Ad Valvas 1991-1992 - pagina 356

I AD VALVAS 20 FEBRUARI 1992

PAGINA 2

Tronks klachten zijn ver beneden de maat'

j.

­ , »

i^

VTJ zal nauwelijks schade ondervinden van het nieuwe ministeriële beleid op ontwikkelinssamenwerking Jan­Jaap Hei j

"De bezuinigingen van Pronk vallen wel mee, vind ik. Ik maak me met erg onge­ rust." Dr. J.H.P van Weeren, waarne­ mend hoofd van de dienst ontwikke­ lingssamenwerking (DOS) van de vu, toont zich weinig bezorgd over minister Pronk's aankondiging, vorige week in Ad Valvas, dat hij gaat bezuinigen op het universitaire onderzoek naar ontwikke­ lingsvraagstukken. De bezuinigingen zullen de vu niet treffen, zo meent V an Weeren. Pronk leverde felle kritiek op de univer­ siteiten. Ze besteden te weinig eigen geld aan ontwikkelingssamenwerking en ze vertonen 'calculerend gedrag'. Ze hou­ den bi) DGis, het directoraat­generaal in­ ternationale samenwerking van het mi­ nisterie dat zowel hci universitaire ont­ wikkelingswerk als het facultaire onder­ zoek naar ontwikkeling subsidieert, hun hand op voor onderzoek dat ze niet op een andere manier gefinancierd kunnen krijgen. "De universiteiten zijn heel knap geworden in het in rekening brengen van hun activiteiten", aldus de minister. Hij wil daarom gaan bezuinigen: de universi­ teiten krijgen minder, en het onderzoek uit de derde wereld zelf krijgt meer. De verwijten van Pronk gaan voor de vu niet op, aldus V an Weeren. Zijn dienst ondersteunt, al dan niet in samen­ werking met faculteiten van de vu, het onderwijs en onderzoek van (voorname­ lijk) universiteiten in ontwikkelingslan­ den. Daarnaast verleent DOS hand­ en spandiensten aan facultaire onderzoe­ kers die zich met ontwikkelingshulp be­ zighouden. "De vu is met de Landbouw Universiteit Wageningen de universiteit die het meeste eigen geld besteedt aan ontwikkelingssamenwerking: tot 1991 zo'n 1,5 miljoen gulden per jaar ­ nu is dat vanwege een bezuiniging vermin­ derd. Dat is de universitaire bijdrage. De kosten van de verschillende faculteiten zijn dan nog niet eens meegerekend." Pronk stelt dat de universiteiten in 1968 beloofd hebben om 5 procent van hun geld aan de derde wereld te beste­ den, en is kwaad dat ze zich daar abso­

INBEELD

Minister Pronk van ontwik­ kelingssamenwerking richtte vorige week stevige kritiek aan liet adres van de universiteiten. Aan de VU is men daarvan niet onder de indruk. Bestuurs­ voorzitter Brinkman noemt de kritiek 'volslagen idi­ oot', terwijl de weten­ schappers er wel mee kun­ nen instemmen. Zij ver­ wachten extra werk gezien Pronks nieuwe prioriteiten.

luut niet aan gehouden hebben. Volgens drs. H.J Brinkman, voorzitter van het college van bestuur, is die boosheid ech­ ter "volslagen idioot": "In 1968 was Ne­ derland zich bewust aan het worden van de problemen in de derde wereld, en in die tijd leefde het idee dat bedrijven, in­ dividuen en ook onderwijsinstellingen een deel van hun budget, bijvoorbeeld 5 procent, zouden moeten besteden aan ontwikkelingshulp. De universiteiten hadden toen nog een budget waaruit dat betaald kon worden. Later, vooral in de jaren tachtig, zijn er kolossale bezuini­ gingen op het hoger onderwijs geweest. De universiteiten kunnen die 5 procent niet meer betalen. Dat hoeft ook niet, omdat de middelen voor ontwikkelings­ samenwerking sinds 1968 gigantisch ge­ groeid zijn." "Bovendien heeft de overheid in het verleden zelf gezegd dat we ons geld aan onderwijs en onderzoek uit moesten geven, en dat zij de kosten voor ontwik­ kelingssamenwerking voor haar rekening zou nemen. Ik vind Pronk's klachten dan ook ver beneden de maat. Je kunt je als

minister niet zo maar distantiëren van het beleid van je voorgangers." Volgens Van Weeren is ook het verwijt dat de universiteiten op oneigenlijke gronden hun handje ophouden bi) DGIS wat betreft de vu onjuist. "Het is niet zo dat DOS of faculteiten van de vu denken: voor dit plan is geen geld, laten we maar bij het ministerie aankloppen. We gedra­ gen ons tegenover het ministerie 'strate­ gisch', we vragen geen geld aan voor pro­ jecten waarvan DGIS ons van te voren vertelt dat zij het niet zien zitten, maar dat is geen calculeren."

Irritatie De ontwikkelingslanden profiteren nu nauwelijks van de wetenschappelijke hulp, zo meent Pronk: die hulp is veel te kleinschalig en versnipperd om een bij­ drage te kunnen leveren aan de ontwik­ keling van de derde wereld. De minister wil daarom samenwerking met een structureler karakter stimuleren: de uni­ versiteiten moeten lang lopende projec­ ten starten, zodat hun parmers in de ont­ wikkelingslanden ­ dat zijn vooral uni­ versiteiten ­ uit kuimen groeien tot vol­ waardige centra van wetenschap. Boven­ dien moeten ze ophouden de hobby's van individuele onderzoekers tot ontwik­ kelingshulp te verheffen, en beter luiste­ ren naar de wensen van de derde wereld. Pronk noemt in dat verband: meer aan­ dacht voor vrouwen, het milieu en de ef­ fecten van het onderzoek op de armoede in de ontwikkelingslanden. Onderzoek door de ontwikkehngslanden zelf moet een prominentere plaats krijgen, zo meent hij tot slot. De aansporing tot meer en langduriger samenwerking heeft bij Van Weeren van DOS flink wat irritatie gewekt. "De mi­ nister heeft daar volkomen gelijk in, maar zijn eigen ministerie maakt het on­ mogelijk. DGIS heeft een paar jaar gele­ den afgekondigd dat alles voortaan in korte projecten georganiseerd moest worden. Pronk was toen weliswaar nog geen minister, maar hij moet niet met het verwijt komen dat de universiteiten snel willen scoren. Die versnippering is de schuld van zijn eigen dienst. Er zijn ove­

rigens vrij concrete aanwijzingen dat het beleid van DGIS weer gaat veranderen."

Instemming Een rondje langs vu­onderzoekers die in de ontwikkelingslanden actief zijn, leert dat de opmerkingen van de minister over het gebrek aan aandacht voor de behoef­ ten van de derde wereld wel in goede aarde vallen. Professor H. Linnemann, voorzitter van de vakgroep ontwikke­ Imgs­ en agrarische economie: "Daar schort wel het een en ander aan. Onder­ zoekers staan tegenwoordig onder grote druk om te publiceren. Dat hoeft overi­ gens niet per definitie afbreuk te doen aan de belangen van de derde wereld." Hydroloog prof. J.J. de Vries, die in het Afiikaanse Botswana naar grondwater speurt: "In de praktijk zal het best ge­ beuren dat onderzoekers hun werk te veel ten eigen bate aanwenden. Mijn vakgroep is daar in het verleden ook wel eens voor op de vingers getikt." Professor I. Wolffers van de vakgroep sociale geneeskunde gaat wat verder: "Ik evalueer wel eens van die projecten, en het is echt bar en boos wat umversiteiten en onderzoekers af en toe verzinnen om subsidie te krijgen. Pronk heeft groot ge­ lijk dat hij daar flink de bezem door haalt. Niemand zit te wachten op het zo­ veelste proefschrift, het gaat er om wat de bevolking in de ontwikkelingslanden aan het onderzoek heeft." Drs. J.F.G Bunders, voorzitster van de afdeling biologie en samenleving en daarnaast ook lid van de raad voor advies over het wetenschappelijk onderzoek naar ontwikkelingssamenwerking, is bui­ tengewoon enthousiast over Pronk's streven. "Wil onderzoek naar ontwikke­ lingssamenwerking meer belang hebben dan het eigen belang van de onderzoe­ ker, dan moeten de onderzoekers weten wat de behoeften van de bevolking zijn. Mijn ervaring is dat onderzoeksgroepen graag nuttig onderzoek willen doen, maar achter een bureau kunnen ze niet uitmaken wat nuttig is. Ik hoop dat de minister in een nadere uitwerking van zijn plannen aan zal geven hoe ze daar achter kuimen komen, namelijk door in­

Nico Boink

Dr. J.H.P. van Weeren

formatie uit te wisselen met allerlei groe­ pen in de derde wereld. Het onderzoek kan daardoor veel meer relevatie voor de ontwikkelingslanden zelf krijgen."

Negatief De bezuinigingen die Pronk aankondigt ^ ' ­ het geld moet naar onderzoek in de derde wereld, niet naar Nederlandse universiteiten ­ baren de onderzoekers weinig zorgen. De meesten ontvangen nauwelijks ondersteuning van DGIS, en hebben dus geen last van het nieuwe be­ leid van de minister. Sommigen zien vanwege de aandacht van Pronk voor vrouwen, het milieu en armoedebestrij­ ding zelfs mogelijkheden om de ministe­ riële ondersteuning uit te breiden. Hy­ droloog De Vries. "Ons onderzoek heeft heel direct met het milieu te maken. Pronk zit op onze lijn." Wolffers van so­ ciale geneeskunde: "Ik heb goede hoop dat in de toekomst meer onderzoek van het soort dat ik doe, aan de basis en met steun van de bevolking, bij DGIS geac­ cepteerd wordt." De ideeën van Pronk zullen voor de vu goed uitpakken, zo verwacht biologe Bunders: "Het is bij ons nu al de cultuur om rekening te houden met de lokale be­ volking. DOS wil dat, mijn afdeling wil dat ook." Ook V an Weeren van DOS maakt zich weinig zorgen. "De vu heeft, voor zover het ministerie dat toelaat, al veel langdurige samenwerkingsverban­ den. Ook hebben wij, naar mijn mening, altijd veel aandacht gehad voor de be­ hoeften van de derde wereld." Hij wijst er bovendien op dat de projecten van zijn eigen dienst weliswaar voor een flink deel betaald worden door DGIS, maar niet uit de onderzoekspot waar Pronk op wil bezuinigen. "Onze dienst houdt zich vooral bezig met de ondersteuning van hoger onderwijs in de derde wereld, zodat instelling aldaar hun mogelijkhe­ den uit kunnen breiden. Ik heb niet be­ grepen dat de minister op dergelijke acti­ viteiten wil korten." Wel maakt hij zich zorgen over de "ne­ gatieve toonzetting" van de uitspraken van Pronk. Die is ook collegevoorzitter Brinkman in het verkeerde keelgat ge­ schoten. "De minister moet een bondge­ nootschap sluiten met de professionals in het veld. Hij staat voor fundamentele veranderingen, die hij alleen door kan voeren als hij de steun heeft van bekwa­ me mensen. De tijd dat de politiek kon dwingen is voorbij. De minister en de universiteiten moeten daarom respect voor elkaar hebben. Dat Pronk zulke uit­ spraken doet, vind ik dan ook hoogst on­ zorgvuldig."

Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit. Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post), 1081 HV Amsterdam, tel 020 548 4330, b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397 Fax­nummer: 020 661 2791 onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas' Redactiekamers: OD­01, OD 03 en OD­09, Hoofdge­ bouw VU Redactie: Tom de Greef (hoofdredacteur), Liesbeth Klumper, Frank van Kolfschooten, Martin Ensennk, Harmke van Rossen (redactie­assistente) Medewerkers: Diana Doornenbal, Erno Eskens. Jan Jaap Heij, Dirk de Hoog, Gert van Maanen Koos Neu vel, Anne Pek, Mark Plekker, Dick Roodenburg, Selma Schepel, Arjan Spit Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerken­ de universiteitsbladen): Margriet van Lith, Frank Steenkamp Tekenaar: Aad Meijer Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, I D 04. Hoofdgebouw tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , post bus 20. 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, fax 02507 17680 Ook voor 'Adjes commercieel (zie pag 4) Overige Adjes redactie­adres, advertenties van VU instanties opgeven op I D 04, Hoofdgeb ,tel 3096 Produktie: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 40, Beta­ ling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij Bureau Pers en Voorlichting VU, tel 020 548 2671 int.Standaard Serie Nummer: 0166­0098

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen