Ad Valvas 1991-1992 - pagina 108

AD VALVAS 3 OKTOBER 1991

PAGINA 6

Niet z aligmakend, wei iioopgevend Psychomotorische th erapie werkt gunstig op gedrag demente oudere f

Hulpverlening aan demente ouderen lijkt een zinloze zaak. Wat in de hersenen eenmaal kapot is gegaan, wordt immers nooit meer beter. De bewegingswetenschapster Rose-Marie Droes ontkent dat laatste niet, maar laat in haar proefschrift wel zien dat sommige symptomen van dementie niet direct voortvloeien uit de hersenaftakeling. Juist die symptomen zijn met bewegingstherapie soms te bestrijden.

v u » •!-" V

Foto NICO Boink AV C/V U

'Naarmate mensen meer ontredderd raken z oeken z e meer veiliglieid' Arjan Spit Als oma vergeet dat de kinderen morgen op bezoek komen of bij welke h alte ze de bus uit moet, wordt de familie nerveus Het zal toch met Ach , we worden allemaal een dagje ouder, en iedereen h eeft wel eens moeite h et juiste woord te vinden Het zal dus wel loslo pen Pas als oma midden m de nach t de deur uit wil om h aar doch ter te gaan zoeken die nog steeds niet th uis is gekomen, wordt de diagnose h ardop gesteld dementie, de ziekte van Alzh eimer En daarmee lijkt h aar lot bezegeld h et geheugen zal steeds verder ach teruitgaan en oma zal alsmaar meer van de werkelijkheid vervreemden Ze zal in het verleden gaan leven, niet meer te bereiken zijn, om van agressiviteit en vreemde waanideeën nog maar te zwijgen En er valt h elemaal mets tegen te doen dat oma vroeg of laat eindigt als 'plant' in h et verpleegh uis, h et wordt immers allemaal veroorzaakt door de aftakeling van de h ersenen en wat daar eenmaal stuk is herstelt zich , zoals bekend, niet meer

de oplossing moeten vinden Dat zijn bij voorbeeld h et leren leven met de in validiteit, de leefomstandigh eden m h et verpleeghuis, maar ook h et beh ouden van een positief zelfbeeld en van sociale relaties Als de patient niet goed met deze aanpassingsproblemen weet om te gaan, kan h ij in een neerwaartse spiraal komen Angst en depressie, opgeroepen doordat h ij de controle over zijn levens situatie kwijt is, versnellen dan h et ziekteverloop Het confabuleren is volgens Droes typisch een symptoom dat niet direct ver oorzaakt wordt door de h ersendegene-

Omgeving Rose-Mane Droes neemt in h aar proefschnft In Beweging stelling tegen dit fatalistische denken over dementie Droes, onderzoekster bij de vakgroep agogiek van de faculteit bewegingswe tenschappen, promoveert op 4 oktober op een onderzoek naar de psych osocia Ie hulpverlening aan oudere Alzh eimerpatienten Uit h aar onderzoek blijkt dat niet alle symptomen die met dementie gepaard gaan, direct veroorzaakt worden door de degeneratie van de h ersenen Minstens zo belangijk voor h et gedrag van de dementerende is de manier waarop de omgeving reageert op de achteruitgang van h ersenfuncties Uit literatuurstudie en op basis van eigen onderzoek in een drietal verpleegh uizen concludeert Droes dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om demente ouderen te h elpen, door h un te leren om te gaan met de psych osociale problemen van h et dementeren Dement worden brengt een nieuwe situatie met zich mee waaraan de patient zich moet aanpassen, vooral als hij na verloop van tijd wordt opgenomen m een verpleeg- of verzorgingshuis Droes noemt in h aar boek een aantal problemen waarvoor de patient en de omgeving een bevredigen-

ratie De demente persoon weet h et antwoord op een vraag met, maar wil dit de buitenwereld met laten merken HIJ verzint een smoesje voor zijn vergeetachtigheid, waardoor h et probleem onbesproken blijft "Als omgeving h oef je daar met rech tstreeks tegenin te gaan, maar je moet wel beseffen dat die persoon h eel snel probeert te verdoeze len dat h ij iets niet weet Daar zit h ij blijkbaar mee Missch ien moet je dan vermijden dat je dingen aan h em vraagt die h ij gewoon met weet, zodat je h em met voortdurend confronteert met zijn eigen onmach t, zijn onvermogen Je kunt bijvoorbeeld zeggen 'we h ebben morgen een afspraak, weet u dat niet'' Dan zegt h ij Jaaaa, maar ik had h et zo druk dat h et door mijn h oofd h een is gegaan ' Daardoor kan jij nog denken dat h et missch ien wel zo is Je kunt ook zeggen 'We h ebben morgen een afspraak, h ebt u er zm i n ' ' D u s met ie mand onder vuur zetten met de vraag of hij h et wel of met weet, en eigenlijk belachelijk maken, want h ij weet h et natuurlijk met Maar in plaats daarvan het voor h em opvangen en h em eraan hennneren dat h ij een afspraak h eeft Dan knjgt h ij met dat pamekenge gedrag en kan h ij accepteren wat h ij met meer kan en wat nog wel "

Onrust

'Er z it een soort spanning in; er is maar een moment waarop je die balion kunt raken. Ze z itten niet te wacliten tot een ander dat doet'

In h et kader van h aar eigen onderzoek gaf Droes m verpleegh uizen psychomoto­ rische therapie aan bejaarden met een lichte vorm van dementie De bejaarden deden dnemaal per week in een groepje allerlei bewegingsoefeningen "Vooral de activiteiten waarbij ze veel energie kwijt konden spraken h en aan, zoals ballen sch oppen in een doel Een persoon zit m h et doel en moet de ballen tegen h ouden, de anderen zitten in een h alve knng en moeten sch oppen Dat is iets waarbij duidelijk is wat er moet gebeuren, en ze kunnen er een hoop energie m kwijt Het is jouw pres tatie als die bal er ingaat, dus iedereen probeert dat ding er in te meppen Iets anders is badminton met een ballon Daar zit ook een soort spanning m, want er is maar een moment waarop je die ballon kunt raken, en de deelnemers proberen dat dus ook zelf te doen, ze zitten met te wach ten tot een ander het doet " De th erapie bleek vooral een gunstig effect te h ebben op de agressiviteit en de nachtelijke onrust van de patiënten bij

hen trad een stabilisatie op terwijl de situatie bij de controlegroep, die deelnam aan reguliere activiteiten van h et verpleeghuis, verslech terde Droes verklaart dit uit h et feit dat de deelnemers hun energie kwijt konden in de th era pie Door de vergnjzing zullen er steeds meer demente ouderen bijkomen, waarvoor maar in een beperkt aantal gevallen plaats is m een verpleegh uis Dat betekent dat de zorg voor deze dementen voornamelijk th uis zal moeten plaatsvinden Het grote probleem daarbij blijkt ech ter vaak dat de centrale ver­ zorger, in de meeste gevallen de ech tgenoot of -genote, de situatie op een gegeven moment niet meer aankan, door dat de demente persoon steeds meer gedrag gaat vertonen waarmee moeilijk te leven valt, zoals agressiviteit en onrust Dat juist deze symptomen bem vloedbaar blijken en met direct veroorzaakt worden door h ersendegeneratie, biedt dan ook enige h oop voor de toekomst

Minder agressief Droes pleit ervoor veel meer aandach t te besteden aan de begeleiding van de verzorger "Je kan de verzorger leren om te gaan met gedragsproblemen Als iemand bij voorbeeld agressief is bij h et aankleden, kun je je afvragen waarom dat IS Dat kan zijn omdat h ij met weet wat h ij eerst aan moet doen Als je nu de kleren op een njtje legt en zegt wat hij eerst aan moet trekken en daarna het volgende geeft, zal h ij minder agres sief zijn Hij krijgt immers minder pnkkels dan wanneer h ij met precies weet wat als eerste aan te trekken, en h ij heeft de situatie beter onder controle " "Nachtelijke onrust komt vaak voort uit het feit dat mensen overdag veel te wei mg te doen h ebben Als je ervoor zou zorgen dat mensen overdag meer deden - bijvoorbeeld h elpen met groente schoonmaken, wat vaak nog best kan dan zullen ze 's nach ts rustiger slapen N u zegt de verzorger vaak 'laat mij dat maar even doen, dat gaat veel sneller, ga JIJ maar even rustig zitten' De verzorgers h ebben de neiging de dingen zelf in h anden te h ouden en krijgen dat op h un bord terug " Als oma wordt opgenomen in een verpleeghuis, kan de situatie snel verslech teren Ze moet zich aanpassen aan een wildvreemde omgeving, met allerlei nieuwe mensen en regels van anderen

Lukt dat met, dan zal ze zich steeds verder terugtrekken in h aar eigen we reldje, waann ze kan ontkennen dat ze allerlei stoornissen h eeft Droes "Het zakt eigenlijk af m de beginnende stadia leven deze mensen als h et ware in hun arbeidzame leven, zo tussen de dertig en veertig jaar, naarmate de dementie vordert lijken ze steeds jonger te worden Dan zijn ze zestien en wonen ze nog th uis Ik denk dat h et te maken heeft met een beh oeft aan veiligh eid Naarmate ze meer ontredderd raken zoeken ze die veiligheid meer bij h u n ouders, want die zullen h en wel beschermen Het h eeft weinig zin om dat te ontkennen, je kunt beter ingaan op die beh oefte, en dus veiligh eid bieden Een veilige situatie creëren waar die persoon genoeg contacten h eeft en vol doende aandach t krijgt "

Voetballen De bewegingsth erapie die Droes gaf bleek ook te h elpen bij h et voorkomen van een sociaal isolement De deelne mers gingen tijdens de sessies contacten aan met elkaar en waren ook meer ge neigd om over h un problemen te spre ken Dit leidde ech ter met tot h et aan gaan van meer contacten in h et dagelijkse leven op de afdeling Droes vindt dat met verrassend "Dat is h etzelfde als dat je op een tennisclub zit en je je kennissen daar h ebt Daarbuiten ontwikkel je dan ook met meer contacten Blijkbaar h ebben de deelnemers h un contacten in dat th erapieclubje " Hoewel ze verh eugd is met de gunstige resultaten van de th erapie wijst Droes erop dat h et onderzoek voornamelijk aangeeft dat h ulpverlening effect kan hebben bij demente bejaarden Wat de beste vorm van th erapie is staat nog lang met vast "Ik denk met dat die psy chomotonsche th erapie zaligmakend is Je zou eigenlijk in een teh uis een afdeling psychosociale h ulpverlening moe ten h ebben waar gekeken wordt wat voor h ulp iemand moet krijgen Bij de een kan dat beweging zijn, bij de ander het h elpen bij h et lezen van de krant, of een gespreksgroepje Er zijn teh uizen die nu willen beginnen met elke dag een uur gymnastiek, omdat bewegen zo goed zou zijn Ik denk dat dat met werkt D a n moet je ineens met zijn allen een uur gaan voetballen, terwijl jij misschien wel een eigen manier h ebt gevonden om met je problemen om te gaan Dat vind ik bevoogdend "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen