Ad Valvas 1991-1992 - pagina 249

AD VALVAS 12 DECEMBER 19911

PAGINA S

I Gekissebis doet Tlnbei^en Instituut wankelen Economen van VU, UvA en uit Rotterdam met elkaar in de slag over onderzoekschool

I

Het imago van het Tinbergen instituut, een economisclie onderzoeicschooi van de VU, de UvA en de Erasmus Universiteit, iiep oniangs een forse deuk op. Het prestigieuze instituut zag een subsidie van de Nederlandse org anisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek naar concurrent CentER uit Tilburg gaan. Prof. F.A.G den Butter, VUeconoom en lid van het Tinbergen-bestuur, noemt "onderling gekissebis" de oorzaak van de nederlaag. Met name de UvA lig t dwars. De grootste Amsterdamse universiteit wil een eigen onderzoeksinstituut.

e?"'* *

INSTITUU

Het Tint>e rge n Instituut: UvA (linlts), V U (rechtsboven) en Erasmus Unive rsKe it (re clitsonde i/ Jan-Jaap He ii

Eind oktober maakte de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk On­ derzoek (NWO) bekend welke onder­ zoekscholen zichzelf in het vervolg tot de top van de vaderlandse wetenschap mogen rekenen. ledere universiteit mocht een aantal plannen voor dergelij­ ke scholen, die bestaan uit een tak waarin onderzoek op hoog niveau wordt verricht en een tak waarin Aio's worden opgeleid, bij Nwo indienen. De beste twaalf voorstellen werden be­ loond met één miljoen gulden. Het lijstje van twaalf zorgde m econo­ menland voor nogal wat gefronste wenkbrauwen. Het Tinbergen Insti­ tuut, een samenwerkingsverband van de Erasmus Universiteit uit Rotterdam (EUR), de Universiteit van Amsterdam

(UVA) en de vu, ontbrak er namelijk op. De Tilburgse concurrent van deze on­ derzoekschool, CentER genaamd, ging met de eer en het geld aan de haal. Dat was opmerkelijk, omdat het Tin­ bergen Instituut doorging voor hét model van een onderzoekschool. Het instituut leidt al sinds 1987 Aio's op. Bovendien werkt een flink deel van de Nederlandse top­economen aan een van de drie deelnemende universiteiten. Het onderzoek van het instituut ­ uit te voeren m het nieuw op te richten Tin­ bergen Research Institute ­ maken daardoor een gerede kans uit te groeien tot internationaal befaamde weten­ schap.

Zo moet een onderzoekschool er uit zien, luidde alom het commentaar. Dit is wat minister ïützen met zijn plannen voor ogen heeft. De NWO dacht er an­ ders over. De organisatie koesterde twijfels over het 'interdisciplinaire ka­ rakter' van het instituut en vond dat een goed onderzoeksprogamma ont­ brak, zo blijkt uit een brief die het be­ stuur van het Tinbergen Instituut, dat bestaat uit vertegenwoordigers van EUR, UVA en vu, begin november naar de universitaire achterban stuurde.

Onderzoekstak Prof. F.A.G. den Butter, vu­vertegen­ woordiger in het bestuur van het insti­ tuut, toont zich anderhalve maand na dato nog steeds verbaasd over het ver­ wijt van de NWO dat het instituut met interdisciplinair zou werken. "CentER uit Tilburg bestaat ook alleen uit eco­ nomen. Ik begrijp het argument daar­ om gewoon niet." Hij stemt echter wel in met de constatering dat het instituut geen goed onderzoeksprogramma heeft. "Dat is waar. We hebben wel ­ in een zogenaamde bouwcommissie, waar ook enkele betrokken wetenschappers in zaten ­ een blauwdruk gemaakt voor het Tinbergen Research Institute. Die aanzet tot een onderzoeksprogramma is bij de verschillende faculteits­ en uni­ versiteitsbesturen op tafel gelegd, maar die hebben er nog geen beslissing over genomen." De bnef van het Tinbergen­bestuur is volgens Den Butter verstuurd om de

Er zijn vele soorten dood, maar alleen die van li­ chaam en geest is echt het einde. De rest heeft nog nooit zo hard geleefd. De dood van de roman? Er hoefde niet eens een Milan Kundera voor op te staan om te beweren dat de roman het meest geëigende medium is om de veelzijdigheid van het leven op te roepen. De romans en verha­ len waren er zelf als de kippen bij om hun vitaliteit te bewdjzen: boeken van 600, 800 of 1.300 pagi­ na's. Het zien van die kinderzitjes doet je spon­ taan een berekening maken om je intuïtie te be­ vestigen dat die nooit helemaal gelezen kunnen worden ­ geen tijd. De dood van de literatuur dan maar, zoals aange­ kondigd door Alvin Keman in zijn boek The Death of Literature} Je hoeft alleen maar met een knekel­ achtige vinger naar de literatuur te wijzen of haar pennen, schrijfinachines en tekstverwerkers begin­ nen abrupt zoveel gedichten, romans en essays te produceren dat de hardgekookte concurrenten van de literatuur (de mega­uitgevers, de televisie­ stations) er een warme belangstelling voor krijgen. Dat moeten we hebben, hoor je ze denken, dat is de real stuff. Hetzelfde gaat op voor het einde van de geschiedenis. Je kunt je hoofd niet afwenden of de geschiedenis heeft het weer op zijn heupen. De religieuze­, stammen­ en burgeroorlogen zijn weer een feit. De dood van de filosofie dan, is die een beetje echt? De Amerikaanse filosoof Richard Rorty heeft een paar jaar geleden de lijkrede van de filo­

betrokkenen "nog eens op het hart te drukken dat dat programma er snel moet komen". De subsidie van de NWO was enkel een eerste ronde in het ge­ touwtrek rond de onderzoekscholen: ze moeten begin 1992 ook 'erkend' wor­ den door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Vol­ gens de brief is die erkenning 'volstrekt uitgesloten' als niet snel duidelijk wordt wat de economen met hun instituut willen. De trage besliütvorming, en daarmee het ontbreken van een goed program­ ma, wijt Den Butter aan "onderling ge­ kissebis". De drie economische facul­ teiten kunnen het niet eens worden over de opzet van de 'onderzoekstak', het Tinbergen Research Institute. In de brief van het Tinbergen­bestuur krijgen de drie, en de UVA in het bijzonder, daarom behoorlijk op hun kop. "De signalen die het NWO­bestuur ontving waren dermate tegenstrijdig dat het be­ denkingen had over verdere samenwer­ king in het Tinbergen Instituut als on­ derzoekschool. Met name geluiden vanuit de Universiteit van Amsterdam waren reden te vermoeden dat de facul­ teitsbesturen nog niet op één lijn zaten", aldus de bnef.

Aas Wat is het geval: de UVA is bezig een eigen onderzoekcentrum op te zetten, ACE (Amsterdam Centre of Economics) geheten. Het Tinbergen­bestuur is daar

Carel Pe e te rs

Het leven na de dood sofie uitgesproken en gezegd dat er geen universe­ le menselijke natuur is en dat er geen universele of eeuwige waarden zijn en dat de filosofie dus zon­ der werk zit: er zijn louter historisch bepaalde ver­ halen en die kunnen meer of minder interessant zijn. Verklaar iets voor dood en het begint te leven. Ie­ mand hoeft maar de zeis te voorschijn te halen of alles begint in bloei te staan. De mededeling over het einde van de filosofie gaf de filosofie ineens vleugels en ontkrachtte de bewering van de ro­ mantische dichter John Keats die zegt dat "Philos­ ophy will clip an Angel's wings". Het filosofische tijdschrift Knsu zie ik ineens op veel plaatsen lig­ gen, er zijn uitgevers (zoals Kok Agora en De We­

Foto s Bram de Hollander, Nico Boink en Levien Wiiiemse

volgens Den Butter "nogal boos" over. Men vreest dat de grootste van de twee Amsterdamse universiteiten van het Tinbergen Instituut af wil. Volgens de­ caan prof. J.W. Zwemmer van de eco­ nomische faculteit van de UVA is dat echter niet het geval: "Wij zijn absoluut niet van plan uit het Tinbergen Insti­ tuut te stappen. Het ACE past daar juist prima bij. Onderling is afgesproken dat er zowel in Amsterdam als in Rotter­ dam een vestiging van het instituut komt. Ons centrum kan de Amster­ damse tak worden." De vu gaat waar­ schijnlijk aan het ACE meedoen. De twee universiteiten zijn nog in onder­ handeling, maar vice­decaan A.H.Q.M Merkies van de vu­economen staat met afwijzend tegenover het ACE­plan: "Sa­ menwerking binnen Amsterdam ligt voor de hand."

Onschtildig Hoewel de UVA van plan is bij het Tin­ bergen Instituut te blijven, hebben de economen aldaar wel kritiek op de blauwdruk van de 'bouwcommissie'. Prof. F. van der Ploeg, betrokken bij het opzetten van het ACE, meent dat het onderzoek van het Tinbergen Instituut te grootschalig is. "Er is een bureaucra­ tisch argument om tot één school te komen, maar dat betekent niet dat die school ook grote onderzoeksprogram­ ma's moet hebben. Mijn ervaring is dat onderzoek een afnemende meerwaarde knjgt als het in teams van meer dan één persoon wordt verricht."

reldbibliotheek) die de laatste paar jaar zoveel filo­ sofische boeken uitgaven dat er een catalogus van twintig pagina's gemaakt kan worden. Het nieuwe boek met essays over filosofie en literatuur van de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum {Love's Knowledge) is niet bepaald een romaimetje, maar een boek van 400 pagina's. Een beetje boekhandel heeft er een flinke stapel van. Het Filosofisch Agentschap Ithaka publiceerde onlangs deel III van de reeks Ergo Cogito, boeken met steeds tien essays van jonge filosofen. In het eerste deel werd de retorische vraag gesteld "wordt Nederland filosofischer?" en in elk nieuw deel werd die vraag herhaald, alsof er nog steeds geen antwoord was. Het antwoord is natuurlijk "ja, dat werd tijd". Ik ben natuurlijk niet de aangewezen persoon om iets aardigs over het postmodernisme te zeggen, maar het zou wel eens kunnen dat de toestand van radeloosheid ('aporie') die het postmodernisme opriep zoveel weghad van een doodsstrijd van de filosofie dat het laatste restje van de filosofie de schrik te pakken had, opkrabbelde en zich ging af­ vragen waar men in hemelsnaam mee bezig is ge­ weest. Zo moet het gegaan zijn, met als gevolg dat de filosofie leeft als nooit tevoren. Een van de aardigste essays in Ergo Cogito II (ge­ schreven door Heleen J. Pott) gaat over de vraag wat de filosofie door de eeuwen heen over de lief­ de heeft gedacht. Het is bijna voorspelbaar dat zij te rade moet gaan bij Goethe, Flaubert, Proust,

De motieven voor het opzetten van het ACE zijn echter minder onschuldig dan de UVA het in eerste instantie doet voor­ komen. Volgens Den Butter denken de uvA­economen, die vorig jaar bijna ten gronde gingen aan onderlinge conflic­ ten, sinds de komst van Van der Ploeg, een van 's lands betere economen, dat ze de beste faculteit van Nederland kunnen worden. "Het zou kurmen dat ze het Tinbergen Instituut niet meer nodig denken te hebben." "Als de andere partijen niet met plan­ nen komen, dan vragen wij ons af wat we met het instituut aanmoeten. Dan gaan we alleen verder", reageert Zwem­ mer van de UVA. Mocht het Tinbergen Instituut niet doorgaan of de bijdrage van de andere faculteiten te klein zijn, dan IS het ACE voor Zwemmers faculteit een "mooi alternatief'. Van der Ploeg noemt nog een andere reden voor het ACE­plan. "De Erasmus Universiteit is sinds de zomer bezig een pand in Rotterdam in te nchten, zonder overleg met ons of met de vu. Zij den­ ken blijkbaar dat het hele Tinbergen Instituut naar Rotterdam komt. Het ACE is daar een reactie op: wij zijn niet van plan om naar Rotterdam te gaan." Decaan prof J. Verhulp van de Rotter­ damse economen doet die beschuldi­ ging af als onzin. "Het is niet waar dat er hier allerlei dingen achter de rug van de andere universiteiten om gebeuren. Wij zijn voor het Rotterdamse deel van het instituut een pand aan het verbou­ wen. Dat is alles."

Nabokov en Iris Murdoch om haar betoog enigs­ zins solide te maken. Door de filosofie is de liefde vooral gezien als iets geestelijks en verhevens, in de literatuur heeft de liefde de smaak van het ver­ bodene. Liefde in de literatuur is iets anders, dat is passie, is "heftig en absoluut, zelden gespeend van egoïsme en bezitsdrang". Het essay van He­ leen Pott verklaart waarom de filosofie kan leven na haar dood: ze krijgt vleugels door de enkelvou­ dige verbeelding van schrijvers. Die wordt als bron van kennis opgevat, en niet als concurrent van de filosofie. Er is niets mis met de ambitie van defilosofieom te proberen iets algemeens te zeggen over bepaal­ de verschijnselen, als er maar steeds van het bij­ zondere wordt uitgegaan, en het bijzondere staat altijd dichtbij het leven zoals het geleefd en be­ dacht wordt ­ en door schrijvers wordt opgeroe­ pen. Een mooi voorbeeld van filosofie die uit deze bron voortkomt is te vinden in het boek Living Philosophies (samengesteld door Clifton Fadiman). Stephen Spender, George Steiner, Czeslaw Mi­ losz, Elie Wiesel, Leslie Thomas en zo'n dertig andere auteurs schrijven daann over hun werk en filosofische credo. Dat is riskant werk en oor­ spronkelijke lectuur. De drie delen Ergo Cogito verbleken daar natuurlijk bij, maar het is al heel wat dat de bijdragen niet meer alléén uit de pape­ gaaienesten komen waarin Nietzsche, Heidegger of Foucault tot in de tweede macht worden nage­ praat. „__.„____

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen