Ad Valvas 1991-1992 - pagina 531

PAGINA 5

IVALVAS14MEI 19921

Ook natuurkunde begint groene richting Twijfels over degelijkheid plan voor onderzoek Martin En serin k Het is dat er nog geen vak uitgevonden is dat müieu-wiskunde heet, maar anders zouden alle vijf de bèta­faculteiten van de vu nu hun deel opgeëist hebben van de groeiende markt van milieu­oplei­ dingen. Stuk voor stuk gaat het om bo­ venbouwstudies: de student haalt eerst z'n propaedeuse in een 'klassiek' bèta­ vak en volgt daarna een doctoraalpro­ gramma dat steeds meer milieukundige vakken gaat bevatten. Zo begon in sep­ tember van het vorig jaar de gezamen­ lijke bovenbouwstudie van Biologie en Aardwetenschappen, die open staat voor studenten met een propaedeuse­ bul van één van die faculteiten; en in september van dit jaar gaan de eigen kopstudies van natuurkunde en schei­ kunde van start. Na lang heen en weer gepraat besloten deze twee faculteiten niet samen te werken met de andere bèta's maar het avontuur op eigen houtje te zoeken. Samenwerking in de toekomst wordt echter niet uitgesloten.

Ook natuurkundigen willen een graantje meepikken van de hausse aan milieukundige opleidingen. Volgend jaar gaat de bovenbouwstudie 'fysica van het milieu' van start. De studentenvereniging van Natuurkun de organiseerde er alvast een symposium over. Want wat

is groene fysica eigenlijk?

Vaag Maar waarvoor kiezen de milieufysici in spé eigenlijk? Bestaat er wel zoiets als de fysica van het milieu, en wat houdt een studie in die richting meer in dan een vaag, maar goedklinkend perspec­ tiefvoor middelbare scholieren die exact begaafd zijn en "iets met milieu vdllen"? In de wervingsbrochure die de milieuwetenschappelijke vu­opleidin­ gen voor aspirant­studenten op een rij zet, is de natuurkundige variant in nogal algemene termen beschreven. Wel wordt beloofd dat de verse docto­ randus in dit vak straks "weinig proble­ men" zal hebben om een baan te vin­ den. Hoe definiëren we het vak, dat is ook de vraag die prof.dr. E. Boeker zich momenteel stelt. Boeker, verbonden , aan de vakgroep theoretische natuur­ kunde en verantwoordelijk docent voor de nieuwe studie, heeft er een jaartje opfris­verlof voor genomen en resideert momenteel aan de universiteit van Princeton, waar hij zich de im en outs van de milieufysica eigen maakt. Als steuntje in de rug organiseerde de stu­ dentenvereniging van natuurkunde, AIK, vorige week een symposium aan de vu, onder de titel Groene Fysica.

lonisatie Als eerste kreeg daar Lucas Reijnders het woord, medewerker van de stich­ ting Natuur en Milieu en bijzonder hoogleraar aan de UvA. Hij maakte duidelijk dat er voor fysici in elk geval nog genoeg te doen is in het milieu. Ten eerste zouden zij een aantal milieu­ problemen nader in kaart kunnen bren­ gen, zoals de opwarming van het kli­ maat en de ionisatie van de atmosfeer, een nog relatief onbekend milieu­pro­ bleem. Maar belangrijker, volgens Rei­ jnders ("want we weten eigenlijk al ont­ zettend veel"), is het aandragen van op­ lossingen. Hij memoreerde hoe hij eens een on­ derzoekje had gedaan bij een bedrijf dat onderzetplaatjes voor gasfomuizen van

Volgens de wervingsbrochure is er genoeg werk voor milieu-natuurkundigen, bijvoorbeeld bij het verder ontwikkelen van wind-energie Foto Michiei Wijnbergh, HH een beschermende laag voorzag; 95 procent van dat spul, zo bleek, werd niet óp, maar naast de plaatjes gespo­ ten. Alisschien zouden fysici een ma­ nier kunnen verzinnen om die laag elektrochemisch aan te brengen, aldus de milieu­goeroe. Verder zouden zij kunnen helpen om energie te besparen en wind­ en zonne­energie verder te ontwikkelen. O ok de andere sprekers kwamen met voorbeelden van hoe het milieu gebaat zou zijn bij de inspannin­ gen van fysici.

Giflozing Boeker zelf zette tijdens het symposium uiteen hoe hij zich de opleiding tot mi­ lieufysicus ongeveer voorstelt. Hij maakte daarbij gebruik van de vier klas­ sieke elementen aarde, water, lucht en vuur ­ dat laatste als metafoor voor energie. Boeker legde het accent vooral op de natuurkunde die bestudeert hoe stoffen zich verplaatsen, de zogenaam­ de transportfysica (ook wel stromings­ leer genaamd). Volgens Boeker kan een groot aantal reeds 150 jaar geleden op­ gestelde formules afgestoft worden om te bestuderen hoe een giflozing in de Rijn zich verspreidt, hoe zware rook­ pluimen zich gedragen, of hoe gif in de bodem het grondwater bereikt. Aan het einde gaf hij zijn betoog nog een bevlo­ gen tintje door te pleiten voor een nieu­ we, tweede manier van denken over de natuur, naast de traditionele weten­ schappelijke; een pleidooi dat hij onder­ steunde door enkele Indiaanse vnjshe­ den aan te halen.

Het reclamevak lijkt paradoxaal genoeg een van de zeldzame beroepsgroepen, die zich niet hoeft te houden aan de wet van vraag en aanbod. Dat wordt weer duidelijk nu de Vrije Universiteit de publieke vrouw van de economie heeft ingescha­ keld om het eigen imago op te krikken. De ultieme reden om reclame te maken is, omdat de concurrentie, lees de andere universiteiten, het ook doet. De enigen die er garen bij spinnen zijn de gladde jongens en meisjes van de campagnebu­ reaus. Hoe groter het aanbod, des te groter de vraag. Een riante positie. Het gebrek aan een zinvolle broodwinning com­ penseren de reclamo's door een dik aangezette ar­ rogantie. Massacommunicatie heet het duur, voor het eerst op grote schaal toegepast door Goebbels CS.. Het suggereert wel een dialoog, maar het blijft steken in een eenzijdige diarree van beeld en geluid. De enige mogelijkheid van de massa om te reageren is het kassabonnetje, wat een wel zeer anonieme vorm van kritiek is. Negeren kon wél: draai de bladzijde maar om of schakel de televisie uit. De epigonen van Goebbels beperken zich echter niet meer tot Kwaliteit­is­onze­garantie medede­ lingen in het avondblad. De firma Publex heeft een slinkse methode gevonden om legaal de ganse stad vol te proppen met onvermijdelijke borden van onmetelijke omvang. De gemeente heeft er in toe­

Die transportfysica, zo legt hij later des­ gevraagd uit, vormt een hoeksteen in de nieuwe studie. Maar ook tal van andere fysische theorieën zullen aan de orde komen. Boeker gebruikt zijn opfrisver­ lof onder andere om samen met de bio­ fysicus Van Grondelle een leerboek te schrijven dat Environmental Physics zal gaan heten. Boeker: "Het leuke is dat zo'n boek nog niet bestaat. Als je het als eerste schrijft, definieer je gelijk het vakgebied. Je bepaalt wat wel en wat er niet bij hoort." "Er komt een hoofdstuk over akoestiek in. Geluidsoverlast wordt door veel mensen niet als milieuprobleem gezien, maar is het wel degelijk. Nu zijn er al­ lerlei ontwikkelingen op het gebied van anti­geluid; het bestrijden van geluid met geluid. Leuke dingen! Daar gaan we dertig bladzijden over schrijven. Dat staat verder nergens op een samenhan­ gende manier beschreven." Zo'n overzicht van wat fysica in het mi­ lieu vermag is een gat in de markt, zegt Boeker. "Iedereen vraagt nu al wanneer het lutkomt, maar dat duurt nog wel twee jaar. Het vergt zeer veel studie. Op Princeton neem ik telkens één on­ derwerp bij de kop, vraag mijn collega's om een aantal referenties in de litera­ tuur ­ artikelen, één of twee boeken ­ en bestudeer die. Daarna schrijf ik er een hoofdstuk over. Zorine­ en wind­ energie, waterstoftechnologie, atmo­ sfeermodellen... Het is ook een enorme educatie voor mijzelf." Dat onderwijsprogramma komt, met andere woorden, wel vol. Minder dui­

Bram Bos

Het georganiseerde vandalisme van Publex gestemd dat Publex deze 'billboards' op iedere blinde muur en in ieder grasperk plaatst, op voor­ waarde dat Publex ook de bushokjes schoon­ houdt. De borden worden verhuurd aan de recla­ mo's en soms mag de gemeente op de achterzijde posters van Opland ophangen. Deze ontwikkeling is inmiddels zover voortgeschreden dat je in Am­ sterdam geen kant op kunt kijken of je wordt ge­ confronteerd met zo'n afzichtelijk bord. In ruil voor schone bushokjes wordt de stad vervuild met beelden van uiteenlopende schofterigheid, waar noch de gemeente, noch het publiek enige zeggen­ schap over heeft. Schone bushokjes. Voorheen hadden randgroep­

delijk is wat er zal gaan gebeuren aan milieufysisch onderzoek, een wat de vu betreft nog maagdelijk terrein. Boeker kreeg er tijdens het symposium een vraag over van dr. K.H. Chang, direc­ teur van de Stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie (Fom). Zijn antwoord luidde dat de vu het vooral zal zoeken in theoretisch onderzoek naar de eerder genoemde transportfysi­ ca.

Maagdelijk Grote vraag is echter of de vu, in een tijd waarin de roep om concentratie en topkwaliteit steeds sterker wordt, zich zal kunnen meten met de universiteiten met een traditie op dit gebied. Chang, in een toelichting op zijn vraag: "Ik vroeg me af welk fundamenteel onder­ zoek de fysici aan de vu willen gaan doen, gekoppeld aan die nieuwe studie­ richting. Het leek me, gegeven de sterk­ tes en de zwaktes van de fysica aan de vu, niet makkelijk om daar een pro­ grammalijn voor op te zetten. Stro­ mingsonderzoek is inderdaad interes­ sant, omdat milieudeskundigen daar baat bij zouden kunnen hebben, net zoals vliegtuigbouwers en mensen in de petrochemische industrie trouwens. Maar als je aan stroming en warmte denkt, denk je niet in de eerste plaats aan de vu. Daarin zijn vooral de techni­ sche universiteiten actief." Changs indruk is dat de natuurkundi­ gen in eerste instantie een nieuwe stu­ dierichting op poten hebben gezet en nog niet veel over het onderzoek heb­

jongeren de mogelijkheid him onvrede met de maatschappij daarop te uiten of hun eigen identi­ teit te beleven met onbegrijpelijke, maar niettemin onschuldige teksten als Anarchy, Zap en Mr. Joe. Een uiüaatklep is verdwenen, nu gaan ze maar banden lek prikken. Wat in Amsterdam niet eens zoveel kwaad zou kunnen tegen het overtollige au­ toblik. Voor Zap en Mr. Joe kregen we Hennes Mau­ rits en Benetton in de plaats. Seksistische, racisti­ sche en zonder meer onsmakelijke beelden op groot formaat. Dat mag dan wel. De reclamo's ei­ genen zich op deze manier de publieke ruimte toe die ons allen toebehoort. En het enige wat we er­ voor terugkrijgen zijn schone bushokjes, als passe­ partout van de reclame­schijterij. De arrogantie van Publex ging zover dat ze een aantal maanden geleden op hun eigen billboards de volgende tekst plaatsten: "Een billboard kun je niet omslaan, weggooien, uitzetten of zappen". Mij hoor je niet over de vrijheid van meningsui­ ting, daar ben ik erg voor. Maar de plicht om me er ook van op de hoogte te stellen is nog steeds niet in de grondwet verankerd. Een foldertje in mijn bus gaat de oud­papierbak in. Op hetzelfde moment dat ik deze eens leegde in de daarvoor bestemde centrale container, was er een onderne­ mende tiener honderden stuks van één zo'n glim­ mend onding in die container aan het proppen. Het bleek dat het zijn oorspronkelijke taak was

ben nagedacht. Maar wat voor onder­ zoekstrategie zou hij zelf aanraden? "Dat is moeilijk te zeggen. Ik zou in de eerste plaats kijken wat de sterktes' zijn van de mensen die ik in huis heb en of ik die kan enthousiasmeren voor funda­ menteel of instrumenteel onderzoek dat consequenties heeft voor het milieu."

Stokpaardjes Dat het onderwijsprogramma op de eerst plaats komt, daarvan maakt Boe­ ker overigens geen geheim. Maar hij denkt wel degelijk ook interessant fun­ damenteel onderzoek van de grond te kunnen tillen. Hij wijst erop dat het ook nadelen heeft als het onderwijs te­ veel verankerd is in een onderzoekpro­ gramma: docenten mogen dan graag de stokpaardjes van hun eigen research centraal stellen in het onderwijs, als verkapte manier om studenten en aio's te werven. Dat zal bij de milieufysici niet snel gebeuren.

deze onder andere in mijn bus te stoppen, maar dat hij de mensen de gang naar de papierbak wilde besparen en dit dus maar centraal afliandel­ de. Dit is een lovenswaardig initiatief dat navolging verdiend. Als alles meezit worden die krantjes dan binnen de kortste keren niet meer gedrukt. Zo zijn er ook talloze manieren vanaf de basis om de straat te heroveren op de propaganda. Feminis­ tische actiegroepen spoten consequent seksistische reclame over met grafitty en individuele actievoer­ ders scheurden de grofheden van Benetton van de Publex­borden­borden of schreven er met grote letters "Geen rotzooi" op. Beter nog kan het hele bord worden omgezaagd. Ludieker is om er witte vellen overheen te plakken en kunstenaarscollec­ tieven de gelegenheid te geven straatexposities te houden. O p grote schaal de groeten aan je geliefde doen is mogelijk en gewenst. Illegaal? Welnee. Die billboards vertegenwoordi­ gen zelf een georganiseerde anarchie, maar van een kwalijke soort, omdat ze niet genegeerd kan worden. Publex dringt door tot in de fijnste steeg­ jes en de mooiste stadsgezichten. Dan is er niets op tegen die infrastructuur te gebruiken voor ui­ tingen van gewone mensen. Op hardboard schil­ dert het immers beter dan op beton. Werkelijke massacommunicatie impliceert het recht om te re­ ageren op elkaar. Grijpt dus de verfkwast en roert het stijfsel om!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen