Ad Valvas 1991-1992 - pagina 315

AD VALVAS 30 JANUARI 19921

PAGINA 5

Tandheelkunde emancipeert stapp 'Bij gelijke geschiktheid kiest men acht van de tien keer voor een man Jan-Jaap Heii

"Het is wetenschappers moeilijk aan hun verstand te brengen dat mannen niet per definitie beter, daadkrachtiger of assertiever zijn dan vrouwen. Waar­ om is bijvoorbeeld Donner in het colle­ ge van bestuur van de vu benoemd? Je maakt mij niet wijs dat er in N ederland geen vrouwen met vergelijkbare capaci­ teiten, en een christelijke achtergrond, te vinden zijn." Astrid Kee, bij de dienst personeelsza­ ken van de vu belast met het positieve­ actiebeleid, wijt de schaarste aan vrou­ wen in het universitaire vooral aan 'sekse­stereotjfpen': mannen hebben meer kwaliteit, zo meent de weten­ schapper, en kwaliteit is heilig. De beste kandidaat moet een beschikbare baan krijgen. Kee: "De kwaliteit van sollicitanten is uiteraard belangrijk. Je kunt niet zomaar iemand van de straat halen. Maar als een man en een vrouw beiden geschikt zijn voor een baan, dan kiest men acht van de tien keer voor de man. Die wordt iets extra's toegedicht, alleen omdat hij een man is. Dat is na­ tuurlijk onzin. Er zijn nu ongeveer evenveel mannelijke als vrouwelijke stu­ denten, en er is geen enkele reden om aan te nemen dat de studentes na hun studie minder goed zouden zijn in hun vak. Vrouwen horen dus veel vaker be­ noemd te worden." Kee werkte mee aan de nota positieve actie die onlangs bij ACTA, de gecombi­ neerde tandheelkunde­faculteit van de vu en de Universiteit van Amsterdam (UVA), het licht zag. De tandheelkundi­

gen willen meer vrouwelijk personeel. 45 procent van hun studenten is van vrouwelijke kunne, tegen 20 procent van de wetenschappelijke staf. Een wanverhouding, zo menen de opstellers van de nota. In het jaar 1995 moet 45

die verantwoordelijk was voor de nota, Vrouwen zijn er nog altijd moeten de voornemens "stapje voor veel te weinig aan de VU. stapje" gerealiseerd worden. "Het is nutteloos om te eisen dat over drie jaar Ze worden alles is opgelost. De vakgroepen stellen gediscrimineerd, vooral als het personeel aan, maar ze weten vaak eens dat er zoiets bestaat als posi­ er goede betrekkingen te niet tieve actie. Dat moet ze eerst duidelijk worden gemaakt. Vervolgens moeten ze verdelen zijn. Mannen leren hoe ze personeel kunnen selecte­ vinden zichzelf onb ewust ren zonder te discrimineren. Pas dan het zin ze te vragen meer vrouwen beter, zo meent Astrid Kee heeft aan te stellen. Met dat hele proces gaat van de dienst de faculteit nu beginnen." personeelszaken. Handelswaar Verschillende faculteiten Ter Horst constateert een welwillende houding onder de tandheelkundigen: ze hebben positievedragen de vrouwenemancipatie een actieplannen gemaakt, die warm hart toe. Als voorbeeld noemt ze een vrouwen-headhuntersbureau dat in moeten leiden tot meer het verleden werd ingeschakeld om een vrouwelijk personeel. Veel directrice voor de faculteit te zoeken. "Iedereen was het er over eens dat we resultaat is er nog niet dat moesten proberen. Het was ook een het bureau kwam met een uit­ geboekt. De VU doet rustig succes: stekende kandidate." Die trok zich wel­ aan, om ruzie te vermijden. iswaar op het laatste moment terug,

procent van de 'universitair docenten' ook uit vrouwen bestaan. Vier jaar later moet voor de 'universitair hoofddocen­ ten' dat zelfde percentage gehaald zijn, waarna in 2003 de hoogleraren volgen. Bij het ondersteunende personeel ­ se­ cretaresses, laboranten, de faculteitsdi­ recteur ­ is sprake van een andere wan­ verhouding. Vrouwen genoeg, maar niet in de hogere functies: de secreta­ resses en analystes maken nauwelijks carrière. Ook dat moet op termijn ver­ anderen. Volgens UvA­docente dr. Guusje ter Horst, voorzitster van de projectgroep

maar daar konden noch de headhunters noch de faculteit iets aan doen. De ge­ gadigde gaf haar baan niet op omdat ze bij ACTA te weinig zou verdienen. De welwillende houding verandert ech­ ter in "verdeeldheid" als positieve actie in de praktijk wordt gebracht. Aan de UVA, zeer ambitieus op dit punt (voor een deel van de vacatures is het ver­ plicht een vrouw te benoemen), heeft het beleid in het verleden herhaaldelijk tot grote ruzie geleid. Het samenwer­ kingsverband ACTA ­ het plan betreft het personeel van beide universiteiten ­ koos daarom voor een voorzichtiger be­ nadering. Dwang is uit den boze. Ver­ gaande maatregelen zijn niet acceptabel voor de tandheelkundigen, zo bleek de

Astrid Kee: 'IVIannen niet beter of daadkraclitiger'

projectgroep uit gesprekken met de werkvloer. De sterk onderbedeelde ca­ tegorie 'universitaire docenten' uitge­ zonderd worden er geen banen gereser­ veerd voor vrouwen. De projectgroep doet vooral praktische aanbevelingen: meer werken in deeltijd, scholing en vrouwvriendelijker adver­ tenties. Het streefcijfer van 45 procent vrouwelijk personeel is geen wet van Meden en Perzen: als het niet haalbaar blijkt, dan wordt het verlaagd. Ondanks die bescheiden ambities is Ter Horst niet meer dan gematigd opti­ mistisch over het plan. De ingesleten gewoonte om de wetenschapper als man te zien is niet zo snel verdwenen. Een beetje extra druk op de ketel lijkt Ter Horst, sinds kort voorzitter van de de universiteitsraad van de UVA, per­ soonlijk dan ook wenselijk. "Een colle­ ge van bestuur kan best convenanten met faculteiten afsluiten over positieve actie. Meer geld in ruil voor meer vrou­ wen. Met een premie gaat het allemaal een stuk sneller. Het is natuurlijk te dol voor woorden dat je er zo over moet praten, vrouwen zijn tenslotte geen handelswaar, maar het werkt wel."

Soevereiniteit Beleidsmedewerkster Kee van de vu ziet meer in de 'rustig aan, dan breekt het lijntje niet'­oplossingen die de tand­ heelkundigen in hun nota bepleiten. De voorzichtigheid van ACTA is aan de vu

Dr. Guusje ter Horst: 'Voornemens stapje voor stapje realiseren' s­*­ ••• s

Foto Bram de Hollander

Ik heb een blik mogen slaan in De Lieverd en de Schurk. Een onderzoek naar de Aardige en de Nare Man in de hedendaagse Nederlandse literatuur, in het bijzonder door vrouwen geschreven. Het is een studie van Hannemieke Stamperius, bekend van haar jaarlijkse bespreking van romans en verhalen het jaar daarvoor door vrouwen gepubliceerd. Ze doet dat altijd in het maandblad Opzij, zo ook in het onlangs verschenen februari­nummer. Ik kijk daar altijd naar uit. Het zijn beursberichten. Zelden staat bij haar een schrijfster laag genoteerd, altijd is de handel levendig. Soms is een schrijfster in Stamperius' haar nieuwe boek niet helemaal overtuigend, dan beursberichten zakt ze een puntje. over mannen Het recente beursbericht in Opzij concentreert zich op mannen in boeken van vrouwen en op de vraag of de koers van Aardige Mannen daarin zelfde zijn als het leven zelf. Vandaar haar teleur­ stijgt nu zij de indruk heeft dat de mannen in het stelling dat het niet klopt: meer aardige mannen in werkelijke leven elk jaar aardiger worden. Maar het echte leven, maar niet in het literaire leven. misschien komt dat, vraagt ze zich af, omdat ik Hoe kan dat? Leuk is ook dat Stamperius altijd ouder en milder word. Ze komt ieder geval tot de heel kort schrijft waarover een boek 'gaat'. Ze let conclusie, staat in de inleiding, 'dat er weinig aar­ dan scherp op hoe het met verhouding tussen de dige mannen leven in boeken van vrouwelijke au­ seksen is gesteld. Daarbij gebruikt ze twee malle­ teurs.' Dat gaat dus niet goed. Zeker schijnt te zijn tjes: een in de vorm van de Aardige Man en een in dat de mannelijk hoofdpersoon 'in opmars' is, ook de vorm de Nare Man, de eerste met borsthaar­ al is haar onderzoek verricht door middel van de tjes, zachte handjes, glimlachje en alles, de tweede natte vinger. Hannemieke Stamperius houdt de met macho bicepjes, gouden kettinkjes en een beurs bij van de boeken die 'de man­vrouw­relatie tanga minislip. anno 1991 behelzen', zij zal het dus wel weten. Mooi zijn altijd die beursberichten van Hanne­ Die malletjes legt ze dan bijvoorbeeld over de mieke Starhperiiiis'Dmdat voor haar boeken het­ ­mannen in De wetten van Connie Palmen, zoals '

Carel Peeters

gemeengoed. Het emancipatiebeleid is, geheel volgens gangbare bestuursprinci­ pes, 'gedecentraliseerd'. De universiteit zorgt voor de 'randvoorwaarden': kin­ deropvang, verlof bij zwangerschap en mogelijkheden voor het volgen van cur­ sussen. De universiteit stelt verder ­ op basis van het aantal afgestudeerde stu­ dentes ­ vast hoeveel vrouwelijke Aio's en (beginnende) universitair docenten de verschillende faculteiten aan moeten

bekend een astroloog, een filosoof, een student, een fysicus, een kunstenaar, een priester­schrijver en een psychiater. Een hele gevarieerde collectie, rechtstreeks uit het magazijn. Manipulerend met haar malletjes kan Hannemieke Stamperius in één blik zien hoe laat het is in De wetten: geen Aardige Mannen, alleen Nare. Of, in haar eigen woorden: "De heren zijn vrijwel allen behoorlijk onappetij­ telijk". Dat is wel een tegenvaller voor Connie Palmen, haar aandelen dalen dramatisch. Vonne van der Meer moet ook oppassen. In haar roman Zo is hij past het Nare Man­malletje de daar in rondlopende onverlaat uitstekend, maar Stamperius vraagt zich wel dringend af hoe Van der Meer het in haar hoofd heeft kunnen halen om met een verzachtende omstandigheid aan te komen dragen: "Waarom is de belangrijkste vrouw die hij slecht behandelt gehandicapt?" Ai, daar heeft Vonne van der Meer natuurlijk niet van terug, die wordt hier even betrapt op een gruwelij­ ke misstap. Marie Kessels moet ook nog veel leren blijkens haar roman Boa. Haar hoofdpersoon peinst over haar hardnekkige emoties voor twee mannen, een rechter en politicus. Ingewikkelde verhoudingen zijn dat. Maar als Stamperius haar malletjes hanteert tovert ze alle muisenissen van Kessels hoofdpersoon weg en vraagt ze zich in ge­ moede af of die Kessels wel begrepen heeft 'dat de tegenstelling tussen actieve mannen en passieve vrouwen een culturele constructie is^? Dom' Kes­

Foto Nico Boink, AVC/VU

nemen. De faculteiten mogen vervol­ gens zelf uitmaken hoe ze die percenta­ ges denken te gaan halen. "Zij nemen de mensen aan, en ze moeten zelf be­ slissen hoe ze dat willen doen. Het is wel heel belangrijk dat je hen goed in­ formeert over positieve actie. Als je mensen uitlegt wat de bedoeling is, neemt het verzet af."

Middenmoot De universiteit heeft inmiddels haar plicht gedaan, zo meent Kee ­ "zaken als kinderopvang zijn aan de vu beter geregeld dan elders" ­ maar de soeve­ reiniteit in eigen kring van de facultei­ ten heeft tot nu toe niet veel resultaat opgeleverd, ACTA is de derde die met

plannen komt. Geneeskunde en Theo­ logie gingen de tandheelkundigen voor. De medici, die in 1989 de spits afbeten, hebben volgens Kee redelijk wat succes geboekt. "Die beginnen nu het aantal vrouwen dat ze in dienst horen te heb­ ben te benaderen." De overige faculteiten laten het er voor­ lopig bij zitten. "De bèta's lopen niet zo tegen het probleem op, omdat die maar weinig vrouwelijke studenten hebben. Bij Letteren en Sociaal­Culturele We­ tenschappen werken weliswaar te wei­ nig vrouwen, maar in vergelijking met andere faculteiten zijn het er weer veel. Die lopen dus ook niet zo hard." Kee kondigt aan dat de universiteit in de toekomst met meer nadruk naar de plannen zal gaan informeren. De wat lakse houding van het meren­ deel der faculteiten ten spijt, scoort de vu op emancipatie­gebied niet slecht. "We hobbelen keurig mee in de univer­ sitaire middenmoot", aldus Kee. Van enige gereformeerde afkeer van werken­ de vrouwen is haar nooit iets ter ore ge­ komen. "Ik kom zelf van de UVA. Ik ben daar veel meer tegenstanders van posi­ tieve actie tegen gekomen dan hier."

seltje, loopt nog erg achter. Beter vergaat het Robert, de man van Magda in Margriet de Moors Eerst wit dan grijs dan blauw. Hij vermoordt zijn vrouw. 'Hoewel dit natuurlijk niet zo aardig is, blijft hij sympathiek', schrijft Stamperius nadat ze het gedrag van de man ver­ keerd heeft uitgelegd. Hermine de Graaf mag ook niet klagen. De hoofdpersoon van haar Alleen de heldere uren zit als gegoten in het Nare Man­malle­ tje. Problemen heeft Stamperius met de plaats waar de biceps zouden moeten zitten, daar zit lucht, want biceps schijnt hij niet te hebben. Ook de tangaslip zit de directeur van de psychiatrische inrichting wat ruim. Verder alles in orde: seksis­ me, incomptetentie, uithuizigheid, vreemde vrou­ wen: De Graaf 'is de enige die het seksisme van haar mannelijke hoofdpersoon afstraft'. Een extra pluim is ook haar deel. Ze laat zo onthullend uit­ komen dat de incompetente zak voor zijn wan­ prestaties wordt beloond met bevordering (over het hoofd ziend dat de man juist weggepromoveerd wordt ­ we nemen het niet zo nou). Dat Hermine de Graaf de enige is die het seksisme van haar hoofdpersoon 'afstraft' geeft wel te den­ ken. Het is kennelijk zo dat Nederlandse schrijf­ sters er helemaal niets in zien om straffend door de literatuur te gaan. Is dat de dank voor de jaren­ lange strijd? Het seksisme tiert welig en wordt in de literatuur niet eens 'afgestraft'. Al die schrijf­ sters moeten wel politically incorrect zijn of ze "weten helemaal niet wat er aan de hand is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen