Ad Valvas 1991-1992 - pagina 11

Sneller!

^videoclips e l k a a r o p . H e e l m o d e m e n ivolutionair a l l e m a a l , die

flitsende

11

De overdonderende beeldensnelheid van MC Hammer doet muren ineen zaldten

n een r a z e n d t e m p o volgen d e beelden in

'

Sneller'.

clips, geen

tStalitair b e w i n d is t e g e n h u n s u b v e r s i e v e k r a c h t l ïstand.

Over hoe de opkomst van Music

1 slevision b i j d r o e g t o t d e o n d e r g a n g v a n h e t t r a g e , v ! r s t a r d e c o m m u n i s m e .

J e definitieve doorbraak vond vorig fflar plaats. Met de hit Can't touch this ereikte de hip­hopact M C H a m m e r bn breed publiek. Aan de muziek kan ie doorbraak nauwelijks te danken zijn Bweest. Sommige platen hebben een Set uit het geheugen weg te branden Ifrein of melodie, maar daar was hier t e n sprake van. Het beeld moet de (IDorslag hebben gegeven. Het is onmis­ enbaar dat in het videocHploze tijd­ erk (ergens in de middeleeuwen) een |:t als M C H a m m e r niet zo populair ad kunnen worden. toe doet M C Hammer dat eigenlijk? piet door bewondering op te wekken Dor de zanger ­ daar wordt de kijker ^nvoudig de tijd niet voor gegund. IC Hammer hanteert de overvaltac­ liek, de clip is één groot visueel bom­ bardement. De aandacht is niet aller­ eerst gericht op individuele personen ijiaar op het bewegen van de lichamen, at bewegen doet in niets denken aan 4e gracieusheid van het klassieke ballet. ï e t is meer een agressief, stotend be­ legen van het lichaam; alsof er een kist ; geopend van waaruit klem zittende eren alle kanten op de vrije ruimte in |:hieten. Het meest verbazingwekkende i het tempo waarin de bewegingen uit­ evoerd worden. Zonder een ijzeren onditie houdt geen mens dat lang vol. B e wielrenbroeken die de danseressen ian hebben, wekken dan ook de asso­ ciatie op dat conditietraining voor hen | e belangrijkste vorm van oefening is. ipaar de duizeling wordt door nog iets ^ d e r s bewerkstelligd, want ook naar fcikke mensen kun je nog heel kalm $jken. Het is de camera die de snelheid pvoen. Het gemiddelde camera­shot Bij videoclips is extreem kort, niet veel |nger dan drie seconden. Bij M C l a m m e r wordt op de tijdsduur nog prder bezuinigd, veel langer dan een of vee seconden duren de camera­instel­ igen niet.

land van God : 'e ogen krijgen geen enkele gelegen­ . sid zich aan iets of iemand te hechten. ! 'ok na herhaalde malen kijken is het auwelijks mogelijk het aantal danse­ :ssen te bepalen of om individuele ge­ chten thuis te brengen. Maar dat )eft ook met. Het gaat slechts om de druk van de alles meesleurende cy­ oonachtige beweging. Verbluft laten e ons door het natuurfenomeen over­ r|)mpelen. fie beeldensnelheid is nergens zo groot ais op een video­station als MTV (Music ïelevision), maar is geen uniek ver­

} i

" *

schijnsel. Ook in actu­ aliteitenrubrieken, talk­ shows en shovirprogram­ ma's wordt de snelheid opgevoerd. D e versnel­ ling is een antwoord op het kolossaal geworden aanbod aan kanalen en zendtijd. Anders dan toen er twee televisienetten waren, is de aandacht van de kijker geen vanzelf­ sprekendheid maar moet iedere secon­ de opnieuw afgedwongen worden. Dreigt de verveling toe te slaan, pakt de kijker de afstandsbediening en zap p t naar een ander net. Meer afwisseling, sterkere prikkels en vooral snellere beel­ den moeten de kijker bij de les houden. "De presentators vechten om aandacht en vrezen de macht van de afstandsbe­ diening meer dan de hand van G o d " , schreef media­beschouwer Ron Kaal.

Politieke vertaling Die snelle beelden hebben iets flitsends eigentijds, iets dynamisch en vemieu­ wingsgezinds. Er kan zelfs een politieke vertaling aan gegeven worden. In het maandblad O vertelde de directeur van MTV bij een bezoek aan de Litouwse

TRENDY D e belangstelling onder studenten, l a a t s t a a n trendy s t u d e n t e n , v o o r l i t e r a t u u r is m i n i m a a l , zo w o r d t wel gezegd. Studenten h a n g e n voor d e TV, ze z i t t e n in d e k r o e g of ze lig­ g e n o p h e t s t r a n d . L e z e n d o e n ze a l l e e n als h e t a b s o l u u t noodzakelijk is, n a m e l i j k d e l a a t s t e t w e e n a c h t e n voor een t e n t a m e n . I n d e p r a k t i j k blijkt h e t m e e t e v a l ­ l e n . G e e n b o e k e n k a s t zo klein of e r s t a a n n a a s t e e n a a n t a l syllabi wel e e n p a a r l i t e r a i r e werkjes i n . O f z e ook gelezen w o r d e n is e e n t w e e d e : b o e k e n zijn bij u i t s t e k geschikt als c a d e a u t j e . J e l a a t z i e n d a t je n i e t v a n d e s t r a a t b e n t a l s je o p e e n feestje m e t E c h t e L i t e r a t u u r a a n komt zetten. E e n c a d e a u is g e e n s u c c e s als d e o n t v a n g e r n i e t w e e t w a t hij in zijn h a n d e n g e d u w d krijgt. D e t r e n d is dus: koop een boek dat goed ver­ k o o p t . Alleen als i e d e r e e n v a n e e n b o e k g e h o o r d heeft, is h e t g e s c h i k t o m het aanzien van de boekenkast o p t e k r i k k e n . E e n blik o p d e d e boeken­toptien van het weekblad HP/De Tijd l e e r t i n e e n o o g o p s l a g welke m e e s t e r w e r k j e s a a n g e s c h a f t

president Landsbergis hem een stuk uit de Berlijnse M u u r overhandigd te heb­ ben. Landsbergis verklaarde op zijn beurt MTV een onmiskenbare stap naar democratie te vinden. Een perfect cadeau, zo'n stukje muur! Wie snel wil zijn, houdt immers niet van beperkingen, grenzen en barrières. In totalitaire landen krijgt de snelheid geen kans, het zijn verstarde systemen die muren bouwen in plaats van ze af te breken. Altijd moeten de mensen er eindeloos in de rij staan wanneer ze een pond vlees willen kopen. Zo ondyna­ misch als maar kan. Snelheid en demo­ cratie li)ken daarentegen onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Duitse CDU bijvoorbeeld verzette zich onder het motto 'Freie Fahrtfür Freie Burger' tegen snelheidsbeperkingen op de Auto­ bahnen. 'MTV, breaking down barriers', was de slogan waarmee het station zich lange tijd gepresenteerd heeft. En niet zonder reden! Binnen 48 uur nadat MTV in Oostberlijnse hotels te zien was, diende het politbureau zijn ontslag in en nog eens 24 uur was de M u u r doorboord. Toeval? Verre van dat, meent de M l'v­

directeur: "Ik geloof dat de creatieve vrijheid die je in muziekvideo's ziet ertoe bi)draagt dat die mensen vrije me­ ningsuiting belangrijker gaan vinden en dat wij op die manier hebben meege­ werkt aan de snelle veranderingen in Oost­Europa."

Miltrailleur Maar hier ziet de directeur het toch eventjes verkeerd. De muziekvideo's op MTV hebben weinig met creatieve vrij­ heid van doen. In de beginjaren van het station zag je nog wel eens clips die een zekere kunstzinnige pretentie (bijvoor­ beeld de zwart­witclips van de Neder­ landse fotograaf Anton Corbijn) of een satirische pretentie (bijvoorbeeld de Two Tnbes­video van Frankie goes to Hollywood, geregisseerd door Godley en Crème) hadden. Op introverte dan wel uitbundige wijze probeerden die video's de kijker tot aandacht te verlei­ den. Zulke video's zijn zeldzaam geworden onder het dictaat van de snelheid. Het opvoeren van de snelheid gaat gelijk op met het uitroken van de esthetiek. Van de clip Can 't touch this van M C H a m ­ mer gaat niets verleidelijks uit, met de

zachtzinnigheid van een mitrailleur wordeh de beelden op de kijker afge­ vuurd. Dat MTV, 'is breaking down barriers' valt evenwel niet te ontkennen. Dat komt met door het gebruik van creatie­ ve vrijheid maar juist door het afzien ervan. Een produkt van creatieve vrij­ heid, in de wandelgangen wel 'kunst' genoemd, heeft de neiging om om­ slachtig te zijn, tijd te vragen om op de toeschouwer in te werken. De waarde­ ring voor een kunstwerk heeft vaak iets te maken met iemands gemoedstem­ mingen, persoonlijke achtergronden en culturele bagage. Bij de videoclip vallen dat soort storende subjectieve factoren weg. De snelheid van de beelden zorgt ervoor dat op het associatie­vermogen van de kijker geen enkel beroep gedaan wordt, geen beeld wordt het gegund zich in de herinnering vast te zetten. In het aangezicht van de videoclip zijn alle kijkers gelijk. Hier worden geen kunstmatige barrières tussen burgers van verschillende landen en politieke systemen meer geaccepteerd. De beel­ densnelheid zorgt voor internationale (kabel)verbondenheid. Een waarachtige broederschap van mensen.

Boeken de m e n s a kunnen gaan eten", aldus d e v e r k o p e r v a n ' k a s t 1'. O o k hij constateert dat studenten, die ieder u u r m a s s a a l a a n zijn stalletje v o o r ­ bij t r e k k e n , a l l e e n i n t e r e s s e t o n e n v o o r b o e k e n die in h e t n i e u w s zijn.

k u n n e n w o r d e n . Z o blijkt d a t A d r i ­ a a n v a n D i s n i e t alleen a n d e r m a n s boeken populair maakt, m a a r dat hij ook zijn e i g e n w e r k a a r d i g w e e t te slijten. O p d e lijst v a n 9 a u g u s t u s k o m t hij m a a r liefst t w e e m a a l voor. Verder n o e m t het blad de in­ middels legendarische Conny Pal­ m e n en b i j v o o r b e e l d h e t 'boekje open' van Renate Rubinstein over Simon Carmiggelt. Volgens d e familie R i e n k s v a n d e v u ­ b o e k h a n d e l is e r b i n n e n d e p o p ­ ulaire sector sprake van rijzende en dalende sterren. "Frans Poind ver­ kocht vorig jaar goed en n u n a u w e ­ lijks m e e r . D i e is u i t , e v e n a l s b i j ­ voorbeeld Kees van K o o t e n . " H e t k a n s o m s enige tijd d u r e n v o o r e e n auteur doorbreekt: de eerste bundel P/ay6o3'­columns van Yvonne K r o o n e n b e r g sloeg p a s a a n n a d a t d e t w e e d e . Alles ivent behalve een vent, h e t t o t h i t g e s c h o p t h a d . O p d e t w e e d e h a n d s b o e k e n m a r k t in de O u d e m a n h u i s p o o r t , die s t r a t e ­ gisch v o o r d e u i t g a n g v a n e e n v a n de grotere complexen van de UvA ligt, v e r k o o p t m e n o n d a n k s d e l a g e

p r i j z e n n i e t veel a a n s t u d e n t e n . " S t u d e n t e n z e u r e n al o v e r e e n t i e n ­ tje, o m d a t z e v o o r d a t g e l d ook i n

" B i j d e u i t r e i k i n g v a n d e AKO­lite­ r a t u u r p r i j s h a d ik alle g e n o m i n e e r ­ d e b o e k e n bij r e c e n s e n t e n o p d e k o p getikt. D i e vlogen w e g . " E e n o n b e k e n d b o e k , h o e goed ook, verkoopt niet. En daar onder onbe­ k e n d alles w a t o p h e t m o m e n t n i e t i n d e m o d e is v e r s t a a n k a n w o r d e n , blijft h e t o v e r g r o t e deel v a n d e w e ­ reldliteratuur voor studenten ver­ b o r g e n . Bij d e v u ­ b o e k h a n d e l b e ­ t r e u r t m e n die teloorgang van het l i t e r a i r e erfgoed. " V r o e g e r lazen s t u d e n t e n veel m e e r . Z e m o e s t e n bijvoorbeeld a l l e m a a l Kafka gele­ zen hebben, m a a r n u kunnen ze r u s t i g z o n d e r . H e t is n o g m a a r e e n betrekkelijk k l e i n e g r o e p d i e z i c h echt voor literatuur interesseert. D e r e s t k o o p t e e n k e e r in d e d r i e m a a n d e n i e t s w a a r v a n ze g e h o o r d h e b b e n d a t h e t goed schijnt t e z i j n . " (Jan­Jaap Heij)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen