Ad Valvas 1991-1992 - pagina 31

AD VALVAS 2 9 AUGUSTUS 1 9 9 1

PAGINA 5

'Het lijkt alsof studenten geen dromen meer hebben' Wereldverbeteraars van vroeger filosoferen over toen en thans Ze kijken naar 'Goede j tijden, slechte tijden' en vuilen ondertussen een girootje voor Greenpeace in. Zijn jongeren nog wel actief betrokken bij idealen?

stand tegen hun vaders, die zich ge­ droegen als gezapige onderdanen in een al te rustig koninkrijk. O, die avonden! De universiteiten waren in die dagen vooral een vormingsinstituut voor cul­ turele, politieke en ideologische elites. Echter door de stijgende weivaan, het succes van de wederopbouw, kregen nieuwe groepen jongeren toegang tot het bolwerk van intellectuelen. Zij wil­ den geen slaafs onderdaan meer zijn, maar participerend burger. One man, one vote!

Nihilisten

Dirk de Hoog iDe bloemenkinderen zijn terug op de jmodeshows in Londen en Parijs. En de I musical Hair was weer te zien op de I planken van de Stadsschouwburg. Het j lijkt wel op een rivival van het hippie­ I tijdperk uit de mythische jaren zestig. I De erflaters van de verbeelding aan de I macht schijnen zich echter zorgen te I maken over de vermeende verfechtsing I en passiviteit van de nieuwe jongeren. [Afgelopen week werden maar liefst vier Ibijeenkomsten georganiseerd in Am­ j sterdam in het kader van het omzien in Iverwondering en de zorgen voor mor­

Igen. JEerst maar de Volkskraiit van afgelopen Imaandag. Een citaat uit het verslagje Ivan het weerzien van provo's van het eerste uur vijfentwintig jaar later. "Het Ibelangrijkste was het verstoren van een lopenbare orde in een wereld waar niks Imocht. Ons doel was de macht van het Iregentendom te breken en ook om de Imentaliteit te veranderen. Vroeger bij­ Ivoorbceld was de universiteit het voor­ Igeborchte van de kastenmaatschappij." JAch ja, die goede oude tijd. Het was Ispringtij, alles moest anders. iMaar waar kwamen die wereldverbete­ Iraars, dat langharig, werkschuw tuig, lineens vandaan? Walter Etty, ex­PvdA wethouder van Amsterdam, probeerde op een door Machiavelli, de vereniging van politicologie­studenten aan de lUvA, belegd forum deze vraag te beant­ Iwoorden met een demografische verkla­ Iring: "In 1966 klopte de naoorlogse ge­ Iboortegolf met enige aandrang aan de poorten van de macht, die zich prompt lopenden." De zonen kwamen in op­

Niet voor niets speelden de eerste stu­ dentenrevoltes zich af in eigen kring. Nihilisten, studenten die zich niet aan­ sloten bij de corpora, richtten de Stu­ denten Vakbond (SVB) op en namen de macht over in de besturen van de zoge­ naamde grondraden, de studentenpar­ lementen, zoals de SR VU aan de Vrije Universiteit. Een nieuwe generatie stu­ denten was geboren, die èn intellectu­ eel èn wereldverbeteraar wilden zijn. H u n doel was het openbreken van de ivoren toren voor hun soortgenoten. Met massale acties werd de toeganke­ lijkheid tot de universiteit voor iedereen afgedwongen. Studieloon, geen selectie en externe democratisering waren de leuzen. Ondanks het opkomende marxische jargon bleef het een burgerlijke revolte: meedelen in de macht en welvaart, onder het m o m van onaangepastheid. Daar ging het om! Jongeren van nu weten dat feilloos te verwoorden: "Al die hippies van toen wonen nu in een rijtjeshuis met een Lada voor de deur." Men kijkt naar Goede tijden, slechte tijden en vult ondertussen een girootje voor Greenpeace in. Zijn jongeren nog wel actief betrokken bij idealen? Eleonara Vo^^ studentendec3an aan de vu op een ander forum verwoordt het zo: "Soms lijkt het wel of ze geen dromen meer hebben, maar veel huidige studenten gaan heel bewust om met hun eigen verwachtingen en maken weloverwogen keuzes over hun toekomst, dat is toch een lichtpuntje. Ze komen naar de uni­ versiteit en maken gebruik van de m o ­ gelijkheden die hen van pas komen. Het zijn geen werelveranderaars, maar kiezen wel voor een zinvolle invulling van hun eigen leven."

Trouw In dit postmodernistische tijdperk ­ of zijn we aanbeland bij het einde van de geschiedenis en zijn de burgers louter consumenten geworden. Zij verwachten geen grote wereldbeelden of ideolo­ gieën meer van politici, de managers van het dagelijkse leven, maar wèl dat de vuilnis op tijd wordt opgehaald tegen een redelijke prijs. Intolerant of onkritisch zijn ze zeker niet geworden. Uit onderzoek van onder andere het Sociaal­Cultureel Planbureau blijkt dat in Nederland de kennis over en inzicht in maatschappelijke problemen de afge­ lopen jaren toegenomen is, bijvoor­ beeld rond milieu en vrouwenemanci­ patie en dat jongeren veelal een liberaal wereldbeeld hebben. Veel mag, maar

"Een column schrijven, ik? Waarover dan? Maar dat ^heb ik nog nooit gedaan! Ja, wel recensies, maar die gaan over hoeken, een column moet over jezelf. Waarmpm zou ik de lezers vervelen met mijn opinietjes, huwneuren en obsessies? Ja, over boeken schrijf ik soms W)ok wel persoonlijk, maar dan heb ik toch het boek om wne aan vast te houden. Mijn proefschrift? Ja, een erg wiahi] onderwerp, maar met wetenschappelijke distantie mbehandeld: er komt g een 'ik'in voor. Nou ja, mag ik mmsschien wat bedenktijd?" Hebben andere mensen dat nu ook, dat ze zich bij |alles m eerste instantie afvragen: wie ben ik dat :iet gepast zou zijn dat te doen? Zijn anderen zich look zo bewust van de belachelijkheid van sommi­ Ige rollen in het professionele leven? Zijn ze ook zo '^elf-conscious, zich­van­zichzelf­bewust, wat dus [iets heel anders is dan zelfbewust? ^odra ik mijn hersens betrap op het hinderlijk ge­ koem van dit soort interne muggen, komt me al­ fijd het beeld voor ogen van prof.dr. P.C. Kuiper |een tijdje terug in het nieuws door zijn bestseller /erheen, de beschrijving van een eigen depressie). Staande voor het schoolbord in de collegezaal van pe afdeling psychiatrie van het oude WG (voor Amsterdammers: 'paviljoen drie') onthulde hij, Pm 2i]n hooggeleerd gelijk te onderstrepen gesto­ f en in een witte jas, de aankomend psychiaters ti)n favoriete paradox: de prettigste mensen zijn

Buiten scheen de zon

Foto Bram de Hollander

het hoeft allemaal niet zo nodig meer. Wat dat betreft gaat het dagblad Trouw, gezien hun reclamespots, gouden tijden tegemoet. (Vroeger kende ik alle partij­ programma's uit mijn hoofd, v ^ T\2i...Trouw houdt je betrokken.

Ideologisch

' y

Bovendien blijken acties de afgelopen jaren qua aantal niet afgenomen te zijn. Minder massaal weliswaar en minder ideologisch, maar wel doo'r veel bredere lagen van de bevolking uitgevoerd. Po­ litie en verpleegsters bijvoorbeeld, en terwijl ik dit stukje schrijf, hoor ik op de radio dat in de Bijlmermeer een school bezet is door Surinaamse ouders. Wal­ ter Etty zei dan ook in spanning af te wachten op de komende bezetting van het Maagdenhuis gezien de voorne­ mens rond de studiefinanciering van onderwijsminister R itzen. Consumenten dus, maar best wel kri­ tisch, die eerstejaars studenten. Op een forum over de hedendaagse student in de Melkweg tijdens de Sociale Intro­ ductie aan de vu komen ze niet opda­ gen. De zon scheen op het Leidsche­ plein enzo. Maar op een bijeenkomst van Machiavelli, waar ze ervan beschul­ digd werden laks en egocentrisch te zijn, puilt de zaal uit met tweehonderd bezoekers. Maak het nou helemaal zeg! "Ook rechtse mensen hebben idealen, merkte een jongeman in de zaal op. Wat mij zo opvalt bij deze nieuwkomers is dat ze zo gelukkig ogen. Niks geen vertrossing. Het zijn Veronica­kinde­ ren: ik ben jong en ik wil wat! Maar er is nog iets aan de hand. Stu­

Jolande Withuis

Diarree e n verstopping in de we te nschap degenen die tamelijk tevreden zijn met zichzelf Ze weten wat ze kunnen en wat niet, en doen daar niet ingewikkeld over. Ze kennen hun ambities en versluieren die niet achter zelfkleinering. Mensen die niet zo gelukkig zijn met zichzelf­ die zijn inge­ wikkeld in de omgang. Ze vissen naar compli­ mentjes, maar het is nooit genoeg. Je moet steeds weer zeggen hoe goed ze zijn. En de keerzijde van die bescheidenheid is hun perfectionisme: achter het 'ik kan niets' gaat een bedriegelijk 'maar ik wil ook wel iets héél moois' schuil. Dat remt ze om het gewoon eens te proberen en maakt dat ze kri­

Een héél jolig boekje over studententaal Eind 1989 verscheen he t boe kje Studiosi, ee n almanak voor de e i ­ gentijdse stude nt. D e schrijve rs, Albert Gillisse n e n Paul O l d e n proberen daarin e e n jolig be doe ld beeld te sche tse n van he t h e d e n ­ daags stude nte nle ve n, wat nogal veel dialoge n ople ve rt als: "Ge e n tijd? Jij nie t? H o u m e e ve n vast, ik geloof dat ik tie te n krijg." M a a r blijkbaar slaat zoie ts v a n ­ daag de dag toch aan, want i n ­ m i d d e l s is alwe e r de de rde druk verschenen. O p e e n 'cabare te ske pre se ntatie ' tijdens de sociale introductie k o n ­ digde één van de aute urs, Albe rt Gillissen, aan dat e r in de v o r m van e e n stude nte nwoorde nboe k m e d i o s e p t e m b e r e e n ve rvolg zal

dentendecaan Vos is het opgevallen dat de taal verandert: "Ze hebben het over school, en over les in plaats van college ­ nog net niet over meester." Wim van N o o n , socioloog te Leiden, klaagde op het Machiavelliforum over het feit dat tegenwoordig de meest gestelde vraag tijdens college is, of men dit moet ont­ houden voor het tentamen. Van Noort: "De meerderheid van de studenten

tiek op hun werk opvatten als kritiek op hun hele persoon. Het begeleiden van scripties leert dat Kuipers stel­ ling in elk geval voor schrijven opgaat. Achter ge­ zucht over de eigen waardeloosheid steken niet zelden torenhoge pretenties. In een scriptie waar­ voor drie maanden werktijd staat wordt een outline voor het verbeteren van de wereld geschetst of een nieuwe theorie ontworpen (u begrijpt: dit gaat over de sociale wetenschappen). De helemaal niet zo gemakkelijke opgave om bestaande literatuur verantwoord weer te geven wordt te nederig ge­ acht. Als de scriptie geen veertig bladzijden wordt, maar honderdveenig, is men verbaasd als de do­ cente dat geen goed maar een veeg teken vindt, een teken van een gebrekkig vermogen zichzelf een passende taak te stellen en die zo goed moge­ lijk te voltooien. Ook het omgekeerde schrijfprobleem, niet de diar­ ree maar de verstopping, verbergt ambities die de bezitter ervan hebben doen struikelen: er moet van de auteur in spe zoiets moois uit zijn pen vloeien dat hij geen regel op papier krijgt. Veel proefschriften lopen stuk op de narcistische krenking die elk schrijven nu eenmaal impliceert: het wordt immers nooit zo mooi als je stiekem had gedroomd, er zal altijd kritiek komen en wat het ergste is: er worden nog wel mooiere boeken ge­

verschijnen bij uitge ve rij Nove lla. D e aard van he t nie uwe we rkje laat zich sne l rade n als de ze m e d e ­ s a m e n s t e l l e r zijn vindplaats van he t le xicon onthult: "He t gre ­ tige ge bruik van aan se ks e n drank gerelateerde woorde n door Ac fine fleur van ons onde rwijssyste e m is m i s s c h i e n te ve rklare n uit h u n niet te stuite n ne iging o m zich te verenigen in sociëte ite n. He t zijn de broe ine ste n van de stude nte n­ taal." Balle nge bral dus. E e n kle in voorproe fje van wat de lezer(es) te wachte n staat: o n ­ vriendelijke t e r m e n voor he re n, gebezigd door d a m e s (ook we l aangeduid m e t : ding, d o o s , kipje , gleuf, dak): b a d m u t s , blaataap, daap, e ige npijpe r, fluim, g a n z e ­ gat, kne ite r, sufbips, of wijve nlul­ ler. Te zijne r tijd toch dat boe kje e e ns opslaan o m e e n m o o i e type ring te vinden voor dit soort buikge huil. Misschien ie ts als be kschijte n, of toch m a a r lulle pot?(DdH)

hoort thuis op het H B O " Misschien is de universiteit wel aan haar eigen succes ten onder gegaan. Door de geslaagde externe democrati­ sering is de universiteit verschoolst en het beroepsperspectief van de studen­ ten drastisch veranderd. Je gaat niet meer leren voor intellectueel, maar voor zoiets als communicatiekunde. De student is scholier geworden!

schreven dan het jouwe. De onderzoeker die wil publiceren moet genoegen nemen met het eigen kunnen op een bepaald moment. Met dat produkt moet hij voor de dag durven komen, maar dat stelt hem tegelijk voor de psychische opgave zijn (ook aan zichzelf vaak niet toegegeven) meester­ werkfantasieën op te geven. Is dit een pleidooi voor middelmatigheid, lage normen en laat maar waaien? Integendeel: zonder prangende twijfel komt niets moois tot stand. Het wordt natuurlijk alleen maar goed als je het niet te gauw goed genoeg vindt ­ als je toch dat recente boek er nog op naslaat, dat andere archief nog be­ kijkt, dat laatste hoofdstuk herschrijft en de sug­ gesties van die ene pietlut ook nog opvolgt. De kunst is kennelijk de juiste maat te vinden tussen ijdele zelfgenoegzaamheid en meedogenloze zelf­ kritiek. Wie met zichzelf te zeer is ingenomen trekt zich kritiek niet aan, wie over zichzelf te on­ tevreden is kan geen kritiek verdragen. Tussen de Scylla van de gemakzucht en de Charybdis van de ambitie, tussen overmoed en remming, doemt de moraal op van dit verhaal: "Oké, ik probeer het, een column. Als het niet goed is hoor ik het wel." Jolande Wthuis is tot 1 oktober als docente verbonden aan de faculteit sociaal culturele wetenschappen. Om de vier weken schrijft ze voor Ad Valvas een column.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen