Ad Valvas 1991-1992 - pagina 607

AD VALVAS 18 JUNI 1992 I

Wie verre reizen maaitt, lean veel veriiaien. Een aditerhaaid spreekwoord, dat evenwei in mijn i(indsheid nog van sterice geidiglieid was: we zagen niets van de wereld dan via liet brave leven in eigen dorp of de zwar te letters van de goedgekeurde kr ant. Televisie bestond niet, naar de film gaan was zondig of geld over de balk gooien. Dus als er iemand uit een andere stad kwam, was dat goed voor een heel kringetje luister aar s, in de avond na de arbeid. Laat staan als er iemand helemaal de vaderlandse gr enzen passeerde!

PAGINA 17

Muren die watervallen worden

CHAPTER V

Advice from

a

Caterpillar

T H E Caterpillar and Alice looked at each other for some time in silence: at last the Caterpillar took the hookah out of its mouth, and addressed her in a lan­ guid, sleepy voice. 'Who are youV said the Caterpillar. Alice maakt in Wonderland kennis met de Caterpiullar, die zwaar gebruikte verzetten, reizen in de psyche/geest/ de weer geweest bent, ga je de Open­ Selma Schepel ziel. Tenminste, als het een authentie­ baring verdacht^vinden. En zou ook de ke ervaring betreft, geen New­Age­ In' 1955 kwam er een negerdominee vervoering waar Saul in geraakte, toen naar ons schooltje, om te vertellen over achtig modegezemel over spiritualiteit hij gegrepen werd door de Geest van de zending in het land der bruine men­ en zoektochten naar Het Zelf. God niet uit de fles ­ of toentertijd de Innerlijk reizen kent een heel oude tra­ zak of kruik ­ gekomen zijn? Omdat we sen. Na afloop van zijn optreden ditie. Profeten, waarzeggers, mystici en na Calvijn geleerd hebben dat niet net­ maakten we er klassikaal een opstel kunstenaars verhalen door alle cultu­ over: "Van­daag was er een ech­te ne­ jes te vinden? Maar de hele Bijbel door ren en tijden heen over extase of won­ ger op school. Hi) was bruin van top wordt er stevig gepimpeld. Ook de vol­ tot teen, al­leen zijn hand­pal­men wa­ derlijke vergezichten, al of niet met be­ keren die het volk Israël omringden hulp van meditatie of een roesmiddel ren ro­ze". Dat was wat! Weken werd waren notoire drinkers, en hun goden verkregen. Een paar millenia geleden erover nagepraat. Wat de neger zei, ook. El, de hoogste god van het Ugari­ orakelde de Pythia van Delphi al onder tische pantheon wordt zelfs beschreven hoe eng zijn haar er uitzag, hoe hij de invloed van zwaveldampen. En waar­ inktpot op zijn hoofd zette om te laten als iemand die het erop aanlegt om zo om zouden de middeleeuwse mystici zien hoe de vrouwen in zijn land water snel mogelijk in staat van dronken­ niet een greep in het heksenkruiden­ haalden. Kom daar nu eens om. Wel­ schap te raken, en de Babylonische vaart en egalisering van standsverschil­ tuintje gedaan hebben? Of van een bo­ goden waren dronken toen ze zich met len jagen meutes toeristen tot in de ex­ leetje gegeten? Zijn al die mooie visioe­ de schepping van de mens bezig hiel­ nen werkelijk slechts zuiver goddelijk treemste uithoeken, en de hang naar den ­ daarom zijn er zoveel misbaksels. geïnspireerd geweest? Zo lijkt het wel diezelfde welvaart jaagt weer andere Kortom de combinatie van roes en als je leest wat Hildegard van Bingen meutes naar hier. En al zou je terugge­ schepping heeft een goddelijke ge­ schrijft in haar Scivias: "de kracht en trokken leven in je eigen hol, de televi­ schiedenis. het mysterie van verborgen en wonder­ Maar ook een kater kan de creativiteit sie zorgt er wel voor dat je tot in de el­ bare gezichten ondervind ik in mijn lendigste details geheel op de hoogte bevorderen. R emco Campert vertelde binnenste, reeds vanaf mijn kinderja­ blijft van die uitdijende osmose der vorige week nog in een interview in ren, om precies te zijn vanaf mijn vijf­ grenzen. Wie leest er nog een reisver­ Het Parool dat het juist de kater is die de levensjaar". Een kind gebruikt geen haal nu er tachtig dagen in vierentwin­ de vereiste lichtheid en losheid geeft hallucinogenen, zou je denken. Toch tig uur gaan? Ikzelf kan in elk geval om tot een mooi gedicht te geraken. was het in de middeleeuwen heel ge­ geen reisgebabbel meer aanhoren! Ie­ bruikelijk dat kinderen bier of wijn dereen die ook maar dreigt om vakan­ Thuisreis dronken. En zelf heb ik als kind van tiedia's of ­plakboek te tonen, kan re­ Zelf vind ik drank de minste manier giftige besjes gesnoept, waardoor ik kenen op acute vijandschap mijner­ om een thuisreis mee te organiseren. Je weliswaar doodziek werd, maar ook zijds. wordt er suf en op den duur ook be­ prachtige ijldromen kreeg. hoorlijk stom van. De populariteit van Reisverhalen als Siddhartha, en Nar­ alcohol kan slechts te danken zijn aan ziss und Goldmund van Hermann In de weer het feit dat er om elke hoek een slijter Hesse, die niet zozeer over grofstoffe­ woont, en dat de wet moeilijk doet lijke verplaatsing als over persoonlijke Het is ongetwijfeld blasfemisch om te over de betere middelen. ontwikkeling gaan, kunnen wat mij be­ opperen dat Johannes op Patmos een Dat was in de vorige eeuw wel anders. treft nog wel steeds. En innerlijke reis­ hallucinatiemiddel bij de hand had, Menig groot kunstwerk is ontstaan verslagen, reizen zonder een stap te maar als je zelf wat met die spullen in met behulp van een opiaatje. Maar ook onder gewone lieden gold een lauda­ numverslaving zeker niet als onbe­ R E I Z I G E R S schaafd. Couperus schreef het niet met zoveel woorden, maar Eline Vere wist er wel van. En Alice in Wonderland ook. Het gesprek tussen haar en de Caterpillar met de hookah is bij voor­ beeld volstrekt stoned. De oude Lewis Carroll heeft minstens onder één dak Rector magnificus prof.dr. C. Datema blijft dit jaar thuis. Niet gewoond met iemand die zwaar ge­ omdat hij een hekel heeft aan reizen, maar omdat hij net is ver­ bruikte, als hij het zelf al niet deed. De huisd. "Na zo'n verhuizing heb je wat kleine zorgjes waar je norma­ Tachtigers waren grootgebruikers als het om drank of morfine ging, en ook liter niet aan toekomt, en daarom doen we het even rustig aan op Slauerhofifvond nog inspiratie in de de nieuwe woonplek. De tuin is zomerklaar, dus daar hoef ik wei­ opium, al hielden de leraren dat vroe­ nig aandacht aan te b esteden, ik b en ook geen tuinier." IVIaar vol­ ger graag verborgen. Wij moesten ge­ loven dat al die prachtige schrijfsels ge­ gende zomer is Datema ongetwijfeld weer in Griekenland te vin­ woon op een heldere morgen in een den. "Als het even kan dan brengen wij graag onze vakantie door frisse geest opgeborreld waren. Puur op een verlaten plek op de Peloponnesus." Datema heeft dit spontaan talent. Toen we op de mid­ delbare school met de klas Brave New schiereiland leren kennen tijdens zijn bezoeken aan kloosterbibli­ World lazen, waarin flink van de drug otheken, in de tijd dat hij zich nog verdiepte in het oudchristelijk Soma ('euphoric, narcotic, pleasantly Grieks. "Toen ben ik tot de ontdekking gekomen dat het een heer­ haUucinant') gesnoept wordt, verzweeg lijk land is, waar je ook zonder de binding met je vak heel plezierig de leraar Engels dat Aldous Huxley berucht was om zijn ervaringen met vakantie kunt houden," aldus de rector. (FvK)

'Geen vakantie door kleine zoi^es'

Innerlijk r eizen heeft een lange tr aditie mescaline. Huxley's openlijke en posi­ tieve geschrijf over psychedelica, be­ zorgde hem een slechte naam: hij zou de oorzaak zijn geweest van het toene­ mende druggebruik onder jongeren. Eind jaren zestig werd de als een auto­ biografie geschreven vervolgserie van Carlos Castaneda enorm populair, te beginnen met de lessen van Don Juan. De peyotl, het duivelskruid en de pad­ destoel waar hij zijn magische reizen mee maakte, groeiden hier niet. Maar een feestje zonder weed hoorde al snel tot de onmogelijkheden. Er kwam ook een periode dat je zo LSD kon krijgen, voor niets of voor een gulden, via een relatie met een handige chemiestudent die het zelf maakte. Niet iedereen ge­ bruikte, maar op de kunstacademie waar ik toen op zat, ging je door voor erg burgerlijk als je niet blowde of trip­ te. Deze wereld was vol rotzooi. Om mooie kunst te kunnen maken moest je toch minstens af en toe high zijn, een kijkje in de betere wereld nemen. Tegenwoordig is je geest willen beïn­ vloeden geen zaak meer van kunstzin maar van ziekte: Aldous Huxley's 'Doors of perception' staat hier op de VU niet in de bibliotheek bij de literatuur, bij zijn andere boeken, maar op de me­ dische leeszaal.

paar seconden voorbij gingen. Het in­ en uitspringen vermenigvuldigde zich: steeds weer zag ik mezelf, vanuit ontel­ bare coulissen vol lachspiegels, zitten in die hoek, met m'n hoofd in m'n handen. Om steeds weer met een schok achter mijn eigen ogen terecht te komen en die coulissen te zien grijn­ zen. Uit angst om uit helemaal elkaar te spatten, ging ik de straat op, en lig­ gen, hopend dat iemand me naar een ziekenhuis zou brengen. Het leukste dat ik me herinner van die periode, die afgewisseld met heldere momenten (later) wel een dag of veer­ tien duurde, is dat ik helderziend leek. Ik keek door de mensen heen, ik wist of ze deugden of niet en hun woorden vormden zich in mijn hoofd, voordat ik hun mond open zag gaan om te spreken. Komisch genoeg sprak het stempel van de kerk ook nog een woordje mee, want in de broeder van de ambulance herkende ik een heuse engel. Kennelijk was ik dood, maar ge­ lukkig had ik toch niet zo zondig ge­ leefd dat ik rechtstreeks naar de hel ging. De engel bracht me naar het He­ melse Gericht en keek dusdanig goedig dat ik dacht het wel snor zat met me. Toen echter de dokter binnen trad, herkende ik in haar satan zelf.

Postzegels

Verzuring

Voor de opvoeding zal ik mijn ervaring met een bad trip vertellen. ("Ja kinde­ ren, moeder vond het echt verschrikke­ lijk, begin er maar nooit aan".) Op een feestje stond eens een schaaltje met spacecake. Hasj, dacht ik. Zoals ande­ re mensen postzegels verzamelen, ver­ zamel ik ervaringen, dus een hapje van de verboden vrucht ging er wel in. En toen het niet direct leek te werken nóg een. Opeens zakten de muren als wa­ tervallen naar beneden, straalde de zon van alle kanten tegelijk op me in, en kon ik zelf ook alle kanten tegelijk op­ kijken: ogen in mijn achterhoofd, en terug of vooruit in de tijd. Ik zat rustig op mijn stoeltje en de mooiste land­ schappen dreven af en aan. Ik dacht nog: "Ik hoef dit alleen maar te ont­ houden, dan kan ik het morgen schil­ deren, zoiets moois hebben de mensen nog nooit op een doek gezien". Ik keek mijn vriend aan en riep vrolijk: "Het werkt!" De rauwe angst in zijn ogen ("Nee, we flippen, het is LSD!") sprong via die blik op me over en vanaf dat moment klopte mijn hart als een ratel, ging de tijd stil staan en begon ik in en uit mijn lichaam te springen: ik zat in een hoek, en zag mezelf vanuit een an­ dere hoek zitten. En dat tientallen keren achtereen terwijl ik op de klok lette en zag dat er intussen maar een

Als ik de Groningse neuroloog prof. dr. J.M. Minderhoud moet geloven, naar wat hij in Letter en Geest van het dagblad Trouw van 13 juni vertelde, gaat mijn verhaal nergens over. De waarneming is op zo'n moment alleen maar heel erg gestoord door verzuring van de hersenen. De floppy in je hoofd draait slecht. Niks wonderbare kosmi­ sche reizen, gewoon zinsbegoocheling door een beschadiging. Jammer. Om een beetje mooie, onschadelijke trip te maken blijft misschien alleen dromen over. Maar een nachtdroom is zo moeilijk bestuurbaar, en liggen dag­ dromen is niet weggelegd voor wie groot gedrild is met wijsheden als "een vrouwenhand en een paardetand mogen nooit stil staan". Dan maar breien, dan lijkt het net of je iets nut­ tigs doet. Wie wel eens een trui heeft gebreid, zo'n gemakkelijke, in één soort steek, en één kleur, weet dat breien in feite een meditatietechniek is. Maar muren die watervallen worden bereik je er toch niet mee.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen