Ad Valvas 1991-1992 - pagina 605

AD VALVAS 18 JUNI 19921

PAGINA 15

VLIEGANGST Zit u aan boord naast iemand die om de vijftien seco nden geconcentreerd een ander famiiiekieicje beicijict? Dan heeft u diidce leans dat het een cliënt'is van dr. Arie Vrolijk. Onder leiding van de klinisch psycholoog proberen VU-studenten mensen van hun vliegangst af te helpen en in 90 pro cent van de gevallen lukt dat ook. "Je moet wel sociaal debiel zijn om geen succes te hebben."

vu-psycholoog helpt fobie bestrijden Liesbeth Klumper Vrolijk behandelt mensen met fobieën, met onberedeneerbare angsten voor bijvoorbeeld kleine ruimtes, spinnen of tunnels. Zo'n tien jaar geleden begon hij met de behandeling van vliegangst. N u kloppen jaarlijks ongeveer zestig angstigen bij hem aan. Uit onderzoek blijkt dat 15 procent (anderhalf mil­ joen mensen) van de Nederlandse be­ volking ouder dan achttien jaar nog nooit heeft gevlogen en dat ook niet van plan is. Ruim 6 procent is ooit in een vliegtuig gestapt maar wil het bij die ene ervaring laten en 10 procent vliegt alleen als het echt niet anders kan. Het zijn mensen die zonder na­ denken bij hun bejaarde oom in de auto stappen om een rit te maken, maar enorme moeite hebben zich 'over te leveren' aan een goed getrainde pi­ loot. Vrolijk merkt het direct als er een paar vliegtuigen verongelukt zijn. Het aan­ tal klanten stijgt onmiddellijk. "We hebben vorig jaar een beroerde tijd gehad. Er zijn achter elkaar een paar machines gecrashed. D a n hebben we het plotseling heel druk. Je hebt van die types die bellen op en zeggen me­ teen: 'Volgende week wil ik vliegen.' Zo gaat dat dus niet. We hebben tien tot twaalf individuele zittingen nodig om iemand van zijn angst af te hel­ pen." Zakenmensen vormen de helft van Vrolijks klantenbestand. Veel van hen hebben aan het begin van hun carrière reizen moeten maken in kleine toestel­

len en hebben daarin de schrik te pak­ ken gekregen. Vrolijk: "Veel negatieve ervaringen komen van die kleine ma­ chines die op Engeland vliegen. Die dingen gaan bij zwaar weer enorm te­ keer. D e zakenmensen maken promo­ tie, moeten langere reizen maken en zijn met geen stok meer een vliegtuig in te krijgen." De andere helft van Vrolijks klanten zijn toeristen. H u n aandeel stijgt met het naderen van de zomervakantie. Vrouwen zijn in deze categorie in de meerderheid. Vrolijk: "Die kloppen sowieso eerder bij hulpverleners aan."

Opgesloten Vliegangst is geen homogene klacht: voor iedereen heeft het een andere in­ houd. D e een griezelt van het idee op­ gesloten te zitten in een buis, voor de ander is hoogtevrees het ergst. De eer­ ste sessie in de strijd tegen vliegangst begint altijd met het opnemen van een intake-video. O p basis van de gegevens die daaruit rollen stellen de therapeu­ ten een ' m e n u ' samen met standaard­ ingrediënten en individueel gerichte oefeningen. "We beginnen die video­ opname met een open vraag," vertelt Vrolijk. "Die mensen zitten helemaal vol en spuien alle informatie in drie kwartier tijd. O p die manier krijgen wij een psychologisch profiel en kunnen we gericht aan de slag." Zo krijgen mensen met een claustrofo­ bische inslag opdracht samen met een therapeut in de lift één verdieping om­ hoog te gaan. Gaat dat goed dan moet de klant het alleen proberen. Vrolijk:

'Klimmen met stijgijzers, daar wagen we ons niet aan' Monique Hartings is het studentengezicht va n de VU. Het hoofd van het universiteitsra a d^lid va n de PKV siert onder andere het in­ troductieboekje voor eerstejaars studenten. Veel kans om her­ kend te worden op vakantie loopt ze echter niet, want ze gaat met een paar vriendinnen de bergen in. Vorig jaar heeft ze gewan­ deld in de Franse Alpen en nu zijn Pyreneeën aan de beurt. "Ik ga of een huttentocht ma ken of kamperen. Klimmen met stijgijzers daar wagen we ons niet aan. We nemen zo min mogelijk mee en alles moet lichtgewicht zijn, dus voor studieboeken hebben we geen plaats. We nemen wel allemaal één leesboek mee, en dat rouleert da n, zodat we toch nog ieder drie boeken kunnen lezen. Ik ga denk ik 'Het huis met de geesten' van isabelle Allende kopen." (FvK)

"Uiteindelijk nemen we ze mee naar het natuurkundegebouw, daar hebben ze van die kleine rot liften."

Vertrekhal Standaard­ingrediënten van de thera­ pie zijn bijvoorbeeld het aanleren van ontspanningsoefeningen en het ver­ trouwd maken met de situatie op het vliegveld. Vrolijks cliënten zijn dan ook regelmatig op Schiphol te vinden, om rond te kijken, te wennen aan de druk­ te in de vertrekhal en na verloop van tijd een kopje koffie te drinken en het stijgen en landen van de gevreesde vliegtuigen te bekijken. Daarnaast geven deskundigen feitelijke informatie over de gang van zaken aan boord, want onbekende dingen vergro­ ten de angst en zo ontstaat een vicieu­ ze cirkel: angst, vreemde procedures, meer angst. Vrolijk: "Er zijn mensen die bij het oplichten van de rode lamp­

jes naast de keukens denken dat er iets goed mis is, terwijl die lichtjes alleen maar aangeven dat de toiletten bezet zijn. Het zijn simpele dingen, maar ze kunnen iemand die toch al niet zo sterk in z'n schoenen staat totaal uit z'n evenwicht brengen." N a al die oefeningen 'op het droge' volgt de vuurproef: de cliënt krijgt op­ dracht een korte vlucht te maken. Ge­ wapend met een walkman met favorie­ te muziek en een stapeltje foto's met afbeeldingen van vertrouwde figuren gaan ze op weg naar Kopenhagen of Zurich, drinken daar een kopje thee en vliegen met dezelfde machine weer terug.

Debiel Het stapeltje foto's en de muziek moe­ ten de cliënt afleiden van de gebeurte­ nissen om hem heen. De opdracht is om elke vijftien seconde heel gecon­

centreerd een andere foto te bekijken, een afleidingsmanoevre dus. Vrolijk: "Door de mensen met plezierige din­ gen te confronteren, dien je ze een sti­ mulus toe die tegengesteld is aan de stimuli die angst veroorzaken." Na die vlucht blijkt dat 10 procent van de cliënten gerangschikt moet worden onder de noemer 'hopeloos geval'. De rest stapt ­ weliswaar met enthousiast ­ een vliegtuig in. Voor hoelang zij h u n angst hebben overwonnen, blijft echter onduidelijk. Behoorlijk vervolgonder­ zoek is er niet geweest. Feit blijft dat de angst direct na de therapie signifi­ cant minder is. De patiënten vormen daarmee dankbare objecten voor Vro­ lijks studenten. "Het is een mooie klacht om mee te beginnen voor stu­ denten. Ze moeten meteen succes heb­ ben en dat lukt bij vliegangst bijna al­ tijd. Je moet wel sociaal debiel zijn om géén succes te hebben.""

Impressie vanaf het onderzoekschip de Tyro Dirk de Hoog Soms doen wetenschappelijke expedi­ ties buitenstaanders erg denken aan vakantiereisjes. Maanden met een ten­ tje op Antarctica staan, insekten verza­ melen in Noord­Zweden of zeehonden bestuderen in een afgelegen huisje op Vlieland. Het zou allemaal in de reis­ folder voor doe­vakanties kunnen staan. Wat dacht u van een paar maanden ronddobberen op de Indische O ceaan op een van alle gemakken voorzien on­ derzoekschip? Dat kan, maar je moet natuurlijk wel de goede studierichting kiezen. Medewerkers van de vakgroep Sedimentaire Geologie gaan met enige regelmaat de zee op om onderzoek te doen. De landelijke Stichting Onderzoek der Zee, onderdeel van de Nederlandse or­ ganisatie voor Wetenschappelijk O n­ derzoek (NWO ) heeft twee zeewaardige schepen tot haar beschikking: de Tyro en de Tiedeman. Een dagje mee uit varen om de sfeer te proeven en de zeelucht te ruiken bleek niet mogelijk. De Tiedeman ligt aan de kade in Den Helder en de Tyro dobbert 'ergens' op de Indische O ceaan met aan boord de vu­geologen dr. G.M. de Ganssen en dr. S.R. Troelstra. Maar het schip heeft telefoon en fax aan boord en zo rees het plan de vu­medewerkers aan boord naar h u n reis­ervaringen te vra­

gen. Verscheidene dagen proberen we een faxbericht naar de Tyro te verzen­ den met het verzoek voor een telefo­ nisch interview. Helaas, voortdurend geeft het apparaat de piepende toon aan van 'in gesprek'. D e gedachte ontstaat aan een schier oneindige stroom onderzoeksgegevens die naar het vasteland wordt gefaxt. D a n maar direct de telefoon grijpen. D e telefoniste hoort verrast het ge­ wenste 12­cijfenge telefoonnummer aan. "Zo'n n u m m e r heb ik nog nooit gehoord. Wat is het voor getal?" W e ­ laan een n u m m e r waarmee via een sa­ tellietverbinding schepen overal ter we­ reld direct bereikbaar zijn. Het lijkt de telefoniste erg leuk en spannend, want dit heeft ze nooit eerder gedaan. Ech­ ter de telefoonverbinding geeft op­

De Tyro

nieuw voortdurend de in gesprekstoon. Enige tijd later komt de aap uit de mouw. We hebben het verkeerde net­ n u m m e r gedraaid: 871 is namelijk de Atlantische en niet de Indische oceaan. Dat is 8 7 3 . Eindelijk hebben we kraak­ helder de kapitein van de Tyro aan de lijn. Helaas, de heren Ganssen en Troelstra zijn niet te spreken, want ze hebben twee dagen geleden in Kenia het schip verlaten. Maar de algemene onderzoekscoördinator is wel beschik­ baar. "Wat voor onderzoek we doen? Gewoon O ceanografisch onderzoek in de meest brede zin van het woord. Maar als u meer wilt weten kunt u beter ons kantoor in den Haag bellen. N u verspilt u achttien gulden per mi­ nuut aan dit onzinnige telefoonge­ sprek." En boos gaat de hoorn erop. Gelijk heeft'ie.

I

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen