Ad Valvas 1991-1992 - pagina 196

PAGINA 8

m m m m m m ^^ m i ^^^^^^^^i^ m m m m ^^^^^^ÊÊ ^a^^^aÊ i^^ Ê

In de terminologie van vandaag zouden zowel Paus Leo XIII als Abraham Kuyper man van het jaar 1891 kunnen zijn. De eerste won nipt: op 15 mei publiceerde hij zijn encycliek Rerum Novarum. De Heilige Vader keerde zich tegen het ongebreidelde kapitalisme van die dagen. Op 9 november opende Abraham Kuyper het eerste Christelijk sociaal Congres met zijn befaamde rede 'Het sociale vraagstuk en de Christelijke religie'. Hij riep op tot 'architectonische kritiek'. Het maatschappelijk ge­ bouw diende beter bewoonbaar te worden. Nog tientallen jaren trokken katholieken en gereformeerden gescheiden op. Maar deze week herdenken christenen van alle gezindten in het lommerrijke Doorn gezamenlijk dat zij 100 jaar geleden ieder voor zich startten met het bevrijden van de werkman uit zijn kommervol bestaan. En zij kijken vooruit, zij herijken hun opvattingen aan toekomstige idealen en de maatschappelijke werkelijkheid van vandaag. Mr. Donner doet een klein pasje mee in deze futuristi­ sche dans door wat lijnen te trekken naar een toekom­ stig personeelsbeleid. Prof. Henk Woldring denkt niet dat deze week voldoende materiaal zal opleveren voor tien jaar discussie over maatschappelijke problemen. Maar ook een beetje geschiedschrijving. Hoe kwam 100 jaar geleden het eerste Christelijk sociaal Congres tot stand?

'We kijken naar ons zelf en vragen ons af wat we voorstellen' Christelijke organisaties herdenken 100 jaar 'sociale kwestie' en herijken hun gedachtengoed

D

e V rije U n i v e r s i t e i t d o e t o p bestuursniveau niet m e e , m a a r V U hoogleraren spe­ len e e n belangrijke rol bij h e t Christelijk sociaal Congres 1 9 9 1 . Prof. W o l d r i n g , e e n m o d a l e d e e l n e m e r , is e e n v a n d e v e r t e g e n ­ woordigers van de V U . V ooraf een g e s p r e k o v e r d e rol v a n d e u n i v e r s i ­ teit, d e secularisatie e n d e 'herijking' v a n h e t christelijk g e d a c h t e n g o e d i n de bossen van D o o m .

Tom de Greef en mark P ekker "Hoe het zal lopen weet ik niet," zegt prof. H.E.S. Woldring, hoogleraar poli­ tieke filosofie. "Ik ga naar het congres met een gezonde afwachtende houding. Ik ben niet sceptisch, want daarmee diskwalificeer je de bijeenkomst bij voorbaat. Maar ik ga er niet vanuit dat dit congres voldoende materiaal ople­ vert voor tien jaar discussie over de maatschappelijke problemen." Uitgangspunt voor het congres vormt het basisdocument Bedreigde verant­ woordelijkheid. Tal van maatschappelij­ ke organisaties hebben op dit docu­ ment een reactie geschreven, zoals de christelijke plattelandsvrouwen en de rooms katholieke boeren en tuinders. Maar ook de V rije Universiteit doet haar zegje. Drie pagina's beslaat de nogal gereser­ veerde reactie van de universiteit. Is zo'n korte reactie niet wat mager als bijdrage voor deze bijeenkomst? "Ik ken de reactie inhoudelijk niet, maar een korte reactie vind ik niet ver­ schrikkelijk. Ik ben er niet tegen als de mensen uit de wereld van het niet­we­ tenschappelijke onderwijs en de vakbe­ weging op dit congres voorrang krijgen

en de academici zelf een stap terug doen. Het is goed als niet te veel men­ sen met allerlei titels op het podium zit­ ten. ­ Maar als je de namen van de sam enstel­ lers van de congresbundel bekijkt dan vlie­ gen de titels je om de oren? "Ja, maar op zichzelf vind ik het niet zo slecht als de universiteit zich als insti­ tuut bescheiden opstelt." ­ Universiteiten hebben, juist als het gaat om het oplossen van m aatschappelijke pro­ blemen, een eigen verantwoordelijkheid. Is het niet de taak van elke wetenschapper daar een steentje aan bij te dragen? "Zo algemeen zou ik het niet willen stellen. Elke wetenschapper moet kun­ nen zeggen: 'Ik heb geen binding met zo'n congres, dus lever ik geen bijdra­ ge'. Ik ben ook alleen maar gevraagd. Ik sta niet te trappelen van ongeduld om naar het congres te gaan. Het is nogal een aanslag op je tijd. Je doet dit vanuit een zekere maatschappelijke verant­ woordelijkheid. Als je gevraagd wordt moet je gaan." ­ Voor u IS het niet vanzelfsprekend dat een universiteit bij een dergelijk congres iets te berde brengt, zichzelf als een ideeénfa­ briek op de voorgrond plaatst? "Nee. We moeten wel aanwezig zijn, maar je moet je als universiteit nooit opstellen met een houding van wij zijn de wetenschappers en wij weten het. Wij hebben als intellectuelen wel wat te zeggen, maar je moet daar niet te domi­ nant in zijn." Gaande het gesprek blijkt de betrok­ kenheid van de vu bij dit congres groter te zijn dan op het eerste gezicht lijkt. Zo komt de stichting 1991, die het con­ gres organiseert, uit de V U koker. Bo­ vendien is de vtJ socioloog prof. dr. D . T h . Kuiper er voorzitter van. "Kuiper is voorzitter van het overlegor­ gaan V nje Universiteit en Christelijk sociale partners. In dat overlegorgaan is

Klaas Kater aan de lijn bij Abraham Kuyper. De eerste wilde als voorzitter van Patrimo nium meer verkiesbare arbeidie Twe< wilde in 1 8 9 1 een Christelijk so ciaal Co ngres de herdenking van het christelijk sociale congres van Abraham Kuyper in 1891 aan de orde geweest. Er bestond al een initiatiefgroep, onder leiding van prof Van zuthem, die plannen had voor een nieuw Christelijk sociaal Congres. O m de plannen te integreren is toen de Stichting 1991 opgericht. Prof. Dick Kuiper is daar voorzitter van geworden. In die stichting zitten mensen die ook in dat overlegorgaan tussen de vu en de sociale partners zitten." ­ Dan heeft de universiteit toch een hele sturende rol gespeeld bij het tot stand komen van dit Christelijke sociaal Con­ gres? "Het zijn bezigheden van wetenschap­ pers op persoonlijke titel. Het college van bestuur heeft niets georganiseerd. Er zijn een aantal V Li­wetenschappers bij betrokken, denk aan prof G o u d ­ zwaard, die heeft enorm veel werk in

Prof. Wo ldring: 'Ik ben niet sceptisch' Foto Michel Claus, AVO/VU

dit congres gestoken." ­ Is het zinvol om de m aatschappelijke problemen vanm t een christelijke perspec­ tief te bekijken, als je tegelijkertijd ziet dat steeds minder m ensen het christelijke geloof als uitgangspunt voor hun handelen nemen? "Iedereen moet het doen vanuit zijn eigen perspectief. We leven in een ge­ differentieerde samenleving. Je moet er niet over zeuren waarom dit congres vanuit een christelijk perspectief wordt georganiseerd. Er zijn problemen. Er zijn mensen die daar wat aan willen doen. Laat ze dat dan doen. Als ande­ ren iets vanuit een andere achtergrond willen doen, moeten ze dat ook doen. Maar ga niet vragen waarom iets vanuit een specifieke achtergrond moet gebeu­ ren. Als men mij vraagt waarom er niet sa­ mengewerkt wordt met mensen die vanuit een andere overtuiging tot er­ kenning van dezelfde maatschappelijke problemen komen, maar er iets op basis van de eigen identiteit, op een eigen grondslag wordt georganiseerd, zeg ik: 'Mag ik zijn wie ik ben? Mogen de mensen zijn wie zij zijn. Mogen ze hun eigen scholen, kerken en politieke orga­ nisaties hebben? Ze willen h u n eigen identiteit. Mensen mogen dat zelf bepa­ len.'" "Er is natuurlijk wel wat veranderd. Je ziet dat bepaalde categorieën mensen ­ hele horden heb ik wel eens de indruk ­ eigenlijk met h u n eigen identiteit niet meer weten om te gaan." ­ Individuen of organisaties? "Beide." ­ En de VU, kan die m et zijn eigen identi­ teit om gaan? "Ja, kijk naar de conferentie die het be­ zinningscentrum dit voorjaar over de identiteit van de vu heeft georgani­ seerd. Het is natuurlijk heel moeilijk. De vu weet er wel mee om te gaan.

men heeft bepaalde instituties als het bezinningscentrum, de vu heeft ruimte binnen de opleiding om bepaalde vra­ gen te stellen. In wetenschap worden levensbeschouwelijke en ethische zaken aan de orde gesteld. In alle faculteiten is er bijvoorbeeld in de vorm van wijs­ gerige vorming ruime aandacht voor deze zaken in het onderwijs. Ik zou niet willen zeggen dat de V rije Universiteit als gevolg van de seculari­ satie haar identiteit in alle opzichten verloren heeft. D e V rije Universiteit profileert zich nog steeds en onder­ scheidt zich ook van andere universitei­ ten. ­ Slechts 23 % van de vu­studenten bekent zich tot een geloofsgenootschap en dat zul­ len er waarschijnlijk nog minder worden. "Dat erken ik." ­ Maar waarom heeft de vu de slag dan met verloren? "De vu profileert zich op een bepaalde manier; men maakt zich herkenbaar als bijzondere instelling. D a n kun je van mening verschillen over de mate waarin de v u zich profileert, te veel of te wei­ nig. Ik zou ook niet precies weten wat exact de kenmerken van een christelijke universiteit zijn. Ook daar kun je over van mening verschillen." ­ Maar wat zijn dan de kenmerken van een christelijk sociaal congres? "Het gaat om de erfenis van een aantal generaties, die christelijk sociale poli­ tiek bedreven. Wij vragen ons af waar we staan als organisatie en als individu. Leven we voort op de golfslag van de traditie? Doen we eenvoudig wat ons is overgeleverd door onze voorouders of probeer je met deze studieconferentie te ontdekken wat de uitgangspunten van de christelijk sociale beweging zijn in deze tijd. We kijken naar ons zelf en vragen ons af wat we voorstellen. V oor het antwoord op deze vragen moet je het congres afwachten."

[ M

I a nc cor Ma bel luc one soc kut poi sim is.

Aan lijk dacl

drei).

beci trek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen