Ad Valvas 1991-1992 - pagina 532

AD VALVAS 14 MEI 1992

PAGINA 6

Met een fles wijn langs landeigenaars Practicum aardwetenschappen: 7e moet niet met je handen in je zak staan kijken, maar zelf ook mee doen' Arjan Spit

De aarde is een raadsel. Wanneer bij een slootje een watermonster genomen moet worden, komt de bewoner van het huis er naast even een praatje maken. Hij vraagt eerst een beetje achterdoch­ tig of we soms radioactiviteit aan het meten zijn, maar als hem duidelijk is dat het hier gaat om veldwerk van geo­ logen, wordt hij spraakzamer. Dr. Jaap Griede, begeleider van dit practicum voor eerste­jaars Aardwetenschappers hoort hem uit: Is die buis die daar uit komt soms een draineer­buis? Ja, dat klopt, volgens de man wordt er hier in de buurt veel gedraineerd, het water moet afgevoerd worden, anders zou zijn huis veel te vochtig worden. "Dus het grondwater staat hier hoog, jongens. Onthoud dat!", zegt Griede nu tegen zijn studenten. Hoog grondwater en toch staan we hier zo'n twaalf meter boven de zeespiegel: Hoe kan dat? De sloot biedt een mogelijkheid daar me­ teen achter te komen. De bodem ligt op ongeveer anderhalve meter diepte, zodat dat stuk met het boren alvast overgeslagen kan worden. Dat komt goed uit want een paar hon­ derd meter verderop kwam het drietal studenten kort daarvoor niet verder dan een diepte van één meter zeventig. Het zetten van een boring gebeurt in eerste instantie met een grondboor, waarmee telkens een stuk grond van twintig cen­ timeter omhoog gehaald kan worden. Die stukjes leggen de studenten dan netjes naast elkaar zodat er een beeld ontstaat van de aardlagen onder hun voeten. De anderhalve meter die door het trio naar boven gehaald werd, be­ stond uit een vaaggrond, dekzand en podsol. Helaas vulde het gat zich op an­ derhalve meter diepte met grondwater, zodat verder boren geen zin had: alles spoelde meteen weer uit de boor. Voor dit soort situaties staan de Aard­ wetenschappers echter geavanceerde technieken ten dienst. De zuigstang wordt er bij gehaald, een buis waarmee als het goed is grond om hoog gezogen kan worden, zonder dat het water de boel verstoort. Eenvoudig is het niet: de drie studenten moeten aan de hand­

De rechtssocioloog Erhard Blankenburg vindt de manier waarop Duitsland het DDR-vérleden afhandelt, getuigen van legalistisch onfatsoen. Voor een gehoor van Leidse juristen noemde hij deze week deze strafrechtelijke b ijltjesdag politieke rechtspraak b ij uitstek. Frank van Kolfschooten De Bondsrepubliek is anderhalfjaar na de Duitse vereniging nog druk bezig met de afrekening met DDR­burgers die over de schreef zijn gegaan. De Duitse juristen hebben een hele kluif aan de juridische onderbouwing daarvan. Er­ hard Blankenburg, hoogleraar rechtsso­ ciologie aan de vu, volgt de ontwikke­ lingen in zijn vaderland met argusogen. Vorig jaar heeft hij hoorcolleges gege­ ven over strafrechtelijke 'bijltjesdagen', waarbij hij vaststelde dat er juridisch gezien veel valt aan te merken op de manier waarop ex­nazistische en ex­ communistische landen zijn omgegaan •

":^^

De studenten moeten aan de handgreep bovenaan de stang gaan hangen, terwijl Griede de zuiger aan een draad omhoog trekt

\C Bi) veel studierichtingen krijgen studenten de gelegenheid aan de praktijk te 'snuffelen'. Dit artikel is het derde in een serie over verschillende practica binnen de Vrije Universiteit: studenten aardwetenschappen aan het boren in Brabant. greep aan de bovenkant van de stangen gaan hangen, terwijl Griede de zuiger aan een draad omhoog trekt. "Je blijft er wel fit bij", vertelt hij later. Het is te­ vergeefs: er blijkt iets te mankeren aan de techniek, waardoor er alleen een wa­ terige blubber omhoog komt. Het blijft bij één meter zeventig. "Terwijl de vori­ ge wel vier meter was." De sloot is dus een buitenkansje om tot grotere diepte te komen. Een nieuw in­ strument wordt uit de grote zak vol bui­ zen en stangen gehaald: de guts, een soort holle naald van een meter lang, met aan één zijkant een opening. Grie­ de prikt de guts in de bodem. "Je moet niet met je handen in je zak staan kij­ ken, maar zelf ook mee doen, dat maakt de jongens enthousiast." ^X'an­ neer die ook aan de guts sjorren is er succes. Onder aan de guts prijkt een leemlaag, die zich op drie meter diepte bevindt. De leem is net stopverf, grijs en heel vast, en zorgt er voor dat de guts bij het naar boven halen niet weer leeg loopt. "Dat is mooi, dat is héél mooi!" roept Griede, die bij elke boring

Foto Bram de Hollander

weer vol geestdrift is, ook al moet hij de bodem van dit gebied na vijf jaar veld­ werk als zijn broekzak kennen. Een ver­ klaring voor de hoge stand van het grondwater is gevonden: door deze laag leem kan het water niet weg zakken. Naast deze drie studenten zijn nog twaalf groepjes bezig met het veldwerk in de buurt van Bergen op Zoom. Elk clubje studenten heeft een oost­ west lijn op de kaart toegewezen gekre­ gen, in jargon een raai geheten. Op die raai moeten de studenten ongeveer om de 750 meter een boring zetten, zodat zij een geologische kaart kuimen maken. Het gebied is interessant door­ dat er een knik in het landschap zit. In het westen, naar Zeeland toe, is het al­ lemaal polder en Hollands­plat. Maar op het oude land gaat de bodem ineens dertien meter omhoog, een zoom, van­ daar de naam van het stadje. Eén van de opdrachten van het practi­ cum is een verklaring voor deze steilwand te vinden. Tegenover mij wil Griede wel kwijt dat de voornaamste oorzaak waarschijnlijk tectonisch van aard is: door de werking van de aard­ korst is dit stukje Nederland omhoog geduwd.

Boete Het groepje studenten met wie ik mee­ loop, heeft de voorgaande dagen al in de polder boringen gezet, en na de sloot begeven we ons naar een nieuwe

Rechtssocioloog Blankenburg kritisch over zijn vaderiand 'Duitsland bezig met politieke rechtspraak bij uitstek' met politieke delinquenten. Deze week hield hij in Leiden aan de juridische fa­ culteit een lezing over de vraag in hoe­ verre Duitse rechters de voormalige be­ windslieden van de DDR mogen vervol­ gen. Dat de rechtspraak bij de afrekening met het oude DDR­bewind niet anders dan 'politiek' geïnspireerd kan zijn, staat voor Blankenburg buiten kijf. "De legitimiteitsvraag is hier alleen of de ju­ ridische constructie waarmee de be­ voegdheid voor zo'n strafrechtelijke bijltjesdag beargumenteerd wordt, hout snijdt," stelt Blankenburg. Volgens de hoogleraar is elke vorm van rechtspraak altijd min of meer 'bevroren politiek'. "Hoe 'heet' en hoe 'bevroren' hangt af van de context van vijandigheden waar­

in van rechtspraak gebruik wordt ge­ maakt," zegt hij. De mate waarin de rechtspraak 'politiek' is hangt af van de "zuiverheid waarmee de politieke doel­ einden vertaald zijn in juridische argu­ mentatie, en daarmee in hoeverre zij overeenkomen met de beginselen van de bescherming die het recht zal moe­ ten waarborgen," aldus Blankenburg.

Rechtsopvolger Hij wil niet betwisten dat justitie in het verenigde Duitsland strafbare feiten uit de DDR­tijd mag berechten, want de Bondsrepubliek is strafrechtelijk gezien de rechtsopvolger van de DDR. Blan­ kenburg vraagt zich echter wel af welk strafrecht de Duitsers hierbij (behoren te) volgen. V­oor de gewone strafrechte­

boorplek in het hoge gedeelte. Het be­ vindt zich op een terrein van Natuur­ monumenten. Van te voren is toestem­ ming gekregen. Dat lukt niet altijd: de vorige groep heeft bij een excursie naar de kwelders een boete opgelopen omdat het daar sinds dit jaar natuurge­ bied is. Dat was bij de voorbereiding van het veldwerk over het hoofd gezien. De boswachter die bij ons komt kijken vindt het allemaal prima.

Tussen de vingers Zo kom je nog eens ergens: een mooi veldje omgeven door bos, met een ven­ netje waar rustig wat wilde ganzen zwemmen. Het is niet verbazingwek­ kend dat de studenten te spreken zijn over hun werk, hoewel het de dag daar­ voor, in de stromende regen, wel wat minder was. "Het leuke is dat we hier de theorie die we op college hebben gehad, meteen in praktijk kunnen bren­ gen", zegt Marijn. Bij het determineren van de grondsoorten wordt niet alleen het oog gebruikt: het zand wordt tussen de vingers gewreven om de structuur te voelen en van de leemlaag die we in de sloot vonden, peuterde Griede een stukje af om het te proeven. Volgens Marijn is er in de groep ook een stu­ dent die de verschillende soorten kalk die werden gevonden in de Ardennen kon benoemen door er aan te ruiken. Griede, door de studenten ook wel ome Jaap of opa Griede genoemd, heeft in­

lijke delicten is het verschil tussen het Westduitse en het Oostduitse recht vrij onbelangrijk. De discussie over de in­ terpretatie van het recht dat gold in de DDR­tijd gaat alleen over 'politieke' de­ licten, over schendingen "van de men­ senrechten zoals bij het grensbewind en bij vervolgingen van DDR­dissidenten. Het delict in kwestie wordt weliswaar volgens de Westduitse wet veroordeeld, maar het moet toch aan de DDR­wetten worden getoetst, aldus Blankenburg. De vraag is daarom in hoeverre een sol­ daat die aan de muur op een vluchte­ ling heeft geschoten wegens doodslag kan worden vervolgd; en in welke mate een politicus die aan de vervalsing van de democratische verkiezingen heeft bijgedragen voor verkiezingsfraude kan worden opgesloten. De eerste proces­ sen tegen DDR­politici die verkiezings­ resultaten hebben vervalst, hebben al laten zien hoe de advocaten hun cliën­ ten door de mazen van het net probe­ ren te wringen. Zij stelden dat de DDR­ constitutie, die vrije verkiezingen voor­ schreef, feitelijk nooit van kracht is ge­ weest. En omdat er nooit vrije verkie­ zingen waren geweest, konden die ook niet worden vervalst, zo luidde volgens Blankenburg hun argument. Geen sterk verweer, vindt hij. "De soldaten die aan de muur mensen hebben doodgescho­ ten konden dit argument met meer ge­ looftvaardigheid naar voren brengen. Zij handelden tenslotte om bepalingen van de strafwet te effectueren, en de

middels de nieuwe zuigerstang opge­ haald bij de jeugdherberg waar de groep verblijft, zodat hier een diepere boring gezet kan worden. De zuiger werkt in ieder geval: er worden keurige slangetjes aarde naar boven gehaald. Op een diepte van 2.90 meter stuiten de studenten op leem. Hypothese be­ vestigd, bedankt voor de medewerking. Met het busje wil Griede me vervolgens naar de polder rijden, waar nog groep­ jes bezig moeten zijn. Doordat daar volop klei aanwezig is kan met behulp van de guts veel dieper geboord wor­ den. Het record van deze week staat op 13.80 meter. Helaas, de studenten zijn niet te vinden. Griede zegt eerst nog dat ze wel eens een kopje koffie gaan drinken, maar nadat we bijna een uur hebben rondgereden en getuurd, geven we het op. De studenten zijn toch snel­ ler dan verwacht het oude land op ge­ gaan, waar ze door bos en bebouwdng onzichtbaar zijn. Ik hoef me tot station Bergen op Zoom echter niet te verve­ len. Daarvoor heeft Griede veel te veel verhalen over wat er zoal komt kijken bij het veldwerk ­ elk jaar met een flesje wijn naar een landeigenaar in de hoop dat hij nu wél toestemming zal geven ­ en over de omgeving ­ het zijn hier alle­ maal hele kleine polders, stukje bij beetje van de zee afgetroggeld; het ho­ gere gedeelte verdroogt trouwens, door de drinkwatenvinning. Goed, ik ben overtuigd: het is een mooi vak.

grenswet verplichtte hen uitdrukkelijk om een vluchtpoging ook met de wa­ pens te verijdelen," aldus Blankenburg. Deze soldaten handelden dus op bevel van het bevoegd gezag, en dit zou straf­ rechtelijk als rechtvaardigingsgrond kunnen dienen, denkt hij.

Bevredigen Westberlijnse rechters hebben echter al laten zien daar geen rekening mee te willen houden. Zij gingen in het eerste vonnis zelfs boven de eis tot voorwaar­ delijke gevangenisstraf van de officier uit. De soldaten hadden volgens hen moeten inzien dat het bevel tot schieten onrechtmatig was. Daarmee stellen de rechters dat de grenswachten verplicht waren tot verzet tegen hun eigen be­ wind, vindt Blankenburg. In hoeverre de rechters hier hun uitspraak nog heb­ ben getoetst aan de DDR­wetten ontgaat Blankenburg. Hij vindt dat het deze rechters ontbreekt aan "legalistisch fat­ soen", en noemt het "politieke recht­ spraak bij uitstek". Blankenburg vraagt zich dan ook af hoe ridicuul de legalis­ tische constructies mogen zijn bij een juridische 'bijltjesdag'. Hij oppert dat de Duitsers er wellicht beter aan zou­ den doen de bijzondere rechtspleging van politieke delinquenten aan een tri­ bunaal over te laten, zoals na de oorlog is gebeurd m Nederland. O ok dat tri­ bunaal heeft het rechtvaardigheidsge­ voel van velen overigens niet weten te bevredigen. • •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen