Ad Valvas 1991-1992 - pagina 409

AD VALVAS 12 MAART 19921

PAGINA 5

Voor 10 procent van de beginnende studenten is een cursus studievaardigheid nodig

'Studenten moeten de essentie uit een tekst kunnen iiaien'

Jan-Jaap Heij

De Vrije Universiteit mag zich graag voor laten staan op de zorgzaamheid die ze tegenover haar studenten ten toon spreidt. De vu is een kleine uni­ versiteit, geen onderwijsfabriek waar studenten bekneld raken tussen de ra­ deren van anonimiteit en massaliteit, zo luidt de communis opinio over de ver­ meende bijzondere relatie die de vu er met haar studentenpopulatie op na zou houden. Voor een groot deel kan deze opvatting gerangschikt worden onder het kopje 'fictie met een marketingdoel'. De vu is geen kleine universiteit ­ ze bevindt zich achter de grote drie Utrecht, Leiden en UVA in de middenmoot ­ en onder­ scheidt zich noch in het onderwijs noch in de sociale begeleiding van studenten van andere universiteiten. Het zorgzame imago is echter niet ge­ heel en al een marketingvondst. Zo oogsten de evaluaties van het onder­ wijs, die sinds jaar en dag worden uit­ gevoerd door het O nderwijs Adviesbu­ reau (O AB), in den lande veel lof. Een voorbeeld voor andere umversiteiten, meenden in het verleden de verschillen­ de visitatiecommissies van de Vereni­ ging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten: de vu luistert naar de wensen van studenten en ­ buitenge­ woon zeldzaam in het Nederlandse uni­ versitaire onderwijs ­ honoreert die wensen zelfs af en toe. Ook op het gebied van de sociale bege­ leiding ­ het werk van decanen, psycho­ logen, studiebegeleiders en anderen die zich met de student als mens in plaats van onderwijsconsument bezig houden ­ kent de vu enige positieve uitschie­ ters. Hetzelfde O AB dat zo veel eer in­ legt ­met de evaluaties van het onder­ wijs, verzorgt bijvoorbeeld sinds vorig jaar een cursus 'studievaardigheden' voor propaedeuse­studenten. Tijdens de cursus, die in totaal acht uur in be­ slag neemt, leren de deelnemers vooral wetenschappelijke teksten analyseren. "Sommige studenten, bijvoorbeeld

Hard studeren maar net geen voldoende halen, dat werkt niet erg motiverend. 'Het Is gewoon vervelend dat je

veel tijd in je studie stopt zonder dat dat resultaat h eeft.' De oorzaak daarvan kan gebrek aan studievaardigheid zijn. Aan de VU is een cursus beschikbaar om deze vaardigheid op pe'il te

br#flgen.

Foto Sidney Vervuurt, AVC/VU

60 procent, de grote middenmoot, heeft moeite met het goed lezen van teksten. Een groot deel van die mid­ denmoot ontdekt zelf hoe het moet, maar zo'n 20 procent, dat wil zeggen ongeveer 10 procent van alle studenten, heeft begeleiding nodig." Zijn cursisten komen van alle facultei­ ten, met de bèta­opleidingen als opval­ lende uitzondering. Smit: "Tekst is bij wiskunde of natuurkunde van onderge­ schikt belang. Het gaat daar meer om de modellen. Die studenten hebben dus niet zo veel aan deze cursus. Bo­ vendien is de cultuur bij de bèta'i an­ ders dan aan andere faculteiten. De houding is meer: 'als je het niet kunt dan leer je het ook niet, dus moet je maar weg'."

Hartverscheurend

menben die via het HBO aan de universi­ teit zijn beland, hebben een hele stati­ sche manier van studeren: ze leren plichtmatig alle stof, die stampen ze er echt in, maar ze maken geen onder­ scheid tussen hoofd­ en bijzaken in de teksten die ze bestuderen. In een uni­ versitaire opleiding red je het zo niet, daar is de hoeveelheid leerstof gewoon veel te groot voor. Die studenten moe­ ten dus leren teksten op een andere manier te lezen", legt psycholoog Wil­ lem Smit het doel van de cursus uit. Zijn cursisten leren de hoofdzaken uit een tekst te halen en schematisch te or­ denen. Met succes, aldus Smit. "Na af­ loop van de cursus hebben negen van de tien deelnemers die vaardigheid onder de knie." Zo'n 10 procent van de propaedeuse­ studenten behoort volgens Smit tot zijn 'doelgroep'. "15 procent van de stu­ denten die binnenkomen valt binnen een paar maanden af. O ngeveer een kwart is zo goed dat de universiteit er geen omkijken naar heeft. De overige

Een paar jaar geleden werd er nog breeduit gedis­ cussieerd over de wenselijkheid van biotechnolo­ gie. Wim Kayzer maakte met z'n serie Beter dan God de tongen los. Nederland leek te ontwaken uit de roes dat de "doktoren tegenwoordig toch zo knap zijn". Bio­ en medische technologie stonden ter discussie. Nu roep je slechts meewarig geglimlach op als je de toenmalige leus "Mag alles wat kan" te berde brengt. Een zinledige vraag is het geworden, net als opmerkingen die refereren aan arme kindertjes in de derde wereld en de solidariteit met de zwak­ keren. Natuurlijk mag alles wat kan, want alles wat kan gebeurd! Als je er maar over denkt iets te willen verbieden, schaar je jezelf publiekelijk onder het verderfelijke slag mensen dat overheids­ bemoeienis en moralisme predikt. Dat hoUandse vingertje, hè... De discussie over biotechnologie heeft niets aan 't tempo van ontwikkeling afgedaan. Het lijkt er op dat we leren leven met transgene muizen, gemu­ teerde disco­petunia's en gemanipuleerde Über­ menschen. Facts of life, de vooruitgang hou je toch met tegen. De Samen­Weg kerken (hervormd, gereformeerd, luthers) doen er alles aan om de afkalving te be­ teugelen. Mee dus met de maalstroom. In februari heeft hun gecombineerde synode het rapport Mensen in Wording aangenomen, een stuk over on­ derzoek aan menselijke embryo's. Het blijkt een knap staaltje van<klant­gerichte ethiek.' u handelt, •

'Vooral rechten- en economiestudenten hebben aan het begin slechts een vage voorstelling van hun opleiding'

Moeite met het lezen van teksten is niet de enige oorzaak van studieproblemen, constateert Smit. "Studeren kun je op vele verschillende manieren doen, en slechts een paar zijn goed. Veel studen­ ten hebben bijvoorbeeld problemen met plannen: ze beginnen te laat of ze besteden veel te veel aandacht aan stof die niet echt van belang is. Ze moeten, vooral in de latere fasen van hun studie, bovendien zelf in de gaten houden of het allemaal goed gaat. Het moet niet zo zijn dat je pas bij het tentamen merkt dat je een vak niet goed begrepen hebt. Verder zijn er natuurlijk studen­ ten met een gebrek aan motivatie. Vooral rechten­ en economiestudenten hebben aan het begin slechts aan vage voorstelling van hun opleiding. Als die opleiding dan tegenvalt, hebben ze er niet zo'n zin meer in." Van een gebrek aan motivatie hebben zijn eigen cursisten geen last. "Ze wer­ ken hartverscheurend hard, vaak veertig uur per week", aldus Smit. "Wel is het zo dat mensen die teksten verkeerd lezen vaak ook een paar andere proble­ men hebben, bijvoorbeeld met het

Bram Bos

Klantgerichte ethiek a la carte wij legitimeren. Voor de halve man en een paarde­ kop die zich in de medisch­technische research nog iets gelegen laat liggen aan onze vaderlandse dominees, heeft een commissie de protestants­ ethische deur wagenwijd open gezet om te gaan rotzooien met menselijke embryo's. De foeten­ peuteraar kan met een rein geweten aan het avondmaal: het mag van God. De commissie heeft een mooie term bedacht: toe­ nemende beschermwaardigheid. Ieder embryo is weliswaar een mens in de dop, maar twee weken oude foetussen zijn meer mens dan één week oude 'pre­embryo's'. Met een moederkoek meer mens! Daarom acht de commissie het niet bezwaarlijk experiment­en uit te veeren­op embryo's' van eMi

plannen van hun studie." In de cursus komen die echter nauwe­ lijks aan bod. Te weinig tijd, aldus Smit, maar bovendien ook niet echt nodig. Hoewel zijn project nog te kort loopt om met harde cijfers te kunnen komen, ondeent hij aan de vaklitera­ tuur dat de resultaten van de cursisten ­ "die altijd rond de 4, 5, of 6 scoren" ­ met gemiddeld één punt stijgen. "Voor die mensen is dat heel belangrijk, omdat ze zo van een onvoldoende naar een voldoende gaan." Een studente rechten, die de cursus eind vong jaar volgde, heeft inderdaad een lichte verbetering in haar resulaten bemerkt. "Ik haalde het iedere keer net niet, terwijl ik nu steeds boven de 6 kom." Ze begon met de cursus omdat ze ondanks hard werken te weinig pun­ ten haalde. "Andere mensen, die veel minder hard studeerden dan ik, haal­ den wel hun tentamens en ik niet. Door de cursus ben ik veel meer gestructu­ reerd gaan werken: ik heb geleerd goede uitreksels te maken, maar ook om bijvoorbeeld colleges beter voor te bereiden." Een economiestudent die net klaar is met de cursus, zocht "een andere ma­ nier van studeren". "Ik besteedde vol­ doende tijd aan mijn studie en de ken­ nis die ik opdeed bleef ook wel hangen: als ik met medestudenten praatte over een vak dat we een half jaar geleden ge­ volgd hadden, bleek ik me er veel meer van te herinneren dan zij. De resulaten bleven echter achter. Ik had het idee dat dat kwam doordat ik teveel met de­ tails bezig was, waardoor ik tentamen­ vragen niet goed kon beantwoorden. Door het analyseren van teksten heb ik geleerd om op de hoofdzaken te letten en geen aandacht te besteden aan de ruis in een tekst."

Nijpend Het volgen van de cursus leidt volgens beiden ook tot een betere motivatie. De

week oud, tenminste als er 'zwaarwegende belan­ gen' voor dat onderzoek zijn. In Ad Valvas van twee weken geleden vroeg de journalist in kwestie aan dr. Vroom, één van de opstellers van het rapport, of met dit rapport niet een grens werd overschreden. Het antwoord van Vroom was veelbetekenend, want ontwdjkend: "Dat is altijd een argument om dingen überhaupt te verbieden (..) Het 'hellend vlak' argument is ei­ genlijk een argument, waarmee je van je verant­ woordelijkheid wegloopt. Je kan niets iets verbie­ den omdat het misbruikt kan worden, (...) bij alles geldt dat je je eigen verantwoordelijkheid hebt". Dat is nou de protestantse ethiek van de jaren ne­ gentig. Niets is per definitie goed of slecht, ieder heeft z'n eigen verantwoordelijkheid. Maar het verhaal van de commissie is tegenstnjdig. Aan één kant doorbreekt ze het heersende ethische taboe (althans in de kerken) van manipulatie van em­ bryo's. Het enige argument daarvoor is dat het mogelijk is om te manipuleren. Aan de andere kant stelt zij een nieuwe grens, die volstrekt arbit­ rair is en ingegeven lijkt door de medische prak­ tijk. Het is tot nu toe immers nog te moeilijk om de ontwikkeling van embryo's buiten de baarmoe­ der langer dan die periode gaande te houden. Naast de tijdslimiet stelt de commissie de voor­ waarde dat het onderzoek van zwaarwegend (alge­ meen menselijk) belang is. Eigenlijk is dat geen voorwaarde. Natuurlijk is er altijd een belangrijke ziekte te vinden waarvoor dat onderzoek uiterst

economiestudent: "Het is gewoon ver­ velend dat je veel tijd in je studie stopt zonder dat dat resultaat heeft. Door zo'n cursus word je gedwongen om na te denken over de oorzaken daarvan. Je krijgt een fhssere blik." Smit deelt hun mening. "Je hebt de zekerheid dat je begrijpt wat er staat en dat je geen be­ langrijke onderdelen hebt overgeslagen. Dat werkt motiverend." Door de vele bezuinigingen van de af­ gelopen jaren hebben studenten geen tijd meer om na te denken over hun aanpak van de studie. Ze moeten op­ schieten, na vijf jaar moeten ze klaar zijn. Hun onderwijs bestaat tegenwoor­ dig vooral in de eerste jaren uit massale hoorcolleges, een onderwijsvorm die het opdoen van studievaardigheden niet vergemakkelijkt. Waar het een student tijdens discussies in een werkcollege spoedig duidelijk wordt dat hij de stof niet heeft begrepen, blijkt hem dat als hij hoorcolleges heeft gekregen pas tij­ dens het tentamen. Het gevolg zou kurmen zijn dat meer studenten tegenwoordig een gebrek aan studievaardigheden hebben. Smit is dat echter nog niet opgevallen. "Het pro­ bleem wordt niet groter: er zijn altijd studenten geweest die m moeilijkheden kwamen en die zullen er ook altijd blij­ ven. Wel wordt het nijpender. Vaardig­ heid in het studeren is door de tijds­ druk waar studenten tegenwoordig mee te maken hebben belangrijker gewor­ den. Er mag mets mis gaan, anders kun je met afstuderen." Wel heeft hij de "impressie" dat eerste­ jaars meer dan vroeger verkeerd stude­ ren. Ze gaan veel te schools te werk, ze begrijpen het doel van universitair on­ derwijs niet. "Ik merk dat ze te strak studeren, alles veel te letterlijk nemen, terwijl ze hun leerstof moeten zien als. één visie van één auteur. Ze moeten een academische houding aanleren, en geen boeken in hun hoofd stampen."

zwaarwegend is. Er moet ook brood op de plank. En als de heren onderzoekers eraan toe zijn is ver­ volgonderzoek met embryo's die ouder zijn dan twee weken natuurlijk ook heel erg belangrijk. Er zijn heus wel medische ethici te vinden die ook dat weer zullen legitimeren. De commissie is in de val getrapt van het medisch­technologische com­ plex. Onder de noemer gezondheid wordt elke technologische innovatie verwelkomd en is er geen restrictie op onderzoek daarnaar. Ook de commis­ sie stelt de vraag met of bepaalde medisch­techno­ logische innovatie nog wel gewenst is. Daarmee slaat ze de grond onder elke ethische afweging aangaande medisch getinte experimenten weg. Dankzij dat embryo­onderzoek zal de prenatale diagnostiek wel weer verbeterd worden, zodat toe­ komstige ouders nog meer 'keuze' hebben om een kindje 'weg te maken' of niet. Genetische manipu­ latie van pre­embryo's ligt ook voor de hand. En wie zal dat dan nog durven verbieden en de ou­ ders willen opschepen met een debieltje? Over wiens eigen verantwoordelijkheid praat de commissie eigenlijk? De verantwoordelijkheid van de medicus die betaald wordt om steeds nieuwe kimstjes te vertonen in het gezondheidscircus? Of de verantwoordelijkheid van toekomstige ouders, die tegen beter weten in dat debieltje toch maar laten komen? De verantwoordelijkheid van ethi­ sche commissies houdt kennelijk op bij het plamu­ ren van ethische gaten, die ontstaan door een au­ tonome verzakking van onze gezondheidszorg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen