Ad Valvas 1991-1992 - pagina 298

PAGINA 6

AD VALVAS 23 JANUARI 1992

Voorzichtig wandelen in een bos van Icunst De tentoonstelling Man becomes a bird- beelden uit Zimbabwe ­ is tot en met 8 maart te zien in het Expos­ orium van de Vnje Universiteit, De Boelelaan 1105 Am­ sterdam. Ma. t/m vr 10.00 ­18.00 uur.

Dick Roodenburg De glazen wanden van het exposorium van de vu bieden de voorbijganger een kijkje in de keuken van de nog te ope­ nen tentoonstelling. Net zoals in een restaurant de geuren van de komende maaltijd de eetlust opwekken ­ of in een friettent de patatlucht hongerig maakt ­ zo prikkelt het geschuif met al­ lerlei kunstvoorwerpen in de weken voorafgaand aan een expositie de nieuwsgierigheid. Zinloze objecten lij­ ken pas in een rangschikking betekenis te krijgen. Maar wat te denken van 1500 stoeptegels a negen kilo per stuk als sokkels voor 64 beelden uit Zimbab­ we? We vroegen het aan Pauline Bur­ mann, die de tentoonstelling samen met Hendriekje Bosma organiseerde: "Je kunt die beelden niet in een Afri­ kaanse setting plaatsen, dat exotische, daar hou ik niet van. Bovendien willen

ièi^^'ijjukii

de kunstenaars dat ook niet, ze maken geen airport­art of folkloristische kunst voor de toeristenmarkt. Daarom kozen we voor tegels, die vallen weg tegen de grijze muren, zodat de nadruk op de beelden zelf komt te liggen. Want daar gaat het om: geniet maar van de beel­ den, alsof je door een bos kunst loopt." De vervoersdienst van de vu bleek on­ misbaar bij de inrichting van de ten­ toonstelling, want ook de beelden zelf zijn loeizwaar, sommige zo'n vijftig kilo. Voor alle zekerheid heeft de exposori­ umcommissie nagevraagd of de funde­ ring het gewicht aankon. Maar de in­ spanningen waren niet voor niets: het resultaat is fascinerend.

Beelden op de berg Pauline Burmann is vijfdejaars kunstge­ schiedenis aan de VU en wil afstuderen op Zuidafrikaanse township­kunst. Vorig jaar mei klopte ze bij de exposori­ umcommissie aan met het idee voor Zimbabweaanse sculpturen. Het voor­ deel van beelden uit Zimbabwe ­ boven bijvoorbeeld township­kunst ­ is dat in Nederland een grote collectie aanwezig bleek. In 1989 vond in Wageningen de expositie Beelden op de Berg plaats. Daar was ook werk te zien uit Tengenenge, waar de beelden die nu op de vu staan vandaan komen. Tengenenge is een kunstenaarsdorp op ongeveer 150 kilometer ten noorden van Harare, de hoofdstad van Zimbab­ we. De gemeenschap werd in de jaren zestig gesticht door een Europeaan die zijn plantage op moest geven en toen maar een beeldhouwwerkplaats begon. In die tijd vonden in Afrika meer van dergelijke initiatieven plaats. Het bij­ zondere van Tengenenge is dat ­ deels door de trekarbeid, deels door de con­ flicten die zich in zuidelijk Afrika afspe­ len ­ in het dorp ook kunstenaars uit Malawi, Mozambique, Zambia, Zuid Aftika en Angola wonen. Die conflicten lieten uiteraard ook hun sporen na in Tengenenge. Tijdens de oorlog in ­ toen nog ­ Rhodesië werden er nauwe­ lijks beelden verkocht en een Zuidafii­ kaans cactusbedrijf besloot het noodlij­ dende dorp te helpen door een vracht­ wagen kunst te kopen, die vervolgens werd opgeslagen. Van die beelden is een gedeelte nu voor het eerst te zien in

Pauline Burmann (r.): 'Je kunt die beelden niet in een Afrikaanse setting plaatsen' het Exposorium. Traditionele Afrikaanse kunst is ­ al of niet meegebracht door de missiepaters ­ volop aanwezig in de westerse volken­ kundige musea. Pauhne Burmann be­ nadrukt dat de expositie moderne Afiri­ kaanse beelden laat zien, die geen ritu­ ele betekenis hebben. De werkstukken passen binnen de westerse opvatting van individuele kunstenaars die op zichzelf staande kunst maken. Ook het materiaalgebruik is een breuk met de traditie: steen in plaats van hout. De belangstelling voor de moderne Afrikaanse beeldende kunst is de laatste tien jaar sterk toegenomen. In 1984 or­ ganiseerde het Modem Museum ofArt in New York een tentoonstelling waarin de Afiikaanse kunst werd vergeleken met het werk van Picasso en andere moderne kunstenaars. De kritiek op die tentoonstelling was, dat de aandacht voornamelijk uitging naar de westerse coryfeeën. Min of meer als reactie op New York organiseerde Jean Hubert Martin in 1989 te Parijs de tentoonstelling Les Magiciens de la Terre, een heel persoon­ lijke keuze van kunst uit de hele wereld. Een gedeelte van deze tentoonstelling is op dit moment in Groningen te zien. Jean Hubert Martin was ook te gast op een symposium dat de inmiddels opge­ richte stichting De geografie van de ver­ beelding ­ een initiatief van de vakgroep kunstgeschiedenis ­ in 1990 organiseer­

de. De discussie ging toen over de vraag of je moderne kunst nog in kunt delen naar gebied van herkomst, of dat we eigenhjk in een global village leven. Want coca cola is overal.

Bijna abstract Ook de huidige tentoonstelling op de vu stelt vooral vragen: hoe kijken we aan tegen moderne Afrikaanse kunst, gelden bij de beoordeling dezelfde maatstaven als voor westerse kunst en­ zovoort. In die zin beschouwt Pauline Burmann de expositie als een statement voor haar vakgenoten, maar ze legt de vragen ook voor aan iedereen die zich voor het onderwerp interesseert. Zelf heeft ze nog geen antwoorden, daar­ voor is de discussie nog te actueel. Volgens Pauline Burmaim vertonen de beelden uit Tengenenge ­ ondanks de verschillende herkomst van de kunste­ naars ­ zeker overeenkomsten. De laat­ ste jaren werkt men vooral met zwarte serpentijnsteen, die glimmend wordt gemaakt. De vormen zijn heel gestileer­ de menselijke en dierlijke figuren, bijna abstract. Vaak zijn de beelden geïnspi­ reerd door traditionele verhalen, bij­ voorbeeld over de transformatie van een mens in een dier. Soms gaat de kunstenaar abstracter te werk, zoals Bernard Matemera, die in een interview vertelde dat de vorm hem soms de baas is en dat hij pas als het beeld af is het verhaal erbij bedenkt.

Foto Nico Boink, AVC/VU

Heel typerend is de manier waarop de beelden gemaakt worden. De kunste­ naars hebben geen geld voor grote sok­ kels of voor bokken om het werk op te zetten. Ze zien een steen liggen, hakken hem uit en bewerken hem op de grond. Dus al die beelden op de tentoonstel­ ling hebben geen rechte onderkant, omdat ze op schoot gemaakt zijn. "Ja inderdaad", zegt Pauline Burmann "we zaten met een probleem. Kijk, ik heb hier een schitterend beeld, maar hele­ maal rond aan de onderkant. Dat kon­ den we dus niet kwijt. Iedereen moet dan ook heel voorzichtig door de ten­ toonstelling lopen."

Bèta-decanen tevreden met extra studiefinanciering Bijdrage faculteiten 'niet nodig' Natuurkunde­decaan prof.dr. H.J. Boersma was een van de eersten die groot alarm sloeg. Begin oktober stelde minister Ritzen een aantal technische studenten een half jaar extra studiefinanciering in het vooruitzicht. Boersma vond direct dat studenten in de exacte wetenschappen hierdoor benadeeld werden.

Mark Plekker Hij zocht meteen contact met zijn col­ lega's aan de universiteiten van U trecht en Amsterdam, want ook daar zou dat het geval zijn. Er moest wat onderno­ men worden, zo hield Boersma zijn col­ lega's voor, anders zouden nieuwe stu­ denten voor een exacte studie niet naar een algemene universiteit komen, maar

voor een technische universiteit kiezen, waar immers een half jaar extra beurs te halen is. Als een van de eerste universiteiten heeft de Vrije Universiteit nu ­ zij het contre coeur ­ tegenmaatregelen geno­ men die moeten voorkomen dat aspi­ rant­studenten kiezen voor de techni­ sche universiteiten, omdat daar de stu­ dievoorwaarden aantrekkelijker zijn. Boersma is tevreden met de regeling die het college van bestuur begin deze week aan de universiteitsraad presen­ teerde. Een billijk stuk noemt hij het, maar voegt daar aan toe: "Het moet ook billijk uitgevoerd worden." Hij doelt daarmee op het gevoeligste on­ derdeel van de nieuwe regeling. Het college van bestuur wil namelijk alleen extra geld aan bèta­studenten in moei­ lijkheden uitgeven als "voldoende is aangetoond dat de opgelopen vertra­ ging niet mede is te wijten aan de facul­ teit." Is dat wel het geval dan zal een faculteit zelf ook met geld over de brug moeten komen.

Studeerbaar Hoe denkt Boersma aan te tonen dat het niet de schuld van de faculteit is dat een student vertraging heeft opgelopen, wanneer het universiteitsbestuur daar­ om vraagt? "Wij kunnen aantonen dat ons studieprogramma goed 'studeer­ baar' is. Er studeren bij ons voldoende studenten binnen vijf jaar af Een ander

onderdeel van de regeling is dat een student binnen een halfjaar klaar moet kunnen zijn met zijn studie, wil hij voor extra geld in aanmerking komen. Ook dat kunnen wij goed inschatten," meent de Natuurkunde­decaan. "Omdat wij met veertig eerstejaars een vrij kleine studierichting zijn, kunnen wij onze studenten vrij intensief volgen. We hebben dus een tamelijk goed in­ zicht in hoe onze studenten studeren." Maar als het college van bestuur deson­ danks besluit dat de faculteit moet meebetalen aan de extra studiefinancie­ ring van studenten, is daar dan al geld voor vrij gemaakt? "Nee" zegt Boers­ ma. "Dat is ook nog niet nodig. Ik ver­ wacht trouwens dat het nauwelijks zal voorkomen. En mocht het voorkomen dan kunnen we die enkeling uit de derde geldstroom betalen."

Discussie Voor Boersma is het belangrijkste dat, nu de maatregel er ligt, aspirant­stu­ denten de vu niet meer hoeven te mij­ den omdat de studievoorwaarden hier ongunstiger zijn. Ook decaan prof.dr. J. Oosterhoff van de faculteit Wiskunde en Informatica toont zich tevreden met de maatrege­ len. "Ik kan er mee leven," zegt hij des­ gevraagd. Hij tempert zijn enthousias­ me enigszins, omdat hij net als zijn col­ lega Boersma nog niet kan overzien of zijn faculteit uiteindelijk moet meebeta­

len aan de maatregel. Hij verwacht dan ook dat er over dit punt van de maatre­ gel nog wel "discussie zal ontstaan tus­ sen het college en de faculteiten."

Schuldig Het verwijt, dat een faculteit mede schuldig is aan de studievertraging van een student, denkt ook Oosterhoff te voorkomen door studenten goed te be­ geleiden. "Wij hebben al een zeer geïn­ dividualiseerd studiebegeleidingssys­ teem." Een verdere verfijning van de begeleiding, om te voorkomen dat het college van bestuur de faculteit als de schuldige aanwijst bij studievertraging, acht Oosterhoff niet nodig. In tegenstelling tot zijn natuurkundige collega, verwacht Oosterhoff dat er zeker studenten zullen zijn die over vier en halfjaar bij de vu om extra studie­ financiering zullen aankloppen. "Er zijn natuurlijk studenten die sneller stude­ ren dan de tijd die ze hebben, maar ik verwacht dat er sommige studenten zullen zijn voor wie dat halve jaar extra interessant is," aldus Oosterhoff. Ook de scheikunde en farmaco­chemie studenten die in september zijn begon­ nen komen in aanmerking voor de re­ geling. Decaan prof. dr. E.J. Baerends van de scheikunde faculteit: "Er is nu een regeling gemaakt waaraan welis­ waar nog een aantal open einden zitten, maar we kunnen er prima mee leven." De faculteit doet volgens hem nu al zijn

uiterste best om studenten goed te be­ geleiden. Niet dat daarmee in alle ge­ vallen kan worden voorkomen dat een student vertraging oploopt. Voorwaar­ de is dat een student zich ook inspant. "Dat hebben we natuurlijk niet hele­ maal in de hand. Maar als iemands stu­ die niet naar wens verloopt, dan zijn wij zeer goed op de hoogte van de historie en de omstandigheden waaronder dit is gebeurd," aldus Baerends. Net als de faculteit Natuur­en Sterren­ kunde en de faculteit Wiskunde en In­ formatica, hebben ook de scheikundi­ gen nog geen geld gereserveerd voor het geval ze toch aan de maatregel moeten meebetalen. Baerends: "Dat doet zich pas over een aantal jaren

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen