Ad Valvas 1991-1992 - pagina 519

AD VALVAS 7 MEI 1992

I PAGINA B O'S."

*•

vu­bibliotheek stapt eindelijk over op geautomatiseerde catalogus

Microfic Foto Peter Wolters, AVC/VU

Na vele jaren wachten is het dan zover: de catalogus van de VUbibliotheek is geautomatiseerd. De microfiches kunnen de kast in en de rammelende leesapparaten kunnen worden afgevoerd naar het Waterlooplein. Om met de computers om te kunnen gaan, moeten de gebruikers alleen nog even naar school toe.

Frank van Kolfsch ooten Maandag 11 mei is een historische dag voor de vu­bibliotheek. Op de elfde verdieping van het hoofdgebouw ver­ dwijnen dan de laatste microfiches en leesapparaten. De 700.000 titels van de bibliotheekcatalogus zijn dan alleen nog

toegankelijk via computerterminals. De vu is een van de laatste bibliotheken in Nederland die overschakelt op een ge­ automatiseerde catalogus. Bij de biblio­ theek van de Universiteit van Amster­ dam kan bijvoorbeeld al bijna tien jaar met behulp van de computer worden gezocht.

Foutmelding Bij de vu heeft de invoering onder an­ dere zo lang geduurd, omdat de biblio­ theek de hele catalogus in één klap be­ schikbaar wilde hebben via de compu­ ter. De Universiteit van Amsterdam, met haar miljoenen titels, is nog altijd niet klaar met het invoeren van alle ti­ tels. Talloze titels die in de antieke kaartenbakken aan het Singel te vinden zijn, moeten nog worden verwerkt. Het zoeksysteem van de automatische catalogus van de vu wijkt nogal af van dat van de Universiteit van Amsterdam, waar veel bibliotheekgebruikers al erva­ ring mee hebben opgedaan. Daarom geeft de bibliotheek volgende week spe­ ciale mstructiedagen op de elfde verdie­ ping. Dat is wel nodig ook, want de ge­ oefende computergebruiker zal nogal moeten wennen aan het werken met de zogenaamde functietoetsen. Bij het geven van een 'Return', een tweede na­ tuur voor de pc­gebruiker, geeft het vu­ systeem een foutmelding. Dat blijkt bij gebruikers die met het nieuwe systeem hebben gewerkt, bij de medische facul­ teit IS de geautomatiseerde catalogus al enige tijd ingevoerd, irritaties op te wekken. Het systeem, dat is ontworpen door de Amerikaanse firma CLSI, wordt

Iedereen schijnt tegenwoordig te denken dat alles wat van belang is wel te vinden zal zijn in kranten, tijdschriften of op de televisie. Dit is een hardnek­ kig misverstand. Wat werkelijk de ogen opent of onverwacht is, vind je daar zelden. Kranten met grote oplagen, publiekstijdschriften en de televisie zien de lezer of de kijker als een kannibaal met een slecht ontwikkeld spijsverteringsorgaan. Van iets origineels zou hij oprispingen kimnen krijgen, maar het populaire, het eenvoudige of het vulgaire zal er in gaan als lammetjespap. Wie iets interes­ sants wil lezen moet het in het kleine zoeken. In het nieuwste nummer van het literaire tijdschrift Maatstaf (nr 4, 1992, oplage circa 1250 exempla­ ren) staat eem essay van Frans Ruiter en Wilbert Smulders dat is geschreven met de rug naar de ac­ tualiteit, maar dat is precies waardoor er iets in staat dat nog nergens te lezen was. Arnold Heumakers en Willem Kuipers (beiden verbonden aan de Volkskrant) schreven een tijdje geleden (8­9­1991) in hetzelfde tijdschrift over de opvolgers van wat men in de literatuur De Grote Drie noemt (Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch en Gerard Reve). Dat waren volgens hen A.F.Th, van der Heijden, Oek de Jong en Frans Kellendonk. Him schrijverschap zou op hetzelfde niveau staan en van eenzelfde inzet getuigen. In hun essay 'De demobilisatie van de moderne schrijver' reageren Ruiter en Smulders op dit stuk van Heumakers en Kuipers, zonder direkt in te gaan op deze aflossing van de wacht. Ze bestrijden eenvoudig dat er nog gesproken kan worden van

door hen niet erg gebruikersvriendelijk gevonden. Volgens M. Raasveldt van de afdeling automatisering gebruiken honderden bibliotheken in de wereld het CLSi­systeem. De vu heeft in 1986 gekozen voor dit systeem omdat de prijs­prestatieverhouding het gunstigste zou zijn. Op het moment van aankoop was er ook geen goed alternatief voor de programmatuur. Andere N ederland­ se bibliotheken kozen voor het ontwer­ pen van een eigen systeem, maar dat vond de vu te duur. CLSI zorgde eind 1987 voor een onaangename verrassing door over te stappen op een ander be­ stunngssysteem, waardoor de vu een deel van haar net aangeschafte appara­ tuur moest vervangen voor een bedrag van bijna zeven ton.

Verwend De nieuwe computercatalogus is verge­ leken met die van de UVA geen wonder van snelheid. Het duurt ongeveer een seconde voordat het scherm volloopt met titels, en dat is lang voor de ver­ wende gebruiker. Volgens Raasveldt zal deze wachttijd over enkele maanden aanzienlijk korter zijn, omdat de biblio­ theek tot die tijd nog delen van het be­ stand moet laden, waardoor het sys­ teem extra zwaar belast is. Hij vindt de klacht over lange wachttijden ook over­ dreven: "Het gaat toch een stuk sneller dan microfiches." Raasveldt verwacht ook dat de gebruikers snel zullen wen­ nen aan het tegendraadse CLSi­systeem. Bij de invoering van het vrij gebruikers­ vriendelijke systeem in de uvA­biblio­ theek waren aanvankelijk veel klachten

Carel Peeters

Het kwade geweten van commercie en populisme een erfopvolging van dit soort schrijverschap, omdat de maatschappelijke en culturele omstan­ digheden drastisch veranderd zijn. ("Er zal nooit meer een nieuwe Hermans of een nieuwe Reve komen"). Aan dit originele standpunt gaat een ex­ cursie vooraf door de Nederlandse literatuur en de Nederlandse samenleving vanaf het einde van de vorige eeuw, waarbij bekeken wordt welke positie schrijvers in een veranderende samenleving inge­ nomen hebben. Ruiter en Smulders doen dat met grote stappen en met veronachtzaming van nuan­ ces, maar het levert wel iets op, hoe discutabel hun visie uiteindelijk ook is. De rode draad van Ruiter en Smulders is de vraag naar het cultureel leiderschap in de twintigste eeuw. Vanaf de Eerste Wereldoorlog stond de cul­

te horen van bezoekers die hulpeloos voor het computerscherm stonden. Ze moesten regelmatig assistentie inroepen van het bibliotheekpersoneel, ondanks het feit dat op het scherm een glashel­ dere instructie te lezen was. Inmiddels weten de meeste bezoekers daar zelf hun weg te vinden door de catalogus.

Pleisters Bij de terminals op de vu ligt een A4tje waarop de belangrijkste aanwijzingen staan vermeld. Voor gebruikers die het fijne willen weten van de catalogus be­ vindt zich ook een uitgebreide handlei­ ding bi) de apparaten. Sommigen zullen het verdwijnen van de microfiches be­ treuren. Anderen zullen opgelucht ademhalen dat de apparaten die soms met pleisters bij elkaar gehouden moes­ ten worden, nu op de volgende Ko­ ninginnedag verhandeld kimnen wor­ den. " Een volgende stap in de automatisering van de vu is de ontwikkeling van een conversiesysteem waardoor uitwisseling met de centrale catalogus van de Ko­ ninklijke Bibliotheek in Den Haag mo­ gelijk moet worden. De bedoeling is dat de vu ook de beschrijving van de KB­ti­ tels kan converteren en opnemen in het eigen bestand. Dat scheelt veel werk, omdat anders elke bibliotheek afzon­ derlijk zo'n beschrijving moet maken. De Koninklijke Bibliotheek kan op haar beurt titelbeschrijvingen die alleen bij de vu aanwezig zijn overnemen met het conversiesysteem dat CLSI op dit mo­

ment ontwikkelt. De automatisenngsontwikkelingen bin­

tuur onder druk door de opkomst van de massa. In de jaren dertig keerden de schrijvers zich af van de gevestigde orde van de burgers. Men verzette zich tegen de opstand der horden en verdedigde alles waar de dichter voor stond. Volgens Ruiter en Smulders was dit in de kern al een defensieve houding. Na de oorlog stond de literatuur, met schrijvers als Hermans, Reve en een groep als de Vijftigers, nog scherper tegenover de maatschappij en was haar status een subversieve: net als in de jaren dertig bestond de literatuur waar het om ging uit criticasters en ontmaskeraars van de bur­ gerlijke hypocrisie. In de jaren zestig vond een ver­ menging van literatuur en journalistiek plaats en zorgde het optreden van Barbarber ervoor dat de schrijver niet meer vijandig tegenover de maat­ schappij stond. Dit proces heeft zich doorgezet met als voorlopig eindpunt dat schrijvers zich ook veel op de televisie gingen vertonen en het onder­ scheid tussen elite en massa vervaagde: "Deze grootscheepse verschuiving van kleine, exclusief­ culturele organen naar culturele massamedia kan worden gezien als een massaal afscheid van de overleefde pretentie van literatuur en als een sterk verval van het aura van de 'dichter'", schrijven Ruiter en Smulders. Ruiter en Smulders benadrukken het absorbtie­ vermogen van de samenleving in de laatste vijfen­ twintig jaar: alle kritiek en subversiviteit weet de Nederlandse samenleving te integreren, waardoor de vijandigheid van de literatuur ten opzichte van de samenleving verdwijnt. De beide auteurs bewe­

nen de vu­bibliotheek steken nogal schraal af bij die aan Katholieke Uni­ versiteit Brabant(KUB). Daar opent mi­ nister Ritzen op 21 mei een nieuw bi­ bliotheekgebouw dat 45 miljoen gulden heeft gekost en dat is voorzien van de allernieuwste snufjes, met als een van de hoogtepimten de Lendomaat. De lener stopt zijn of haar chipkaart in dit apparaat, dat vervolgens eerst contro­ leert of het lidmaatschap wel is betaald en eerder geleende boeken zijn terugge­ bracht. Daarna moet de lener zelf het gewenste boek over een glazen nut schuiven om de barcode te laten lezen, een systeem dat het winkelpubliek onder andere al kent uit de supermark­ ten van Albert Heijn. Er komt dus geen personeel meer aan te pas in deze 'leen­ straat'.

Topics Een andere mogelijkheid om van te wa­ tertanden die de KUB biedt is het pro­ gramma Topics. Dit is ideaal voor ge­ makzuchtige wetenschappers. Het pro­ gramma houdt aan de hand van een uitgekiend systeem van trefwoorden bij welke nieuwe artikelen en boeken er verschijnen over een bepaald topic en geeft dit per computerpost door aan de individuele gebruiker, die daardoor niet langer min of meer per ongeluk te weten komt dat er iets van belang is ge­ publiceerd op zijn of haar vakgebied. Dit prachtige programma zal wellicht op termijn ook op het netwerk van de vu beschikbaar komen. Maar voorlopig IS het al heel wat dat de microfiches zijn afgeschaft.

ren zelfs gaan dat niet alleen de schrijvers, maar ook de intellectuelen hierdoor zijn 'gedemobili­ seerd' ('de intellectuele en artistieke horzel is van zijn angel beroofd'). Van een erfopvolging van De Grote Drie kan geen sprake zijn omdat de heden­ daagse schrijvers niet meer met een vijandige sa­ menleving te maken hebben. Ze worden in de maatschappij en cultuur opgenomen en spelen er geen normerende of leidende rol meer in. Ook heeft het verdwijnen van de tegenstelling tussen hoge en lage cultuur hun positie bescheidener ge­ maakt. Wie blijft geloven in de schrijver als vijand van de samenleving, doet dat uit nostalgie. Dit zijn allemaal sweeping statements. Toch kunnen die niet met één beweging van tafel worden ge­ veegd. Feit is dat de overmacht van makkelijk ver­ teerbare populaire cultuur de cultuur die extra aandacht vraagt dreigt weg te drukken. Maar Rui­ ter en Smulders zijn sympathisanten van de Ame­ rikaanse filosoof Richard Rorty en dat leidt tot een onkritische en fatale liberaliteit. Om het maar on­ omwonden te zeggen: zij zien over het hoofd dat de echte cultuur, die zich zo min mogelijk afgeeft met dat wat alleen maar populair is, nog steeds het ware criterium is. De echte cultuur staat dus nog steeds vijandig tegenover populaire cultuur. Zij is het kwade geweten van iedereen die dage­ lijks zijn ziel verkoopt aan de commercie of het populisme. Of je die echte cultuur nu 'hoger' noemt of niet, dat kan mij weinig schelen, ze steekt voldoende uit om goed te kunnen zien en om onrustig van te worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen