Ad Valvas 1991-1992 - pagina 348

I AD VALVAS 1 3 FEBRUARI 1 9 9 2

PAGINA 6

Amphitryon: een klassieke komedie voor in de liuiskamer stichting De Verwarring speelt Amphitryon op donder dag 13 en zondag 16 februari, aanvang 20 30 uur Theater PH 3 1 , Prins Hendnklaan 31

Dick Roodenburg

Tusssen Stadsschouwburg en schuif­ deuren ligt een wereld van mogelijkhe­ den. Aan de ene kant het deftige reper­ toiretoneel of een postmoderne versie van een klassiek drama, aan de andere kant ome Kees die graag een jurk draagt en zo leuk gekke bekken trekt. Het meeste theatergebeuren speelt zich tus­ sen deze uitersten af: gezelschappen die op de grens van amateurisme en profes­ sionalisme vooral voor hun eigen plezier spelen, maar een groter publiek op het oog hebben dan de gebruikelijke fami­ lie­ en vriendenkring. En dat is hard werken, want zelfs spelen gaat niet van­ zelf In Amsterdam bestaat sinds enkele jaren de Stichting De Verwamng, een theatergroep die zich er niet voor schaamt op te treden op bruiloften en partijen. Sterker nog, onder het motto 'het theater komt naar u toe' kun je het gezelschap zelfs bij je thuis bestellen. In samenwerking met theaterburo Gim­ mick verzorgt De Verwarring een aantal producties die overal gespeeld kunnen worden. 'Voorstellingen voor op de vierkante centimeter', meldt de folder. Dat alles riekt natuurlijk enigszins naar de schuifdeuren, maar vergis je niet: Stichting De Verwarring is een semi­ professioneel gezelschap, waarbinnen naast actnces, acteurs en regisseurs ook een cabaretgroep, een bandoleontrio en een koor onderdak vinden. En met de achterliggende gedachte, een theater dat zijn eigen publiek opzoekt, is na­ tuurlijk ook niets mis. Vanuit hetzelfde idee organiseerde het Algemeen Cultureel Centrum jarenlang de lunchpauzevoorstellingen in de hal van de VU, totdat de gebouwendienst daar ­ met als argument de geluidsover­

In zijn promotieonderzoek bekeek Broersma de relatie tussen zaken als loon- en produktiegroei, inflatie en rentestand enerzijds en de werkloosheid anderzijds. Wat hij ontdekte is nieuw: de duidelijke invloed van de rentestand op de werkloosheidscijfers. Maar: "Het verband tussen die twee is nog niet helemaal opgehelderd. Iets voor een vervolgonderzoek." Jan-Jaap Heij

Aan het begin van de jaren tachtig brak in het westen een economische crisis uit. Groeipercentages van 5 of meer procent, die in de jaren zeventig nog re­ gelmatig voorkwamen, behoorden tot het verleden. Een paar procent groei werd het maximum. Eén van de gevol­ gen was massa­werkloosheid: zowel in Europa als in de Verenigde Staten kwa­ men miljoenen mensen op straat te staan. In Nederland groeide de werk­ loosheid van enige honderdduizenden tot ongeveer 800.000 mensen. Recepten voor het bestrijden van die werkloosheid bleken nauwelijks voor­ handen. De werkloosheid daalde in de loop van de jaren tachtig wel, tot 319.000 in 1991, maar dat was niet te danken aan het overheidsbeleid. De da­ ling met 500.000 werd vooral veroor­ zaakt door een spontane opleving van de wereldeconomie. Dat gebrek aan een succesvol recept betekende het definitieve einde van het keynsiaanisme. De Engelse econoom Keynes beweerde dat werkloosheid door overheidsingrijpen kon worden bestreden. Werkloosheid ontstaat door­ dat een maatschappij als geheel te wei­

rieté­act". Amphitryon zou je een situ­ atie­komedie kunnen noemen. De eer­ ste schriftelijke versie is die van Plautus uit 250 voor Christus, maar vele auteurs na hem zijn met het verhaal aan de slag gegaan. De uitvoering in PH'31 is voor­ al gebaseerd op de bewerkingen van Molière en Von Kleist. Het avondvul­ lende stuk wordt door De Verwarring in drie kwartier gespeeld. Het verhaal van Amphitryon kan kort verteld worden. De Griekse veldheer Amphitryon is nog maar een paar dagen getrouwd met Alkmene, als in het land een opstand uitbreekt. Oppergod Jupi­ ter maakt van zijn afwezigheid gebruik om 's nachts in de gedaante van Amp­ hitryon Alkmene te bezoeken. Wanneer de echte Amphitryon de vijand heeft verslagen, stuurt hij knecht Sosius voor­ uit om zijn terugkeer aan te kondigen. Sosius wordt echter opgewacht door de

last ­ een eind aan maakte. Omdat het hoofdgebouw geen geschikte ruimte heeft, kan ï'H'Sl ­ samen met het filmzaaltje op Uilenstede ­ be­ schouwd worden als het huistheater van de VU. Zolang dat duurt tenminste, want het pand staat op de nominatie om ver­ kocht te worden. Tot die tijd probeert PH'31 er wat van te maken. Omdat het kantoor van Stichting De Verwarring op het­ zelfde adres gehuisvest is, mag het geen ver­ wondering wekken dat het gezelschap er regel­ matig optreedt. Don­ derdag 13 en zondag 16 februari speelt De Verwarring de klassie­ ke komedie Amphitry­ on. Op donderdag wordt de voorstelling aangevuld met Het dia­ logenduel, een zevental korte scènes voor een man en een vrouw, ge­ schreven door Karl Valentin en gespeeld door Trudy van der Wiel en Samadar Seijs­ ener. Zondag zal de avond opgeluisterd worden door het koor van De Verwarring en zal actrice Trudy van der Wiel ­ die trou­ wens ook in het koor meezingt ­ een mono­ loog voordragen. Nou ja, voordragen: Jules Noyons, de regisseur van Amphitryon, om­ schrijft haar optreden als "een uitbundig ge­ speelde en gecostu­ meerde late­night­va­ Kobi Bruinzeel en Ruud van Andel in 'Ampliitryon'

god Mercurius, die voor de gelegenheid de gedaante van, jawel, Sosius heeft aangenomen. Aldus wordt Sosius door

Theater zichzelf m elkaar geslagen. Als de ver­ warde knecht zijn meester verslag uit­ brengt, besluit Amphitryon de zaak tot de bodem uit te zoeken. Na een opeen­ stapeling van valse beschuldigingen en gewelddadige confrontaties staat uitein­ delijk Amphitryon tegenover Amphitry­ on. Regisseur Noyons noemt zijn bewerking van Amphitryon "een eeuwenoud ver­ haal gespeeld als een verkleedpartijtje". Uit het verhaal is niets weggelaten, de voorstelling voltrekt zich in een razend

Foto Wim Salis

Rentestand duidelijk van invloed op werkloosheid nig geld uitgeeft, zo meende hij. Wan­ neer de overheid dat tekort aanzuivert, verdwijnt de werkloosheid. Zijn ideeën, die enige decennia goed werkten, bleken in het recente verleden nutteloos. De westerse overheden kon­ den uitgeven wat ze wilden, het enige gevolg was dat hun schulden de pan uitrezen. De werkloosheid nam er niet door af Het keynsiaanisme raakte daarmee uit de mode en de zogenaam­ de neo­klassieke theorie kwam op. Vol­ gens de neo­klassieke theoretici ont­ staat werkloosheid door een te snelle stijging van de lonen: als een werkne­ mer te duur wordt, is het voor een be­ drijf niet meer vvinstgevend om hem aan te nemen. De lonen moesten daar­ om omlaag, vonden de neo­klassieken.

kende Amerikaanse econoom Baumol. "De economische orthodoxie leert dat bedrijven streven naar een zo hoog mo­ gelijke winst. Hoe hoger namelijk de winst, hoe meer de eigenaren van het bedrijf verdienen. Baumol constateert dat die orthodoxie tegenwoordig niet meer klopt, omdat eigenaren ­ aandeel­ houders ­ niet veel meer over hun ei­ gendom te vertellen hebben. De ma­ nagers, die nu in het bedrijfsleven de dienst uitmaken, willen vooral een grote omzet; ze willen veel verkopen. Managers zien graag dat hun werkgever zo groot mogelijk groeit, omdat ze daar zelf van profiteren. Ze krijgen meer macht, een hoger loon en uitzicht op een auto met chauffeur." "Een bedrijf moet echter wel een zeke­ re minimale winst maken, omdat an­ Noviteit ders de aandeelhouders opstandig wor­ den. Die knjgen geen dividend als de Volgens Lourens Broersma, die deze winst te laag is. Wanneer de rente stijgt week promoveerde op het proefschrift The Relation between Unemployment and moet een bedrijf meer geld betalen aan zijn schuldeisers en daardoor daalt de Interest Rate, is ook de waarde van dat recept twijfelachtig. Broersma, een eco­ winst. Komt die onder het vereiste mi­ nometrist die sinds kort bij de vakgroep nimum, dan moet het bednjf gaan reor­ ganiseren. Sommige werknemers, voor­ algemene economie werkt, kon in zijn al de ongeschoolden die makkelijk ver­ onderzoek naar de oorzaken van de vangbaar zijn, komen dan op straat te werkloosheid in een aantal westerse staan. Degenen die overblijven moeten landen geen invloed van loonstijgingen harder werken, zodat het bedrijf toch ontdekken. Hij onderzocht de relatie een zo hoog mogelijke omzet haalt." tussen verschillende economische data Een dergelijk proces vormt volgens ­ de groei van de lonen en de produk­ Broersma een deel van de verklaring tie, de inflatie en de rentestand ­ en de voor de massa­werkloosheid aan het werkloosheid, en kwam tot de conclu­ begin van het voorgaande decennium. sie dat met name de stand van de rente "In de jaren zeventig hebben grote be­ een aantoonbare invloed heeft op het drijven met geleend geld allerlei kleine­ aantal mensen zonder baan. Een be­ re bedrijven opgekocht. Toen in later trekkelijke noviteit, meent hij. "Het ef­ jaren de rente ging stijgen, moesten al fect van de rentestand blijft in de eco­ die bedrijven gaan reorganiseren omdat nomische theorie meestal buiten be­ ze te weinig winst maakten. Dat heeft schouwing." veel banen gekost." Voor een verklaring van zijn vondst Een zwak punt in de theorie van Bau­ moest hij, bij gebrek aan grootheden mol IS dat die wel verklaart hoe een ho­ die hun licht op het onderwerp hadden gere rente tot banenverlies kan leiden. laten schijnen, terecht bij de weinig be­

tempo. Acteurs Ruud van Andel en Marcel Snijders en actrice Kobi Bruin­ zeel spelen samen zes rollen. Voor de gevechtsscènes kregen zij een speciale training. Het enige decorstuk is een grote kist, waaruit alle kostuums en re­ quisieten tevoorschijn komen en weer in verdwijnen. Zoals gezegd moet het stuk bij wijze van spreken ook in een huiska­ mer te spelen zijn en daarom ligt de na­ druk niet op de theatrale aankleding, zoals licht en decor, maar meer op de plot van het verhaal en de presentatie. Stichting De Verwarring probeert het spel, de kostuums en de taal van de voorsteUing zo 'eenvoudig en eerlijk' mogelijk te houden en pretendeert in deze minimale vorm het verhaal tot zijn essentie terug te brengen. Of de groep daarin geslaagd is, kan ie­ dereen de komende dagen zelf bekijken.

maar in het omgekeerde geval geen uit­ sluitsel geeft. Bedrijven ontslaan rjjen­ sen als de winst te laag wordt, zodat ze hun aandeelhouders te vriend te hou­ den, maar dat wil niet zeggen dat ze ook mensen aannemen als de winst stijgt. Broersma weet geen oplossing. "Dat is iets voor een vervolgonderzoek. Met mijn proefschrift is het verband tussen rente en werkloosheid natuurlijk niet helemaal opgehelderd." Dat verband in cijfers vatten vindt hij dan ook nogal gewaagd. "Ik heb uitge­ rekend dat een verhoging van de rente in de Verenigde Staten met 1 procent een verlies van 350.000 banen bete­ kent, maar zo'n cijfer zegt heel weinig. De onzekerheden zijn veel te groot, bij­ voorbeeld omdat ik de overheid hele­ maal buiten beschouwing laat. Het was ook niet de bedoeling dat ik met cijfers zou komen: ik wilde alleen maar aanto­

nen dat er een relatie bestaat tussen de rentestand en de werkloosheid." Daar hij een dergelijk verband aantoon­ de, koestert Broersma twijfels over de neo­klassieke ideeën over werkloosheid. Zijn rente­effect moge niet helemaal duidelijk zijn, de invloed van de groei van de lonen is verwaarloosbaar. Een uitzondering maakt hij voor Nederland. 's Lands grote leger baanlozen is wel degelijk voor een deel ontstaan door te ruime salariëring. "In andere landen is het zo dat een verhoging van de lonen weliswaar een bedrijf met hogere kos­ ten opscheept, maar dat er tegelijkertijd meer vraag komt naar de produkten van dat bedrijf. De bevolking heeft meer te besteden, zodat het bedrijf meer verkoopt. Dat compenseert de hogere kosten. Nederland is echter veel meer dan landen als de Verenigde Sta­ ten, Engeland en Duitsland een 'open economie': omdat het zo'n klein land is, moeten we bijvoorbeeld veel expor­ teren. Als hier de lonen stijgen heeft de bevolking uiteraard meer geld uit te geven, maar we kopen vervolgens rela­ tief veel goederen in het buitenland. Nederlandse bedrijven hebben daarom wel de hogere kosten, maar ze missen de extra opbrengsten van een loonsver­ hoging."

l^^:

Lourens Broersma

Foto NICO Boink, AV C/V U

i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen