Ad Valvas 1991-1992 - pagina 517

AD VALVAS 7 MEI 1992 I

I PAGINA 3

Onderzoek toont toekomstig tekort aan leraren Geringe capaciteit lerarenopleiding met cijfers onderbouwd Ries Agterberg

De ko mende jaren zal het huidige overschot aan leraren veranderen in een tekort. In het jaar 2000 zullen er naar schatting 1650 eerstegraads docenten tekort zijn, wat vijftien procent van de totale behoefte is. Naast het tekort bij de bekende bè­ tavakken zal op korte termijn (1996) ook behoefte zijn aan meer eerstegraads docenten in de talen, met name Duits en Nederlands. Bij tweede graads docenten ligt dat aantal op ruim duizend leraren, wat twee procent van de behoefte in deze categorie is. Dit blijkt uit een onderzoek van het IVA, het Tilburgse instituut voor Sociaal We­ tenschappelijk onderzoek van de Katho­ lieke Universiteit Brabant. De rVA heeft in opdracht van het ministerie een

NWO: toponderzoek meer stimuleren

model ontwikkeld dat een redelijk be­ trouwbare voorspelling kan doen van de behoefte aan docenten. Het model is be­ leidsarm, dat wil zeggen dat het geen re­ kening houdt met eventuele beleidswij­ zigingen. Het gaat om een indicatie waarbij trends uit het verleden doorge­ trokken worden naar de toekomst.

Tweedegraads Uit die ramingen blijkt dat het huidige overschot van achtduizend docenten snel zal slinken. De eerste tekorten die­ nen zich volgens de IVA al aan in 1996. In 2000 zullen ook de 'reserves', bij­ voorbeeld vrouwen met een lesbevoegd­ heid die niet voor de klas staan, uitgeput zijn. Bij de eerste graads docenten ont­ staan de tekorten bij alle vakken in het voortgezet onderwijs, met uitzondering van het vak economie. De problemen zijn bij de tweedegraads docenten minder groot. Bij hen zal in 2000 zeker een tekort zijn aan docenten

Experts gaan vertraging in studie te lijf Frank Steenkamp

v e r v o l g

van

p ag

i n a

in de moderne talen (met name Duits), wis­ en natuurkunde en gymnastiek. Voor staatssecretaris Wallage is het onderzoek aanleiding geweest om in een brief aan de Tweede Kamer nog eens op te hameren op de noodzaak het be­ roepsbeeld van de leraar (en zijn salaris) te verbeteren. Ook tracht hij meer stu­ denten naar de universitaire lerarenop­ leiding te lokken. Wallage verlengt daarom de preventie­ ve maatregel die inhoudt dat studenten in vakken waarin het tekort dreigt een 'als leraar betaalde stage' kunnen lopen. Die regel geldt al voor natuurkunde, scheikunde, bedrijfseconomie en alge­ mene economie. Het vak Duits komt daar volgend jaar bij. Overigens klagen de universiteiten al enige tijd over de geringe capaciteit van de eerstegraads lerarenopleiding. Het dreigende tekort was immers allang be­ kend en is nu alleen met cijfertjes hard gemaakt.

t

'voorhoede' brengen van top­groepen. Er blijven wel losse subsidies voor promovendi. M aar daarnaast ­ of vaak als kader ­ komen er meer 'zware' pro­ gramma­ en subsidievormen. Als nieu­ we, zwaarste subsidievorm lanceert NWO het programma 'Prominent', waaruit top­groepen straks voor vijf of tien jaar een omvangrijke premie van zo'n tien miljoen gulden kunnen krij­ gen. Dit programma, dat in plaats komt van de huidige 'Stimulans', dient voor­ al voor onderzoekscholen. M aar NWO wil ook steun geven aan anderen die de 'allure' van zo'n school hebben, maar (nog) geen officieel keurmerk hebben. Bij besteding van het geld krijgen de ontvangers veel vrijheid.

Minister Ritzen heeft vorige week een commissie ingesteld die zich gaat buigen over de 'studeerbaar­ heid' van onderwijsprogramma's in het hoger onderwijs. Het gezelschap, dat grotendeels bestaat uit onderwijskundigen, moet uit de stroom recente visitaties en onderzoeks­ rapporten voorstellen destilleren voor betere studie­organisatie en begeleiding. Daarmee zou de vertraging en studie­ uitval in het hoger onderwijs verminderd kunnen worden. Het idee om een speciale commissie naar de studeerbaarheid in het hoger on­ derwijs te laten kijken, komt uit de Tweede Kamer. Bij de behandeling van het Hoger Onderwijs­ en Onderzoeks­ plan 1992, waarin Ritzen pleit voor gro­ tere effectiviteit van onderwijsprogram­ ma's, kwam PvdA­kamerlid mevr. T. Netelenbos met dit voorstel. Het hoger

onderwijs had eerst moeite met deze be­ moeienis uit de politiek. Na overleg is nu afgesproken dat de commissie niet op­ nieuw het wiel moet uitvinden, maar vooral inzichten uit bestaande rapporten op een rij moet zetten. De commissie, voorgezeten door de Limburgse onder­ wijskundige prof.dr. W.H.F.W. Wijnen, kijkt allereerst welke factoren de effecti­ viteit van het onderwijs bepalen. Daarbij valt ondermeer te denken aan de rol van hoorcolleges en andere onderwijsvor­ men, de indeling van het studiejaar, toetsvormen en ­momenten, of de ruim­ te voor zelfstudie. Verder wordt aandacht besteed aan be­ tere meting van de 'zwaarte' (studielast) van onderwijsprogramma's. Ook zal de commissie voorbeelden uitwerken voor betere studiebegeleiding. Tenslotte moet ze met methoden komen waarmee studenten zelf hun studievoorkeur kun­ nen onderzoeken. De studentbonden hadden daarom gevraagd. De commissie brengt binnen een half jaar advies uit.

Universiteïtsraad gepasseerd: geen extra geld voor telefooncentrale Dirk de Hoog

De 85.000 gulden, die het college van bestuxir al heeft uitgegeven aan een onderzoek naar het ver­ nieuwen van de telefooncentrale, moeten uit de normale begroting worden betaald. De universiteits­ raad weigerde het college dit extra bedrag voor het onderzoek toe te kennen. De raad voelde zich gepasseerd omdat pas maanden nadat het geld was be­ steed voor de uitgave ervan toestem­ ming werd gevraagd. Dit bleek bij de behandeling van het financiële verslag over 1991 in de raadsvergadering van vorige week dinsdag. Het college kreeg ook forse kritiek op het achteraf toestemming vragen voor de 36.000 gulden inrichtingskosten van de kamer van het nieuwe college­ lid Donner. M aar de boosheid hier­ over zal niet meer gevolgen hebben dan een symbolische gele kaart, zoals één van raadsleden opmerkte, omdat het gevraagde bedrag inmiddels via een andere voorziening beschikbaar is. Het budget voor de kosten van het uni­ versiteitsbestuur wordt namelijk de ko­

mende jaren structureel verhoogd. De dienst personeelszaken moet een nadere toelichting geven op het aan­ schaffen van meubilair met gelden uit de personele begroting. Zonder toe­ stemming mag maximaal twee procent van deze begroting aan materiële zaken, zoals bureaus worden uitgege­ ven, maar het is onduidelijk of deze norm is overschreden. De raad was niet gelukkig met het feit dat het centrum voor externe dienst­ verlening geld voor een deel heeft be­ steed aan het eigen lustrumfeestje, ter­ wijl het toegekend was voor het verbe­ teren van facultaire wetenschapswin­ kels. In totaal gaf de vu in 1991 ruim 235 miljoen gulden uit aan personeelskos­ ten, ruim 1 miljoen gulden meer dan er aan inkomsten tegenoverstond. Aan overige lasten betaalde de vu ruim 161 miljoen gulden. Van de beschikbare fi­ nanciële middelen wordt 27 miljoen gulden overgeboekt naar het begro­ tingsjaar 1992. Per 31 december 1991 bedroeg het saldo op de vu bankrekening bijna 78 miljoen gulden, daarnaast had de vu op die datum nog 14 miljoen gulden aan leningen tegoed.

Elektriciteitscentrale vaK fors duurder uit Erno EsKens

De Universiteitsraad heeft ƒ 634.000 uitgetrokken o m de tegenvallende kosten van een nieuwe elektriciteitscentrale te dekken. D a a r m e e wordt ongeveer de helft gedekt van de meerkosten van de b o u w van de centrale. H e t VU-ziekenhuis, dat ook gebruik maakt van de opgewekte stroom, zal de andere helft voor haar rekening nemen. De nieuwe elektriciteitscentrale. Steg genaamd (Stoom en Gas Turbine Eenheid), is sinds augustus 1991 operationeel. Bij de definitieve afrekening bleken de bouwkosten 1,2 miljoen duurder dan voorzien. Volgens hoofd energiebeheer J. van Keulen zaten de kosten vooral in het meerwerk. Er moest onder andere een niet voorziene leidingentunnel van zeshonderdduizend gul-

den worden aangelegd en de aansluiting op het openbare net, waar de Steg bij overproduktie haar opgewekte energie aan verkoopt, bleek een ton duurder dan geraamd. Van Keulen denkt echter dat de tegenvallende kosten en de kleine kinderziekten van de Steg de investering van bijna twintig miljoen niet onverantwoord maken. De centrale verdient zichzelf binnen tien jaar terug, denkt Van Keulen: tijdens de dure piekuren hoeft geen stroom van het openbare net worden betrokken en bij overproduktie kan de Steg energie leveren aan het openbare net. De bouw van de Steg was volgens Van Keulen nodig omdat de bestaande ketels met hun twintig levensjaren verouderd waren. Het rendement van de oude ketels was te laag. Bovendien kon met de nieuwe ketels de uitstoot van giftige stoffen (kooldioxide en stikstofoxiden) aanzienlijk worden verminderd.

Een opgeklopte ruzie tussen coalitiegenoten Studiefinanciering doelwit van politiek steekspel Tom de Greef

Als de politieke discussie over iets los­ barst dan kunnen de argumenten wel even vrijaf nemen. Al weer een week of wat figureert de studiefinanciering in het politieke steekspel. o p het oog gaat het natuurlijk over de begroting 1993 en dan met name over de vraag wie hoeveel moet bezuinigen. Maar eigenlijk zijn coalitiepartners CDA en PvdA bezig een groeiend ongenoegen te cultiveren. Daartoe bestookt men elkaar via de voorpagina's van de dagbladen en in

deftige commentaren doen die ook een duit in het zakje. Erg zakelijk is die discussie niet. Maar de emoties waren de afgelopen weken dan ook hoog opgelopen. De stevigste poli­ tieke dreiging ­ aftreden als onderwijs niet ontzien wordt bij de bezuinigingen ­ was door het duo Ritzen en Wallage in­ gezet. De afloop had echter iets van een farce. Onderwijs werd ontzien en in de schamele honderd miljoen die het min­ der moest bezuinigen zag minister Rit­ zen als een erkenning van het belang dat ook zijn collega's in het kabinet aan on­ derwijs hechten, terwijl de minister­pre­ sident sprak van een symbolisch bedrag. Het was een aan Lubbers toegeschre­ ven opvaning waarmee de huidige dis­ cussie over de studiefinanciering begon. Ruim drie weken geleden berichtte de Volkskrant dat de minister president voorstander zou zijn van het afschaffen van de basisbeurs. Stellige ontkeimingen van Ritzen en Lubbers vielen dit bericht te beurt. Fractievoorzitter Brinkman (CDA) bevorderde vorige week de dis­ cussie met de opmerking dat er bezui­ nigd kan worden op de studiefinancie­ ring van studenten met ouders die 'zelf ook een duit in het zakje kunnen doen'.

Vilein

Ritzen

Foto Bram de Hollander

Maar de echt vileine discussiebijdrage kwam deze week van CDA­onderwijsspe­ cialist Lansink. Als Ritzen iets aan de onderwijssalarissen wilde doen, dan moest dat maar betaald worden uit een verlaging van de studiebeurzen. De re­ actie van coalitiegenoot PvdA was er bij monde van Tineke Netelenbos snel: rakel niet steeds de discussie op over de studiefinanciering en laten we ons aan

duidelijke afspraken in het regeerak­ koord van november 1989 houden. De uitspraak van Lansink heeft een emotioneel­politieke betekenis. Een paar weken geleden zag Ritzen zich ge­ confronteerd met een zaal vol woedende leraren die meer salaris eisten. De be­ windsman maakte gewag van de door zijn voorganger Deetman (CDA) veroor­ zaakte kaalslag in het onderwijs en hij beloofde iets aan de verhoging van de sa­ larissen te zullen doen. Met name Lans­ ink heeft zich zeer gestoten aan de kwa­ lificatie 'kaalslag'. M aar in de Tweede

NIEUWS­ ANALYSE Kamer weigerde Ritzen dit woord terug te nemen ondanks hevige aandrang van Lansink. Het CDA wenst zich kennelijk niet op deze wijze te laten beledigen voor het gevoerde beleid ten tijde van het tijdperk Deetman. De christen­demo­ craten voelen er al helemaal niet voor om Ritzen vervolgens mooi weer te laten spelen met een salarisverhoging voor de leraren waarvan de rekening aan het hele kabinet gepresenteerd wordt. Maar na de, grotendeels in de kranten gevoerde, politieke discussie, zijn er ook nog wel wat argumenten naar voren te brengen. Tineke Netelenbos (PvdA) verbiedt eigenlijk met het regeerakkoord

in de hand verdere discussie over de stu­ diefinanciering. Wie de moeite neemt dat akkoord even op te slaan, ziet al gauw dat haar positie niet erg sterk is. Slechts de 'globale structuur' van de stu­ diefinanciering moet gehandhaafd blij­ ven. Daarmee is natuurlijk niets gezegd over de hoogte van de Isasisbeurs. En trouwens, de term 'globale structuur' is zó vaag dat de politieke rek erin aanzien­ lijk is. Ook minister Ritzen heeft in zijn be­ groting 1992 al aangegeven dat er moge­ lijk iets scheef zit met de studiefinancie­ ring: "Gezien de scheefheid van de on­ derwijsdeelname in het onderwijs na de leerplichtige leeftijd dienen de bijdragen van ouders en studenten zodanig be­ paald te worden dat de sterkste schouders de zwaarste lasten zullen dragen. Dit im­ pliceert een verlaging van de basisbeurs en van de verhoging van onderwijsretri­ buties...". De bewindsman doelt hierbij op de omstandigheid dat het nog steeds zo is dat het merendeel van de studenten betrekkelijk rijke ouders heeft die wel­ licht wat meer aan de studie van hun kinderen zouden kunnen bijdragen. In feite zegt minister Ritzen hetzelfde als vorige week CDA­fractievoorzitter Brink­ man deed.

Sympathiek De wet studiefinanciering had eertijds een heel sympathiek uitgangspunt. Een student moest eigenlijk financieel onaf­ hankelijk zijn van zijn ouders. Wegens gebrek aan middelen kon dit uitgangs­ punt niet helemaal gerealiseerd worden, maar de wil was er toch wel. Inmiddels blijken de tijden veranderd te zijn. Uit een onderzoek naar de studiefinancie­

ring komt naar voren dat studenten die onafhankelijkheid van ouders niet erg belangrijk vinden. "De ouderiijke bij­ drage vormt volgens de studerende nau­ welijks een probleem. Ook degenen die in het geheel geen ouderlijke bijdrage ontvangen geven doorgaans niet als reden op dat de ouders niet tot betalen in staat zijn. De financiële afhankelijk­ heid van de ouders wordt door het me­ rendeel van de studerenden niet als een groot probleem gezien; degenen die een ouderlijke bijdrage ontvangen, vinden het doorgaans normaal, of althans rede­ lijk, dat hun ouders aan hun studie bij­ dragen. Het is anderzijds wel zo dat een kwart van de ouders eisen verbindt aan de door hen verstrekte bijdrage. Door­ gaans hebben deze eisen betrekking op de studievoortgang danwei studiepresta­ ties." Een opgeklopte ruzie tussen coalitiege­ noten, dat is wat er aan de hand is. Ti­ neke Netelenbos kijkt nog even het re­ geerakkoord na. Ritzen en Brinkman be­ spreken de verlaging van de basisbeurs. Lansink wordt door zijn fractievoorzitter tot de orde geroepen. En studenten zijn tegenwoordig zo goed met hun ouders dat zij het gemopper over de verhoging van hun financiële bijdrage geen be­ zwaar vinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen