Ad Valvas 1991-1992 - pagina 361

AD VALVAS 20 FEBRUARI 1992 I

PAGINA 7

Zal het Noorden de wereld echt willen redden? De internationale handel is nog steeds een belemmering voor een duurzame ontwikkeling van het Zuiden Om het twintigja rig bestaan te vieren organiseerde liet Instituut voor Milieuvra a gstukken (IVM) een symposium over 'internationale ha ndel en duurzame ontwikkeling.' Uiterst actueel in het licht van de VN­conferentie over milieu en ontwikkeling, juni dit jaar in Brazilië en bemoeienissen van de wereldhandelsorganisatie Gatt met het milieubeleid. Na twee decennia is milieu niet meer exclusief de zorg van alternatieve clubjes, maar staat het hoog op de internationale politieke agenda. Eenvoudiger wordt het er niet op: milieu­ activisten wordt imperialisme verweten en de vrije markt, die eigenlijk niet besta a t, zou de ontwikkelingslanden en onze aarde moeten redden.

njke landen, was eerder op de dag al aangemerkt als milieu­imperialisme. Dr. Harmen Verbruggen, plaatsvervangend directeur bij het ivM, vond het echter toch noodzakelijk dat er in de interna­ tionale handel bepaalde milieu­eisen worden gesteld. Het tropische hardhout noemde hij als voorbeeld. De ontwik­ kelingslanden die daardoor schade lij­ den moeten daarvoor wel gecompen­ seerd worden, bijvoorbeeld door het be­ schikbaar stellen van technologie, die nodig is voor een duurzame ontwikke­ ling. Concreet zou dat betekenen dat de Verenigde S taten tegelijk met hun to­ nijn­embargo de Mexicaanse visserij steunen om op andere vis­methoden over te gaan. Dan zou ook echt duide­ lijk blijken dat het de Amerikanen om het milieu te doen is en niet om de be­ scherming van hun eigen markt.

•*it*

Vervuiler betaalt

* tl- ^ ^%t

fc

ï£nfi.«!*l2l^: ****' .".­"

' I -<.-'-^-~l Onder het mom van het beschermen van het milieu voerde Amerika een tonijnembargo in Arjan Spit

De tonijn diende vorige week donder­ dag vaak als voorbeeld. In augustus van het afgelopen jaar werd door de Gatt, de internationale organisatie die onder­ handelt over de bevordenng van de vrije handel, tegen een Amerikaanse wet ge­ protesteerd die de import van Mexi­ caanse tonijn verbood. De Amerikanen weren deze tonijn van hun markt omdat ze gevangen wordt met drijfhetten, waann niet alleen tonijnen maar ook dolfijnen een roemloos einde vinden. De VS stellen hiermee een milieu­eis aan een produkt dat buiten hun grond­ gebied wordt geproduceerd en leggen daarmee een milieu­beleid op aan Mexico. De Gatt is daar fel op tegen: in een lijvig rapport, dat 11 februari ver­ scheen, neemt ze nog eens duidelijk af­ stand van milieumaatregelen die de handel beperken. De Gatt kiest onver­ kort voor een zo vrij mogelijke handel, die meer welvaart op zal leveren en daardoor ook meer investeringen moge­ lijk maakt om het milieu te beschermen. Op het symposium van het ivM was de handelsorganisatie ook vertegenwoor­ digd. Eglin, top­adviseur bij de Gan, maakte duidelijk dat de Gatt­regels wel toestaan dat er miheu­eisen gesteld wor­ den aan produkten, als het gaat om kwaliteiten van het produkt zelf: bij­ voorbeeld gezondheidsrisico's of het voorkomen van giftige stoffen. Maar de regels staan niet toe dat er milieu­eisen gesteld worden die geen betrekking heb­ ben op eigenschappen van het produkt zelf. Dat geldt dus voor het embargo op Mexicaanse tonijn, maar ook voor het voornemen van Nederland om vanaf

1995 steètós tropische hardhout té ihr­ ,

ka wordt bevroren EG­rundvlees verhan­ porteren dat op een duurzame wijze is deld, voor een prijs die door alle subsi­ gewonnen. dies ver onder die van de lokale markt Eglin wees op het gevaar dat door deze ligt. Het kaalgrazen en uitputten van de import­beperkingen de handelspolitiek grond, en het grootschalig gebruik van het verlengde wordt van de buitenland­ kunstmest en pesticiden, is voor deze se politiek, en het recht van de sterkste gaat gelden. Dat zou dan ten koste gaan boeren dan de enige manier om nog enigszins overeind te blijven. van de ontwikkelingslanden. De rijke landen kunnen immers veel sneller en Onrechtvaardig effectiever reageren op deze milieu­ eisen, zodat de ontwikkelingslanden een De Gatt op de bres voor de derde we­ nog veel slechtere concurrentie­positie reld. Dat is mooi, maar dr. Agarwal, di­ knjgen dan ze nu al hebben. Bovendien recteur van het Centre for Science and zullen de rijke landen ook gaan bepalen Environment in New Delhi, maakte in wat de milieunormen dan zijn: Mexico een felle toespraak duidelijk dat het de kan het zich immers niet veroorloven ontwikkelingslanden om meer te doen een handels­conflict met de vs aan te is. Hij was zeker blij met de aandacht gaan, door de import van bepaalde die het milieu­vraagstuk op mondiaal amerikaanse produkten aan banden te niveau begint te krijgen. "Maar", zo leggen. stelde hij, "de zorg voor het milieu moet niet alleen op een effectieve manier Er zou volgens Eglin juist méér vrije handel moeten komen, zowel ten gunste vorm knjgen, maar ook op een eerlijke van de ontvdkkelingslanden als voor het manier." Daarvoor zou iedere aardbe­ woner een gelijke stem moeten hebben milieu. Als voorbeeld daarvoor kan die­ in het environmental management. Maar nen dat de rijke landen hoge tarief­ zo zit de wereld niet in elkaar: alle ma­ muren kennen voor eindprodukten uit nieren van politieke invloed worden be­ ontwikkelingslanden. Daardoor worden heerst door mensen van het rijke noor­ deze landen gedwongen hun grondstof­ den. fen op grote schaal te ontginnen en die te exporteren, om zo toch aan harde va­ Hoewel Agarwal het niet expliciet luta te komen. Dat is een zwakke basis noemde, zit daar natuurhjk ook het on­ voor economische ontwikkeling, en niet rechtvaardige van het tonijn­embargo bepaald duurzaam. Duurzame ontwik­ van de vs. De Amenkaanse burger kan keling houdt immers in dat ontwikke­ door het embargo met een gerust gewe­ ling van de huidige generatie, die van ten een blikje tonijn zonder bijsmaak toekomstige generaties niet in gevaar open maken en in de magnetron stop­ mag brengen. Zo wordt de vrije markt pen. Tijdens het koken loeit de air­con­ ook belemmerd door de hoge subsidies ditioning en schettert de televisie. Ont­ die boeren in het westen ontvangen breekt er nog wat aan de maaltijd dan maken. Dat maakt de concurrentie­po­ gaat de Amerikaan met de auto nog sitie van boeren uit armere landen, die even naar de supermarkt. De slee rijdt zich zulke vnjgevigheid niet kunnen ver­ wehswaar 1 op 10, maar een liter benzi­ oqriöVèn­,^ er rtiet bet^t op. Ijtf Wfe^­Afri­ ' ne 'tost ih dit land. hiètmefer dail é?n' ,

Foto Bram de Hollander

blikje tonijn, dus wat zou dat?» Ondertussen wordt door de verandering van het wereldklimaat een inwoner van Bangladesh bedreigd met overstromin­ gen. Het broeikaseffect is niet aan hem te wijten, het overgrote deel van de broeikasgassen is immers uit het rijke Noorden afkomstig (op het symposium varieerde de schatting tussen de 56% en 80%). Agarwal wees erop dat de Ameri­ kaan en Europeaan, met hun levensstijl het lot van talloze mede­aardbewoners beïnvloeden. Maar voor een inwoner van Bangladesh bestaat er geen enkele manier om het gedrag van de Amen­ kaan te beïnvloeden. Die zal ondertus­ sen het gevoel hebben dat hij goed mi­ lieu­bewust bezig is. Dolfijnen zijn ten­ slotte van die lieve en intelhgente bees­ ten... Agarwal bepleitte dus het tot stand brengen van een global democracy, waar­ bij de bewoners van de aarde ieder een gelijke stem hebben in het beheren van hun gemeenschappelijke milieu. Hij keerde zich in ieder geval fel tegen op­ gelegde milieu­normen via de handel. Hoe kan iemand anders bepalen hoe India met zijn miheu om moet gaan, als het zelf al nauwelijks rekening kan hou­ den met de enorme diversiteit aan vol­ keren en landschappen in het land? Mensen moeten zelf uitmaken hoe ze in harmonie met hun omgeving kunnen leven. Volgens Agarwal denken veel mensen in het Zuiden helemaal niet aan een duurzame ontwikkeling. Want als het vandaag de vraag is waar het hout voor de kachel vandaag komt als al het bos in de omgeving gekapt is, dan komt men niet toe aan de toekomstige gene­ raties. D^rililiéu­eiséri, üft de'kokgr vaïi'dé J».IJ2

Diverse sprekers noemden als belang­ rijkste maatregel dat de belasting van het milieu, vanaf de winning van de grondstoffen tot de afbreekbaarheid en giftige emissies bij de aftfalverwerking, mede de prijs moet gaan bepalen van de produkten. De aarde en het milieu is geen onuitputtelijke bron, maar een schaars goed waarvoor betaald moet worden. Agarwal vond dit een effectieve én eerlijke milieu­maatregel. Ook prof. Hans Opschoor, de vorige directeur van het Instituut voor Milieuvraagstukken en nu naast zijn hoogleraarschap voor­ zitter van de Adviesraad voor Aiilieu­ en Natuuronderzoek, betoogde dat de mi­ lieukosten doorberekend moeten wor­ den. Anders kan de vrije markt nooit gunstig voor het milieu werken, alle Gatt­retonek ten spijt. Dat wordt heel duidelijk bij de ontbossing. Als de scha­ de voor onze ecosfeer niet op de een of andere manier doorberekend wordt in de prijs van het tropisch hardhout, blijft kaalslag de meest aantrekkelijke manier van produktie. Diverse milieu­organisa­ ties hebben er de laatste tijd op gewezen dat deze kaalslag ook dreigt voor de Si­ berische wouden, nu daar de vrije markt ook op los gelaten wordt. Behalve het doorberekenen van de kos­ ten voor milieu en het slechten van de handelsbarrières voor eindprodukten, zal volgens Opschoor het rijke Noorden ook ruimte moeten maken voor de duurzame ontwikkeling van het Zuiden. Nu belast het Noorden de ecosfeer van de aarde onevenredig zwaar. Een con­ crete stap om deze belasting te reduce­ ren is de energieheffing. Opschoor zit zelf in de commissie Wolfson, die de di­ verse mogelijkheden van het invoeren van zo'n heffing onderzoekt. In de dis­ cussie op het symposium kreeg hij dan ook de vraag voorgelegd hoeveel landen er volgens hem mee moeten doen om de heffing in te kunnen voeren. Op­ schoor constateerde dat de verschillen­ de landen momenteel op elkaar zitten te wachten. Hij suggereerde daarom te starten met een niet al te hoge heffing en die in te voeren op nationaal niveau, of samen met een aantal landen. "Twee weken geleden was ik daarover een stuk optimistischer dan nu", voegde hij er aan toe, doelend op de uitlatingen van minister Andriessen van economi­ sche zaken dat deze niets voelde voor een energieheffing. Opschoor zei zich ook wel voor te kunnen stellen dat, wanneer er binnen de EG een energie­ heffing zou komen, de exporterende in­ dustrieën een compensatie zouden krij­ gen. Het woord 'subsidie' was nog niet eens gevallen of Eglin had de microfoon al gegrepen en meegedeeld dat dat uit den boze was: "Er hangt nu eenmaal een prijskaartje aan de bescherming van het milieu!" Waarschijnlijk zag hij al een nieuwe subsidie­oorlog los breken tus­ sen met name de VS en de EG, vergelijk­ baar met de conflicten rond de land­ bouwsubsidies die nu al jaren de Gatt­ onderhandelingen frustreren. Behalve slecht voor de nachtrust van Eglin, zou­ den hiervan ook de ontwikkelingslanden weer de dupe kunnen worden. Zo werd aan het einde van de dag de hele problematiek van internationale handel en duurzame ontwikkeling erg dicht bij huis gebracht. In hoeverre zijn wij bereid ons beslag op de ecosfeer te reduceren en te betalen voor bijvoor­ beeld een energieheffing? De slogan van de overheidscampagne voor het miheu bli^Tct toch'zb'gek rtog liiet'té ziijtt.'B' '

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen