt dat pnvatisenng van de stu­ dieleningen van de baan is. Dat is een duidelijk besluit, wat rust in de tent brengt en het huidige stelsel met al zijn voors en tegens in beginsel in stand laat. Dat is een zinnige zaak."

i

­ Dat ajblazen van de pnvatisenng toon t toch weer eens aan dat de overheid maar wat aan klun gelt met de sludiefin an cien n g? "Het is aanmodderen. Ik heb in de se­ naat gezegd dat er al zeker vanaf 1970 gedacht en gepraat wordt tussen alle betrokkenen in talloze commissies over een goed stelsel van studiefinancienng. Het huidige systeem uit 1986 is de laat­ ste vrucht van de verzorgingsstaat. Er is een heel uitvoerig systeem opgezet, waar iedereen op een bepaalde manier in moest passen. D e wet vertoont spo­ ren van het volstrekt perfectionistisch willen denken. Tientallen vanabelen van individuen, die per jaar een aantal malen kunnen veranderen, moeten via eén wet en een groot computersysteem goed verwerkt kunnen worden. Geluk­ kig gaat de uitvoering nu stukken beter.

Prof. D.TTi. Kuiper: 'Er is rust in de tent nodig' maar m de beginfase heeft het heel slecht gewerkt. T o c h heeft in de Twee­ de K amer het CDA deze wet in 1986 voor de poorten van de hel wegge­ sleept, om het zo maar te zeggen, want de progressieve oppositie en de studen­ tenbeweging wilden er een nog veel grotere kerstboom van maken. Het had nog mooier gemoeten! Ik constateer dat het CDA de beginselen van de wet, na­ melijk toegankelijk onderwijs en niet volledige afhankelijkheid van de ouders, nog steeds steunt en dat is een conse­ quent standpunt. D e lijnen die er nu liggen gaan ervan uit de grondslagen van het huidige stelsel te handhaven. Maar er moet wel een versobering plaatsvinden, er moet bijgetrimd wor­ den. Het verdient onze voorkeur om het stelsel bij te stellen en niet vanuit een wonderlijk soort blauwdrukdenken weer met een nieuw stelsel te komen."

Foto Bram de Hollander

Investering

ders die dat kunnen, betalen nu al voor een niet onaanzienlijk deel mee aan de studiekosten bovenop de basisbeurs. En voor studenten bestaat de mogehjkheid te lenen en later terug te betalen, als men genoeg verdient. Er is dus al een forse eigen bijdrage. Grote delen van de maatschappij hebben echter de studie­ financiering teveel gezien als onderdeel van het sociale zekerheidsstelsel, waar­ door een tijdlang je inkomen gegaran­ deerd werd. Er werd door studenten geklaagd dat ze maar zes jaar recht op een beurs hadden. Dat terwijl toch de bedoeling was dat ze in vier jaar zouden afstuderen. Die twee jaar was bedoeld om uitloop op te vangen, niet als een recht, waar iedereen gebruik van gaat maken. Hetzelfde geldt voor de propae­ deuse, waarbij de mogelijkheid om er twee jaar over te doen, steeds meer ge­ woonte wordt. Dat daar financiële prik­ kels op gezet worden, vind ik te billij­ ken."

­ De min ister heeft bij de presentatie van de begrotin g gezegd dat on derwijs een in ­ vestenng in jezelf is. Degen en die dat kun ­ nen betalen moeten dan een grotere fin an ­ aèle bijdrage leveren. On derschn jft u die opvatting? "Ik denk het wel, als dat nodig is. Ou­

­ De min ister vin dt dat n aast de eigen ver­ antwoordelijkheid van de student voor snelle studievoortgang, ook de un iversitei­ ten een grotere inspanning moeten leveren om het ren demen t te verhogen. Er wordt nu teveel onderwijstijd vermorst. Voelt u

zich hierdoor aan gesproken ? "Voor zover ik het kan overzien, is het altijd mogelijk geweest de studie binnen vier tot vijfjaar af te ronden, zowel wat de zwaarte als de organisatie betreft. Vanuit de positie op mijn faculteit hoef ik mij die kritiek niet aan te trekken. Ik denk dat het een prima streven is van de minister het rendement te willen verhogen, maar ik denk dat de moge­ lijkheden om het studentengedrag te richten uiteindelijk beperkt zijn. Bij ver­ reweg de meeste faculteiten is het m o ­ gelijk binnen de gestelde termijnen af te studeren. Het kan problemen opleveren bij sommige exacte en technische facul­ teiten. Maar voor men gaat vragen om verlenging van de studieduur, moet men eerst gaan kijken bij de medische faculteit. Dat is toch een zware studie die een behoorlijk rendement haalt. Het IS wel waar dat er in het verleden allerlei controle­mechanismen waren. In het oude stelsel was er regelmatig contact met studenten over de voort­ gang en er waren allerlei examenrege­ lingen die binnen bepaalde termijnen gehaald moesten worden, om de beurs te behouden. Die regelingen zijn onder invloed van de studentenoppositie ver­ dwenen, omdat dat een aantasting van

de zelfstandigheid en betutteling was. Daardoor is er inderdaad hier en daar onverschilligheid gekomen op de uni­ versiteit, omdat men zijn handen niet wil branden aan dit soort controles."

Halfjaar langer ­ Wat vin dt u van het voorstel om voor de Technische Un iversiteiten een halfjaar langer studiefin an cien n g mogelijk te maken? " O m daar een afgerond oordeel over te hebben moet je in de eerste plaats ken­ nis van zaken hebben of die studies zo­ veel zwaarder zijn dan anderen. Is dat aannemelijk te maken vanuit het ge­ zichtspunt van de kwaliteit van in N e ­ derland afgestudeerden? Maar soms moeten uitzonderingen op de regel m o ­ gelijk zijn. Daar ben ik overigens wel huiverig voor. Want een nare trek is, hoe je het beleid ook toegepast, dat een beargumenteerde uitzondering gelijk regel wordt voor alle individuen die daar ook onder zouden kunnen vallen. Je moet daar voorzichtig mee zijn. We moeten eerst af van een heel merkwaar­ dige toepassing van het gelijkheidsprin­ cipe, die inhoudt dat als de één wat knjgt, de ander het automatisch ook zou moeten krijgen."

I­ Freedom! Libresse! Action! Waarover hebben we het hier? Een Afnkaanse bevnjdingsbeweging? Een reisbureau, gespecialiseerd in wandelen in Siberië? Een hedendaagse hard­rockgroep? Nee, deze veel­ belovende namen dragen de bloedstelpende wat­ ten die vroeger met een medisch­aandoend etiket als Nefa (van Nederlandse Farmacie) werden be­ noemd, en die wij dames gebruiken bij gelegen­ heid van wat ook nu nog in het Engels The Curse heet. Op z'n Amsterdams: 'feest', maar dat zal wel sarcastisch wezen. Onlangs las ik een biografie van de Engelse schil­ deres Dora Carrington (1893­1932), die zijdehngs behoorde tot de Bloomsburykring van Virginia Woolf. ZIJ schreef gedurende haar korte leven vele prachtige bneven, vooral aan haar geliefde, de fa­ meuze Lytton Strachey. Carrington had een ver­ frissend onomwonden afkeer van de lasten van het vrouwenlichaam. De periodieke ellende gaf ze vanaf haar eerste keer een eigen naampje: The Ftend. De duivel is er weer, wat haat ik hem, schreef ze een vnend. The Fien d hinderde haar bij haar werk.

I I

Toegegeven: er is sindsdien in de gebruiken die De Vloek omnngen een en ander veranderd. Zo moest Carrington het nog doen met katoenen lap­ pen, die elke keer moesten worden uitgewassen. Daarbij vergeleken betekenden de harde, onge­ makkelijke, maar in elk geval eenmalige 'vlaggen'

Jolande Withuis

Alsof je al bloedend even zo vrolijk doorwerkt van de jaren vijftig en zestig een revolutie, al wer­ den die, zoals ik me van school hennner, soms nog gedragen met een plastic over­onderbroek of gordel tegen het lekken. Het was toen ik een puber was ondenkbaar dat een man maandver­ band zou kopen; veel vrouwelijke klanten vroegen bij deze boodschap aan de drogist of zijn vrouw even kon helpen. Het pak werd 'discreet' verstopt in lichtbruin pakpapier. En hoewel ook nu nog een enkele drogist je fluisterend vraagt of het 'zo meegaat', het is met langer n ot don e om openlijk maandverband aan te schaffen. In een televisie­ spot bezoekt een stralend meisje zelfs een café, met in haar tas een opvallend hoesje van knalroze

plastic: "Het pakje waarmee je gezien mag wor­ den." In het hedendaags gezin schijnt de eerste menstruatie een openbaar gebeuren te zijn en ­ wat een misleiding! ­ te worden gevierd. Ondanks dit alles lijkt een K amerdebat over de menstruatie nog niet nabij, en dat terwijl daar toch alle aanleiding toe is. Want wie hebben er ei­ genlijk het meest te lijden van het veelbesproken voorstel om de eerste ziektewetdag voor rekening van de werknemers te laten komen? De werk­ neemsters. Maar als zelfs feministe K arin Adel­ m u n d , vice­voorzitter van de FNV, in een com­ mentaar op de plannen van het kabinet kuis ver­ wijst naar de 'mensen met astma' die nog slechts 20 vakantiedagen per jaar zouden overhouden, welke politica zal er dan hardop voorrekenen dat vrouwen 13 maal per jaar bloeden en dus het risi­ co lopen evenzovele dagen in te leveren? Mocht u, als oergezonde macho, een sportblessure oplopen die u maandenlang onverdiend salaris doet toeko­ men, wees gerust: u krijgt waarschijnlijk nog een bloemetje van de personeelsvereniging toe. Bent u echter veertig jaar van uw leven elke vier weken geheel buiten uw schuld een paar dagen beroerd terwille van de mogelijke voortplanting van de soort, niemand die ertegen protesteert dat dat niet alleen op uw leven maar ook nog op uw vakantie wordt gekort. (De zinloosheid van die vier com­ plete jaren verlies omwille van het krijgen van de

huidige 1,5 kinderen laat ik hier maar even buiten beschouwing. Hoewel het een mooi non­Godsbe­ wijs vormt.) Eén reden voor het uitblijven van zo'n politiek debat is dat de Nederlandse politiek niet is geor­ dend langs lijnen van sekse. Het tripartite overleg in de SER bijvoorbeeld bestaat niet uit gelijke delen mannen en vrouwen plus K roon, maar uit werk­ nemers, werkgevers en K roon. In de discussie over de arbeidsvoorwaarden worden vrouwenbe­ langen geacht te zijn vertegenwoordigd via (een van) die groepen. Echter, geen man is ooit onge­ steld. Maar zelfs al werd wel naar de visie van vrouwen gevraagd, dan nog waren we er niet. Want alle verandenng ten spijt, de oude taboes woekeren voort, vermengd met nieuwe mythes. Zoals die dat je al bloedend even zo vrolijk door­ werkt, met je aktentas vol roze pakketjes. Wie heeft er nu nog last van buikpijn! Niemand toch? Die nieuwe mjTiie is een variant op de oude stel­ ling van mijn moeder, dat slechts huisvrouwen menstruatiepijn kennen ­ wie werkt heeft wel wat anders aan haar hoofd dan klachten en kwaaltjes. Maar niet heus. Carrington was met haar open­ hartig gemopper haar tijd vooruit. Echte seksenge­ lijkheid komt pas nabij als vrouwen deze ongelijk­ heid niet langer hoeven te verhullen. Alsof zij The Fiend niet kennen. Laten we hopen dat er K amer­ vrouwen zijn die het gaan zeggen: de ziektewet­ maatregel is een vorm van indirecte discriminatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen