Ad Valvas 1991-1992 - pagina 460

PAGINA 12

AD VALVAS 5 MAART 1992 ! W

''h

De antieke mens verdroeg meer Selma Schepel Met blote handen in de grond wroe­ ten en een paar doomige struiken rooien is niet slim. Daarna een ver­ keerde zalf op de krassen en wonden smeren maakt de boel alleen maar erger. Toen de boekverkoper bij het betalen m'n handen zag, keek hij me aan of ik melaats was. "Ki)k liever naar de titel. Over pijn gesproken", dacht ik. Een boek voor de algemene in pijn geïnteresseerde lezer, meldt de inleiding. En dat ben ik, nu mijn han­ den njdehjk aan de simpelste definitie van pijn voldoen, te weten een onaan­ gename sensorische en emotionele er­ varing verbonden met weefselbescha­ diging. Al lezend geneer ik me voor mijn klei­ ne pijntjes, die bovendien ook nog van het type eigen schuld, dikke bult zijn. Want pijn is voor grote groepen mensen een afschuwelijke dagelijkse realiteit, een steeds terugkerende of chronische ervaring, die hun leven

'

­t

­*,.

82 '^.*'

^""f^

vergalt op een manier die aan een ander, die dit niet uit ondervinding kent, nauwelijks uit te leggen is. Pijn kan uiteenlopende ellende veroorza­ ken als vernielde relaties, werkeloos­ heid, verdwenen levenslust of een ver­ anderde persoonlijkheid. Er is sprake van een toenemend pijnprobleem in de gezondheidszorg, waarop geant­ woord wordt met speciale pijnklinie­ ken en pijnteams, zo te lezen bemand door zeer creatieve mensen die het stadium van een asperientje voor­ schrijven vele lichtjaren voorbij lijken te zijn. De behandelmethodes zijn zo divers en ingenieus, dat je je erover verbaast dat er überhaupt nog pijn bestaat. Toch zoeken vele pijnlijders nog ten einde raad hun toevlucht tot genees­ wijzen die buiten de reguliere sector vallen. Dit boek bespreekt die metho­ den bewust niet. Boeiend is het historische aspect van de pijn: in oude hteratuur worden verminkingen en ziektes beschreven die naar moderne maatstaven met on­ draaglijk lijden gepaard gaan. Toch werd er zelden over eventuele pijn van de patiënt gerept. De antieke mens kon kennelijk veel meer verdra­ gen dan de moderne. Het dulden van pijn als natuurlijk onderdeel van het leven, of de acceptatie ervan als straf (het woord komt van het Griekse poinè of het Latijnse puna) is de laat­ ste eeuw(en) verdwenen. Hoewel pijnstillende middelen niet zonder slag of stoot ingeburgerd raakten. Toen Simpson, een Schots hoogleraar in 1847 voor het eerst chloroform toepaste bij een bevalling, werd hij om de oren geslagen met de tekst uit Genesis 3:16: "Met smart zult gij kin­ deren baren". Waartegenover Simps­ on vervolgens stelde dat uit Genesis 2:21 blijkt dat God reeds anaesthesie toepaste: "Toen deed de Here God een diepe slaap op Adam vallen, en terwijl deze sliep, nam Hij één van zijn ribben".' Pijn kent ook een boeiend cultureel aspect. Afhankelijk van de opvoeding, en het land of de volksgroep waar men toebehoort, schreeuwt men het uit of haalt de schouders op. Hoewel ook binnen die verschillende culturen de pijnbeleving sterk uiteen kan lopen. Al putten de vier auteurs, allen ver­ bonden aan het vu­ziekenhuis, zich uit in het definiëren van oorzaken en behandelmethodes, het grote pro­ bleem blijft: pijn is niet meetbaar. Het is boeiend om te lezen met welke zorg dat onmeetbare leed te Ujf wordt ge­ gaan. De auteurs schnjven vanuit hun praktijkervaring en geven voorbeelden die in een roman niet zouden mis­ staan. Daarbij maakt de verklarende woordenlijst het boekje goed leesbaar voor leken, en de uitvoerige refentie­ lijst is handig voor studenten die meer over een bepaald onderwerp willen opzoeken. Over pijn gesproken Prof dr L J Menges, f 27,50

.V^^'^^^'­^A.'^A.N'^^­'^

'De factor 'geluk' is veel te groot. Kijk nou eens wat je doet'

Foto Bram de Hollander

*A1 die lauwe restjes van juUie, het lijkt wel ochtendwater van een oude vrouw' Erno Eskens "Lang­kort­lang en los," gebiedt een doorrookte kroegbaas. Achter zijn rug kleven een paar schilderijtjes van biljar­ tende honden aan de wand. Net als de bazige buldog op een van de schilderij­ tjes zal de kroegbaas het zijn pupillen wel even leren. "Nee, jongen, die bal kan niet. De factor 'geluk' is veel te groot. Kijk nou eens wat je doet." Boven de tafel, ergens tussen twee ro­ kerige Hchtbundels, hangt het hoofd van Dirk, het enige echte lid van de nieuwe studentenbiljartclub Hernia Un­ limited. Niet alleen enig lid, maar ook koppig: hij wil de bal per se rondspelen. "Ik wil met deze bal indruk maken als ik met een meisje in de kroeg ben", legt hij uit en stoot nog maar eens. Weer mis. "Zei ik het niet," bromt de kroeg­ baas, "die bal moet je niet forceren." Misschien dat Leo het volgende week Dirk aan zijn verstand kan peuteren. Leo wordt de nieuwe coach van Hernia Unlimited. Hij is ergens uit een kroeg opgepikt en gaat gratis lesgeven bij de twee maanden oude studentenbiljart­ club van de vu. Hernia is opgericht door Wouter de Lange, Wouter ten Veen en Peter Remijnse, allen tweede­ jaars geneeskunde. Ondanks het en­ thousiasme van de oprichters is de le­ denwerving tot nu toe dramatisch mis­ lukt, iets dat wordt geweten aan de pnkbordenbeheerders van de vu. Zij trekken de opvallende posters van Her­ nia Unlimited steeds weer van de wan­

den. En dat ene lid, dat houdt natuur­ lijk niet over, erkent Hemiavoorzitter Wouter. En eigenlijk is Dirk niet eens geworven, hij is een studievriendje. Ge­ lukkig is er een lichtpuntje: Dirk heeft een vriendin en die is al 'half lid'. Er zit dus progressie in het ledental. Biljart, de nobelste onder de balspelen, is bij uitstek geschikt om de studie even te vergeten, weet penningmeester Peter mij te vertellen. "Beetje kletsen, beetje spelen. Dat is ons alternatief voor een avondje yoga. En het kost bijna niets." Voor twee gulden per persoon staan ie­ dere woensdagavond twee tafels ter be­ schikking in café Schinkelhaven aan de Amstelveenseweg. Goedkoper bestaat echt niet. En als je je bedenkt dat de barman tegen middernacht met het gratis 'snoepje van de week' ­ bitterbal­ len en vlammetjes ­ rondgaat, dan heeft Hernia het niet slecht getroffen. Het oude­luUengehalte van de kroeg ­ tapij­ tjes op de tafels, nepkunst aan de wand en de eeuwige wc­tegels ("Sta in het leven, niet aan de kant, hier in het mid­ den, niet op de rand") ­ hoort er ge­ woon bij. Biljarten doet men bij voor­ keur in een oude­luUenkroeg waar drie muziekcassettes de hele avond worden omgedraaid, zodat je het 'Baladaladala­ bamba' rond middernacht woordelijk kunt meezingen. De initiatiefnemers van Hernia hebben de taken goed verdeeld. Wouter de Lange is een voorzitter, andere Wouter een secretaris en Peter is penningmees­ ter, een functie die zwaarder is dan

JOOL HUL

U HEBT

Bu roe ?Ko­F£ssoK Bos BH ü LMijS sruR,£M ? /^DE^t>AflD

maar meedraaien in de Amsterdamse biljartcompetitie kan Hernia wel verge­ ten. Te oordelen aan de twee prijzen­ kasten aan de wand presteert het bil­ jartteam van De Telegraaf wat dat be­ treft beter, tenzij de Telegraaf ook de (illegale) punten iets te hoog inschat. En dan komt 'half lid' Famke binnen. ' Het biljart laat ze links liggen. Ze komt alleen om even bij te kletsen: er is een kleine kans dat ze binnenkort een anti­ kraakwoning krijgt aangeboden zodat ze met Dirk kan hokken. Dirk, blij met dit bencht, verzekert mij dat Famke meestal minder kletst en meer biljart. "En als ze speelt," zegt hij, "dan speelt ze iedereen hier, behalve mij natuuriijk, van de tafel." Met zijn speciaal aange­ schafte keu ­ "driehonderd piek met koffertje" ­ geeft hij een fraaie doorlo­ per ten beste. Maar helaas, net mis: "Het scheelde een haar." Wij zijn in­ middels bij het zoveelste spelletje tien­ over­rood aangeland en de alcohol brengt de ballen steeds verder van koers. "Zo'n avond is wel lang, hè", zegt Dirk als ik weer een 'makkie' mis. "We moeten eigenlijk iets meer leden hebben, dan kun je ook wat meer pau­ zes nemen." Dat lijkt mij een zinnige opmerking. Van zeven tot twaalf biljar­ ten, dat breekt je op: hernia.

door Aad Meijer

pus o BEKir /\SoLULl T

//

men op het eerste gezicht zou denken. De financiële administratie van de klei­ ne club mag beperkt zijn, de bierreke­ ning is dat niet. Daar zorgt de barman wel voor. In een ras­Amsterdams ac­ cent bestraft hij langzame slempers: "Jezus, drink toch eens door. Al die vieze lauwe restjes van jullie; het lijkt wel ochtendwater van een oude vrouw." "Shit, een poedel", klinkt dan boven de tweede groene tafel. Ik zie alleen de zwarte kroegkat onder het biljart zitten ­ "koedie, koedie, koedie" ­ en ben even in verwarring, maar Wouter legt mij uit: 'een poedel' is een ander woord voor een misser. Het biljartersjargon kent wel meer van dat soort kreten, vult Dirk aan terwijl hij de bal een tikje bijstuurt: '"Te veel verkering, het trek­ ken lukt niet meer.' Dat is er ook zo een." Vals spelen is slechts in beperkte mate toegestaan bij Hernia Unlimited. Zolang het gezellig blijft, mag alles, maar de punten worden meestal wel bijgehou­ den. "Dat is leuk omdat je dan kunt kijken of je je persoonlijke record hebt gebroken", zegt voorzitter Wouter. Na iedere avond rekent hij het gemiddelde aantal caramboles per beurt per speler uit. Dat gemiddelde, in vakterminolo­ gie moyenne genaamd, moet de week erop verbeterd worden. Vaak lukt dat niet. Sterspelers zijn de biljarters van Hernia namelijk niet. Een moyenne van één is voor de meesten al te hoog ge­ grepen. Alleen Dirk scoort redelijk.

T >£

BMU.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen