Ad Valvas 1991-1992 - pagina 595

AD VALVAS 18 JUNI 1992

PAGINA 5

Hans Wiegel, een meester in het bespelen van de pers, wordt door velen als een charismatisch politicus beschouwd

Foto Michiel Wijnbergh,

De moderne politicus is een televisielield De huidige politici zijn televisiehelden, meent drs. J.A.IVI Toonen, die binnenkort promove e rt op het proe fschrift Op zoek Ontzuiling ondergroef charismatisch leiderschap naar charisma. Nederlandse politieke T o o n e n onderzocht de traditionele den zich achtergestelde bevolkingsgroe­ minder op inhoudelijke thema's ge­ christelijke partijen AR P, KVP en CHU (in pen, die via het oprichten van allerlei voerd, en meer op de persoon van de partijen en hun 1977 gedrieën opgegaan in het CDA), maatschappelijke organisaties een vol­ • leider gericht. Die wordt volgens het lijsttrekkers 1963-1986. de PvdA en de W D . D 6 6 , een partij wier waardige positie in de samenleving na­ proefschrift pas in de jaren zestig een echte lijsttrekker. Daarvoor was het ge­ Vroegere voormannen als succes door velen wordt toegeschreven streefden. Eigen scholen, vakbonden, aan de uitstraling van Hans van Mierlo, culturele­ en sportverenigingen en poli­ bruikelijk dat de partijen in verschillen­ Abraham Kuyper waren komt in het proefschrift niet voor. Door tieke partijen vormden de ruggegraat de kieskringen andere kandidaten bo­ inperking is het mogelijk de selec­ van de verschillende zuilen. venaan de lijst zetten. charismatische le ide rs: ze deze tie van partijleiders in de verschillende Het politieke plaatje van Nederland Nasser stonden aan het hoofd van politieke partijen over een lange reeks was daardoor zeer eenvoudig en helder: van jaren met elkaar te vergelijken, hoe­ iedereen stemde op de partij van zijn Ondanks dat het bij verkiezingen steeds een maatschappe lijke wel de nadruk in het onderzoek ligt op zuil. Er hoefde nauwelijks campagne meer om de persoon van de lijsttrekker de periode 1963­1986. gevoerd te worden. D e arbeidersleiders, gaat, vindt T o o n e n niet dat charisma beweging. Door de De verkiezingen van 1963 zijn niet he­ de dominees en de pastors hielden hun zijn intrede in de politiek heeft gedaan. ontzuiling zijn die lemaal toevallig als startpunt van de respectievelijke kuddes keurig bij el­ Hij noemt de huidige lijsttrekkers pseu­ vergelijking gekozen. In dat jaar speejde kaar. (io­charismatische leiders, overigens bewegingen verdwenen. namelijk voor het eerst de televisie op met de nadrukkelijke kanttekening dat Daarmee deed het pseudo- redelijk grote schaal een rol. Bovendien Pseudo­charisma dit geen diskwalificatie is, maar slechts het de laatste verkiezingen die een wetenschappelijk begrip. In de jaren zestig was het emancipatie­ charisma zijn intreden in waren volledig gedomineerd werden door de Charismatische leiders, een term die de proces grotendeels voltooid. De zuilen de politiek. Lijsttre kke rs traditionele partijen. Bij de daarop vol­ begonnen af te kalven. D e kiezers gin­ socioloog Weber in de vorige eeuw be­ gende verkiezingen verschenen nieuwe dacht, hebben volgens de promovendus gen zweven en kozen niet meer voor de worden door politieke partijen op het toneel, zoals een aantal kenmerken. Het zijn sterke traditionele partijen. D e KVP verloor in D 6 6 , de PPR , de Boerenpartij en de PSP. persoonlijkheden met veel gezag, maar reclamebureau's aan de 1966 bijvoorbeeld maar liefst acht ka­ Volgens T o o n e n is de belangrijkste ont­ merzetels. het zijn bovenal de onbetwiste leiders man gebracht. wikkeling na 1963 het losser worden van een maatschappelijke beweging die De politieke partijen namen vanaf dat Dirk de Hoog

van de banden tussen kiezers en geko­ zenen door de inzettende ontzuiling. D e traditionele partijen zijn eigenlijk al­ lemaal onderdeel van emancipatiebe­ wegingen uit de vorige eeuw, zo meent hl). D e katholieken, de gereformeerden, de socialisten en zelfs de liberalen voel­

Ik word oud. Er gaat geen week voorbij of er vraagt wel iemand aan me wanneer ik nou eens af­ studeer. D e meesten weten niet eens wat ik stu­ deer, als ik maar afstudeer. Van mijn huisbaas kan ik dat begrijpen. Die denkt dat hij zijn belasting­ centen aan mij kwijt is. Wat niet zo is, maar dat terzijde. Het zijn je collega­studenten die je de oren van de kop vragen wanneer je nou eindelijk eens fatsoenlijk oprot! Zes jaar student, nou nou, word je niet wat te oud om boven de boeken te hangen, opa? Ik weet niet wat er aan de hand is. De minister wil al jaren de tijd bekorten die mensen op staatskos­ ten aan een studie besteden. Daar zit wel wat in. Ongesubsidieerd valt er ook een hoop te leren. Calculerend gedrag verwachtend zou ik denken dat studenten die recht hebben op zes jaar beurs hun tijd lekker gebruiken voor van alles en nog wat. Maar nee! Wie zei dat de samenleving norm­ loos wordt, is een aartspessimist. H e t is mode om niet je studietijd vol te maken. Vijfjaar is het ide­ aal: dan ben je nog jong en kneedbaar in het be­ drijfsleven of het Aio­schap. Waar we allen naar streven. In een tijd dat je op maandagmorgen bij de stu­ dentenadministratie een vod in je handen krijgt gedrukt waarop staat dat je doctorandus bent ge­ worden, lijken de meeste studenten zich meer voor dat vod dan voor de studie te interesseren.

moment maatregelen om het stemmen­ verlies tegen te gaan. D e politieke lei­ ders moeten tegenwoordig de hort op om stemmen te trekken. Veel partijen nemen professionele reclamebureau's in de arm om h u n voormannen aan het publiek te slijten. Campagnes worden

Bram Bos

Zesdejaars en nu al gesjeesd . Dan is het raadzaam om nauwgezet de uitgezette bakens te volgen, alle verplichte studiepuntjes op de i te zetten en verder geen gezeik. Je moet je im­ mers tot je core­business beperken tegenwoordig. De student is zodoende meer in efficiency dan in kwaliteit geïnteresseerd en daarin vindt hij bezui­ nigende bestuurders en docenten die eigenlijk on­ derzoek willen doen aan zijn zijde. Een pact! D e vu evalueert zich al jaren rot, maar is er ooit één docent om die reden de laan uit gestuurd? Docenten scoren altijd gemiddeld bij evaluaties. D e voornaamste klachten van studenten betreffen dan ook meestal niet de docent, maar de té grote

ideaaltype van de charismatische leider dan de huidige lijsttrekkers. Abraham Kuyper was een ware voorman, zoals Dreas later bij de socialisten en R omme bij de katholieken. Kuyper was niet al­ leen voorzitter van de AR P, maar ook hoofdredacteur van de krant De Stan­ daard en hoogleraar. D e politieke partijen van nu andere lei­ ders. D e huidige partijvoormannen staan niet meer aan het hoofd van een beweging. Ze zijn eerder televisiehelden dan charismatische leiders. H u n partijen devalueren steeds meer naar selectiebureau's voor het vullen van de zetels in 'de diverse staatsorga­ nen. T o o n e n pleit er dan ook voor an­ dere besluitvormingskanalen te ontwik­ kelen, zodat kiezers weer iets te zeggen krijgen over inhoudelijke kwesties: een referendum bijvoorbeeld. De vraag is echter of dat niet nog moeilijker te slij­ ten valt dan een lijsttrekker of een was­ middel.

een nadrukkelijk omschreven doel na­ streeft. Voorbeelden zijn de leiders van vrijheidsbewegingen tijdens de dekolo­ nisatie, zoals Gandhi, Nasser en Soe­ kamo. De oude partijleiders als Kuyper en Troelstra kwamen dichter bij Webers

hoeveelheid stof en het té grote tentamen. Teveel moeite voor te weinig studiepunten, dat is de cen­ trale kwestie. Niet efficient. Een voorbeeld illustreert dat onderwijskwaliteit net zo'n term is geworden als milieuvriendelijk m de automobielenbranche. Twee jaar geleden kwam de stem des volks tot de studienchtings­ commissie van biologie. Men wilde geen twee scripties van zes weken schrijven. Er moest im­ mers al een verslag geschreven worden voor de onderzoeksstage, dus redeneerde men: "Dan heb je het schrijven wel geleerd." Jawel, zes weken! Waar andere studies minstens een halfjaar uit­ trekken voor één scriptie, wilde men één van die twee turbo­scripties — het zijn eigenlijk veredelde Engelse tekstverklaringen — skippen om de tijd te gebruiken voor een tweede stage. Het eerste en meteen ook het laatste moment in het leven van een bioloog dat hij iets zinnigs in goed Nederlands op papier moet zetten. Iedereen was het met het volk eens, ook de docen­ ten in de studierichtingscommissie. Geef ze wat ze willen, want dat is precies wat de faculteit ook wil. Met een (onderzoeks)stage word je in biologen­ land immers beter voorbereid op het lopende handwerk van de assistent­in­opleiding dan met een tweede scriptie. Nadenken mag je pas na je promotie. Het pact werkte: de tweede scriptie werd afgeschaft.

D e monstercoalitie van universiteit en consument resulteert op een ander niveau in de modestudies, zoals milieuwetenschappen, Europese studies en verder alles met 'algemene' of 'bedrijfs­' er voor of met 'management' er achter. Een beetje van dit­ tum en een beetje van dattum. Aankomende stu­ denten kunnen de verleiding niet weerstaan: lek­ ker van alles wat, dan hoef je niet te kiezen. En toch een leuke baan! Nee, wetenschappelijk is het prima in orde, verzekert iedereen. Bovendien moet de wetenschap maar eens uit de ivoren toren komen en luisteren naar de mensen in de praktijk, zo vertelt men mij vervolgens. Wat weer te denken geeft. Het zou echter schandelijke volksverlakkerij blij­ ven, ware het niet dat het volk zich gaarne laat verlakken. Het is een stilzwijgend sociaal contract: maak ons in korte tijd doctorandus en wij zullen niet zeuren over de wetenschappelijke kwaliteit. Docenten tevreden, studenten tevreden. N o u ja, bij de studie 'Cultuur, Organisatie en Manage­ ment' schijnen ze nog wel eens te klagen dat het allemaal nog wat "te theoretisch is". Dat wordt dus weer niks met de zoveelste poging van de studentenbeweging om dit jaar onderwijs­ kwaliteit tot item nummer één te verheffen en zichzelf weer nuttig te maken. Studenten willen geen onderwijs, ze willen een bul en het maakt niet uit wat er op staat. Als het maar snel gaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen