Ad Valvas 1991-1992 - pagina 297

ADVALVAS 23 JANUARI 19921

Arbeidseconomie is een vak met toekomst. Arbeidseconomen waren binnenkomers met stip op de economen-hitparade van het blad Intermediair, die in december verscheen. De nog immer hoge werkloosheid in Nederland èn het groeiende aantal vacatures in sommige bedrijf stakken garanderen blijvende belangstelling, meent VUeconoom dr. J.C van Ours. Hij organiseerde onlangs aan de VU een symposium over de vraag naar arbeid.

Jan-Jaap Heij

De Partij van de Arbeid heeft na het verschijnen van het rapport Niemand aan de kant van de commissie­Wolfson besloten dat arbeidsbureau's en sociale diensten in de toekomst moeten ftise­ ren. De partij wil voorkomen dat uitke­ ringstrekkers na verloop van tijd in de bak 'onbemiddelbaar' van het arbeids­ bureau belanden en nooit meer iets horen. Wanneer het zoeken van werk en het verstrekken van een uitkenng onder één dak geschieden, lopen werk­ lozen minder de kans vergeten te wor­ den, zo verklaarde PvdA­leider Kok on­ langs in De Volkskrant. Dr. J.C. van Ours, werkzaam bij de vakgroep algemene economie, vindt die fusie een verstandig plan. De scheiding van de arbeidsbureau's en de uitke­ ringsinstanties zorgt voor een "structu­ reel probleem" op de Nederlandse ar­ beidsmarkt. "Het arbeidsbureau heeft er puur financieel gesproken geen be­ lang bi) om werklozen aan een baan te helpen, want het verdient er niet op. Als iemands uitkering stopt, dan profi­ teert de uitkerende instantie daar van, en niet het arbeidsbureau." De PvdA is verder van mening dat het minimumloon niet verlaagd moet wor­ den. Met name de verzamelde werkge­ vers dringen daar al jaren op aan: aller­ lei ongeschoold werk dat op dit mo­ ment blijft liggen, zou bij een lager mi­ nimumloon wel worden gedaan. Het zou nu voor werkgevers te duur zijn om

PAGINA S

'Vacatures duren steeds langer' Econoom Van Ours onderzoekt koppeling werklozen aan wensen werkgevers werkgevers. Van de pak 'm beet 22 hoofdstukken gaan er vijf of zes over aanbod, en maar twee over vraag." Nu er op de arbeidsmarkt ook grote tekorten dreigen te ontstaan, bijvoorbeeld in de bouw en de metaal, komt de vraag van bedrij­ ven naar werknemers. Van Ours' eigen specialisme, meer voor het voetlicht. "Er is nog steeds veel werk­ loosheid, maar tegelijkertijd duurt het steeds langer voordat werkgevers hun VdM vru i'Si n e l a r u e i a s u u r e a u n e e n er g e e n Tinancieei oeiang DIJ o m w e r k l o z e n aan e e n Foto NICO Boink, AVC/VU vacatures vervuld krijgen. baan t e h e l p e n ' Dat komt onder meer doordat werklozen met geschikt zijn voor dergelijk (dienstverlenend) werk ­ beeld de effecten van een verlaging van voor het werk dat wordt aangeboden. bijvoorbeeld portiers en stationskruiers het minimumloon. "Om dat te meten, Die moeten worden omgeschoold, dat ­ mensen in dienst te nemen. De com­ zou een aantal bednjven over een lan­ gebeurt nog veel te weinig." missie­Wolfson merkt echter op dat het gere periode gevolgd moeten worden. Hij noemt een mogelijke toepassing van op z'n zachts gezegd dubieus is of lage­ Als we daar tien jaar geleden mee be­ re minimumlonen tot meer werk zou­ gonnen waren, hadden we nu veel meer zijn onderzoek. "Ik heb bij arbeidsbu­ reau's onderzocht hoe lang het duurt den leiden. De uitkomsten van allerlei over het minimumloon geweten. Der­ voordat een vacature vervuld wordt en onderzoek zijn tegenstrijdig. "De ene gelijk onderzoek gebeurt ook nu nog hoe die bureau's zo'n vacature behan­ instantie vindt tijdens een onderzoek veel te weinig: beleidsmakers stellen dat een verlaging van het minimumloon hun vragen en willen dan een gmck and delden. Je kunt die in het archief stop­ pen, maar je kunt ook de karaktenstie­ een behoorlijk effect op de werkgele­ dirty antwoord hebben." ken van een werkloze en de wensen van genheid zal hebben, volgens de ander De opkomst van de arbeidseconomie valt dat wel mee", zo constateert ook moge blijken uit de zogenaamde econo­ een werkgever aan elkaar koppelen. Vervolgens kunnen de werklozen wor­ Van Ours. men top­40 van het weekblad Interme­ diair, dat ieder jaar turft hoeveel de Ne­ den uitgenodigd voor een gesprek en naar het bednjf worden gestuurd. Het Hitparade derlandse economen het afgelopen jaar bleek dat een vacature op die manier gepubliceerd hebben. De binnenko­ Het rapport van de commissie­Wolfson mers op de lijst, die in december gepre­ veel sneller vervuld kan worden." is er slechts één in de bibliotheek die senteerd werd, waren voor een belang­ volgeschreven is over zaken als de uit­ rijk deel arbeidseconomen. Zelfheeft Wizardry keringen, de werkloosheid, het gebrek­ Van Ours de lijst nog met gehaald, kige functioneren van de arbeidsmarkt Onder economen begint de laatste maar dat acht hij slechts een kwestie en de relatie daartussen. Onderzoek op jaren het besef door te dringen dat de deze terreinen is sinds begin jaren tach­ van tijd. "Je hoeft eigenlijk niet zoveel wizardry met allerlei wiskundig­econo­ te doen om op zo'n lijst te komen. Ik tig, toen Nederland geconfronteerd mische modellen, die vereist is om de heb vorig jaar en dit jaar redelijk wat werd met werkloosheidscijfers die na internationale vaktijdschriften te halen, gepubliceerd, dus ik verwacht in 1993 het einde van de grote cnsis van voor zijn doel voorbij schiet. De economi­ zo rond de 25 binnen te komen." de Tweede Wereldoorlog tot het verle­ sche wetenschap zou niets meer met de den leken te behoren, een 'groeimarkt' realiteit te maken hebben. Van Ours Vacature binnen de economische wetenschap, ontkent dat zulks ook voor zijn eigen aldus Van Ours. "Door de werkloos­ vakgebied het geval is. "Zeker aan de De oorzaken van werkloosheid vorm­ heid kwam er veel geld beschikbaar vu is de onderzoeksgroep puur prak­ den in het verleden het belangrijkste voor onderzoek. Dat is voor een deel tisch bezig. We proberen de dingen om onderwerp voor de arbeidseconomen. gestoken in het verzamelen van gege­ ons heen waar te nemen. Om vervol­ Die werkloosheid was immers de reden vens, die op hun beurt weer mogelijk­ gens nette analyses te kunnen maken dat hun onderzoek in de belangstelling heden boden tot analyse." heb je ook wiskunde nodig, maar dat kwam te staan. "Als je een handboek Gegevens zijn er echter nog lang met wil met zeggen dat het onderzoek geen over arbeidseconomie openslaat, zie je voldoende. Daardoor ontstaat volgens meteen dat het aanbod van werknemers realiteitswaarde meer zou hebben." Van Ours de onzekerheid over bijvoor­ Die hang naar empirie maakt het vol­ meer aandacht krijgt dan de vraag van

Om magische redenen zijn er onderwerpen waar iedereen een mening over heeft en deze ook graag geeft. Het fenomeen stadsdeelraad is zo'n thema dat taxichauffeurs en kappers hebben toegevoegd aan hun openingsrepertoire. Het weer, voetbal en de buitenlanders staan uiteraard onbedreigd 1, 2 en 3 op hun lijstje, maar iets lager op de top tien doet de deelraad het goed. Ik weet dat want ik ging onlangs, bij uitzondering voeg ik daar be­ schaamd aan toe, met de taxi naar de kapper. "Die deelraden, dat is toch niks, vind u ook niet?" Geruggesteund door Jan Schaefers aanval op de stedelijke dorpspolitiek permiteert een ieder zich nu misprijzende uitlatingen over die deelraden op een toon van "dat had ik altijd al gedacht". De kracht van Schaefer in dergelijke publieke zaken kan niet overschat worden. De man verstaat de kunst de gemoedstoestand van de gewone man te verwoorden, althans die suggestie te geven. Hij verwoordt namelijk niet wat mensen denken, nee, hij vormt het standpunt van de man op de straat door voor te wenden namens hem te spreken. Een knap staaltje public debatting waarbij hij twee tech­ nieken hanteert. Allereerst een bekende techniek: antwoord geven op vragen die niet gesteld zijn. "Als u mij vraagt (.••) dan zeg ik (...)" Het spreekt voor zich dat het antwoord altijd een snedige weerlegging is van een beetje onnozele vraag. Hij kopt als het ware zijn eigen voorzetten in. Een va­ nant op deze techniek is de reactie op een gefin­ geerde stellingname. "Ik hoor als ik in het land ben weleens wethouders mopperen dat ze (...).

Stephan Steinmetz

De Jan Schaefer show Welnu, tegen die mensen zeg ik dan altijd: kies een andere baan". Wederom bedient hij zichzelf op maat. Zijn twee­ de techniek echter is veel effectiever en unieker. Hij weet namelijk als, geen ander, mensen het ge­ voel te geven een van hen te zijn, een man van het volk, een buurman die doorzet, een politicus die werkelijk met beide benen in de volksbuurt staat, dicht bij de mensen dus en eerder in het koffiehuis of op de markt te vinden dan in een ministerieel, stedelijk, laat staan stadsdelerig bureel. Alleen Wiegel wist in zijn gloriejaren zo dicht bij de bur­ ger te staan wanneer hij, dwars door de camera heen, de mensen in het land aansprak en appe­ leerde op hun roep om meer polisie, want Wiegel gmg er een beetje plat van praten, van dat onder

de mensen verkeren. "De mensen zien die deelraden niet zitten, het heeft alleen maar meer stadhuisjes opgeleverd, verder niks". Dit soort typisch Schaefenaanse sta­ tements liggen lekker bij mensen die altijd al ge­ dacht hadden dat die hoge heren hun zakken vul­ len op kosten van HUN belastingcenten en HUN volle tank. Het aardige van Schaefer is dat hij in werkelijk­ heid de deuren in volksbuurten helemaal niet plat loopt. In tegenstelling tot de zakkenvullers in de stadsdeelraden verkeert hij niet in koffiehuizen en tussen marktkramen. U begrijpt intussen: ik heb Schaefer hoog zitten. Niet alleen vanwege zijn voortreffelijke aanvalstechniek maar meer nog omdat hij dwars tegen de ambtelijke plannenma­ kerij in, de stadsvernieuwing in Amsterdam voort­ varend heeft aangepakt. En zonder zijn bijdrage aan de Amsterdamse volkshuisvesting had de hoofdstad er nu beroerd voor gestaan. Ondanks mijn symphatie voor 's mans daden en performan­ ce bekruipt mij het gevoel dat hij zo langzamer­ hand een kankatuur van zichzelf aan het maken is. Zijn image, met een botte bijl inhakken op bureau­ craten, laat hij sinds zijn vertrek uit de landelijke politiek los op van alles en nog wat, zonder zich evenwel nog af te vragen of er werkelijk reden is om er op los te hakken. En zo komt het dat zijn stijl het heeft gewonnen van de inhoud. Zo komt het ook dat zijn volgelingen met meer omwille van een zaak strijden maar applaudiseren omwille van hem en het theaterstuk dat hij zo onnavolgbaar re­

gens hem niet onmogelijk om conclu­ sies uit het arbeidseconomisch onder­ zoek te trekken. "Er is niet direct een theoretisch kader nodig om te onder­ zoeken waarom een werkloze met kwa­ lificatie A eerder aan de slag komt dan een met kwalificatie B." Wel wordt het publiceren in het buiten­ land er enigszins door belemmerd . "Ik heb soms het idee dat het met mooie wiskundige verhalen veel makkelijker scoren is. Een Amerikaanse editor is niet geïnteresseerd in empirisch onderzoek naar de Nederlandse arbeidsmarkt, die vraagt zich af waar Nederland ligt." Aan de overzijde van de Atlantische oceaan koestert men sowieso andere in­ teresses. "Amenkanen zien werkloos­ heid met als een groot probleem, dat lost de markt vanzelf wel op. Ze doen er niet zoveel onderzoek naar." De matige kwaliteit van toekomstvoor­ spellingen is een ander verwijt dat eco­ nomen wel gemaakt wordt. ledere eco­ noom voorspelt iets anders, en geen van allen doen ze dat betrouwbaar. Ar­ beidseconomen brengen er op dit punt ook niet veel van terecht. Een op het oog betrekkelijke simpele vraag als 'hoeveel ingenieurs zijn er in het jaar 2000 nodig' is niet te beantwoorden. "Je kunt niet erg ver vooruit kijken", aldus Van Ours. "Er zijn teveel onze­ kerheden: de vraag naar arbeid, het aanbod, de stand van de economie. Je moet het gedrag van mensen voorspel­ len en dat is op langere termijn heel moeilijk." "Ik denk niet dat die voorspellingen beter worden als we meer onderzoek doen en meer gegevens verzamelen. We kunnen per slot van rekening niet eens de bevolkingsgroei in Nederland voor­ zien."

gisseert. Schaefer staat gelijk aan vermaak. Hij daagt intellectuelen, ambtenaren, welzijnswerkers en dorpspolitici uit en met zijn superieure tech­ niek en het publiek op zijn hand, laat hij ze alle hoeken van de nng, laatstelijk de Boekmanzaal in het stadhuis, zien. Nu voelt u de bui al hangen dat ik, als voorzitter van een van die vermaledijde deelraden en via deze lokale bestuursvorm dus mijn zakken vul­ lend, stelling neem tegen Schaefers kruistocht. Ik moet u teleurstellen. Ik kan het eenvoudig niet met Schaefer oneens zijn want ik weet nog altijd met waar ik het oneens mee zou moeten zijn. Sinds kort wordt mij zowel in de winkel, als in de taxi, als bij de kapper en zeker op elk verjaarsfeest­ je gevraagd wat ik er nu allemaal van vindt, van die kritiek op de deelraden. En keer op keer zeg ik dat ik het bijzonder vermakelijk vind, en verdomd, dat meen ik ook nog. Vooral de opmerking "Doe ons er dan maar dne", die een binnenstadbewoonster maakte tegen de voormalig SRVU­voorzitter en nu wethouder Je­ roen Sans, nadat deze had verklaard dat een deel­ raad voor de binnenstad miljoenen op zou leve­ ren, stijgt boven het niveau van menig cabaretpro­ gramma uit. Ik kan daar met tegen zijn. Maar als het aankomt op een discussie over de voor­ en nadelen van stadsdelen in verhouding tot het oude model kan en zal ik tot de bodem bear­ gumenteren dat de invoenng van stadsdeelraden een zegen is voor Amsterdam en voor de Amster­ dammers. Maar helaas, die discussie is niet leuk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen