Ad Valvas 1991-1992 - pagina 399

PAGINA 7

1992'

•^VyfM

I k zou wel eens met een hoofddoek willen lopen, alleen om te zien hoe mensen dan reageren'

G

ülsen Alkan woont haar leven lang al in Amsterdam. Ze is hier geboren.Haar ouders kwamen meer dan twintig jaar geleden naar Ne­ derland. Op de basisschool kreeg ze een vwo­ advies, maar haar ouders hadden dat liever niet. Gülsen: "In die tijd waren veel Turkse mensen bang dat een meis­ je teveel zou vernederlandsen als ze ging studeren. Mijn ouders dachten er ook over om definitief terug te gaan naar Turkije". Zij was het enige Turkse meisje in de klas op de basisschool en is daarna eerst een jaar naar de huishoud­ school gegaan. Daar zaten alleen maar meisjes op en dat vonden haar ouders prettig. Uiteindelijk hebben familiele­ den in Turkije haar ouders omgepraat, zodat ze toch naar het vwo mocht. Ze wilde toen al advocate worden en de le­ raren stimuleerden haar om naar de universiteit gaan. Toen Gülsen in de 4e klas van het vwo zat, kreeg ze toestem­ ming van haar ouders om naar de uni­ versiteit te gaan. De ommezwaai kwam na gesprekken met Turkse ouders die aangaven spijt te hebben dat zij hun kinderen niet hadden laten doorleren."

maar uiteindelijk hebben mijn ouders toch toegestemd. De meesten van mijn vriendinnen hebben het niet voor el­ kaar gekregen om verder te leren en zij zijn nu bijna allemaal getrouwd." "Mijn ouders zijn traditionele Turken, maar ze laten me mijn eigen gang gaan. Ik mag naar school en mijn uiterlijk vinden ze wel niet altijd even leuk, maar ze zeggen er niets van. Met uit­ gaan zijn ze wel weer strenger. Ik ben lid van de Turkse studentenvereniging en dat vinden ze goed, maar een café mag ik nier in." "Ik wil op kamers, maar daar zijn mijn ouders nog niet aan toe. Ik heb het niet slecht thuis ?n ik begrijp mijn ouders wel en ach, ik heb mijn studie en als ik afstudeer ben ik onafhankelijk. Vroeger was het bij Nederlandse studenten ook vaak een probleem, maar keimelijk is iedereen dat vergeten. Binnen mijn omgeving ben ik wel een uitzondering en dat geeft ook verant­ woordelijkheid. Mijn ouders vertrou­ wen mij. Als ik dat vertrouwen zou be­ schamen, maak ik het voor andere Turkse meisjes moeilijker om ook te gaan studeren."

Onafhankelijk

Vreemd

Gülsen: "Ik zie studeren als de enige manier om echt onafhankelijk te zijn. Birmen de Turkse gemeenschap heb je meer vrijheid om met mensen om te gaan als je veel status hebt, als je dokter bent bijvoorbeeld, of leraar. Ik heb heel erg moeten doordrammen.

"Als ik zo op de universiteit rondloop, denk ik er nooit aan dat ik een buiten­ landse ben, maar Nederlandse vrienden vinden het soms wel een beetje vreemd en vragen dan waarom ik niet uitmag en zo. Als ze je vragen mee te gaan, kan je misschien twee keer zeggen dat je

iets anders te doen hebt, maar daarna wordt het wel moeilijk, dus zeg ik altijd maar meteen dat ik niet mag. Tot nu toe heb ik op de universiteit weinig gemerkt van discnminatie, maar ik ben benieuwd hoe het zou zijn als ik met een hoofddoek zou lopen. Dat zou ik eigenUjk wel eens willen doen. Het is natuurlijk een taboe om iets tegen bui­ tenlanders te hebben, maar zelfs onder mijn vrienden denk ik wel eens:'wat zeg je nu toch weer'. De vooroordelen komen af en toe toch boven. Ik vind dat ze in de mensa meer reke­ ning met ons zouden mogen houden. Wij eten geen varkensvlees en dan is er soms weinig keuze. Ook zou er mis­ schien een gebedsruimte moeten komen, want er zijn mensen die over­ dag willen bidden en er is tenslotte ook een kerkzaal. En vrijdag begint de Ramadan. Ikzelf kan niet tegen vasten, dus doe ik er niet aan mee, maar ande­ ren wel. Tja, het is natuurlijk wel moei­ lijk voor de universiteit om daar reke­ ning mee te houden."

Tot nu toe heb ik op de universiteit weinig gemerict van discriminatie' Foto Sidney Vervuurt, AVC/VU

A

nne Maria Andriol is sinds twee jaar coördinator allochto­ nen beleid aan de Haagse Ho­ geschool. Ze is van mediterane af­ komst, maar heeft het daar liever niet over. Aan de vu heeft ze in de jaren zeventig antropologie gestudeerd: "Met name in de begintijd van mijn studie had ik het gevoel dat ik abso­ luut niet mocht falen. Ik kom uit een streng milieu, maar je kunt pas stude­ ren als je een bepaalde vrijheid van handelen, denken en omgeving hebt. Het 'thyis' had ik al aardig geneutrali­ seerd toen ik naar de universiteit ging. Je ziet nu vooral bij de meiden dat ze de factor 'thuis' nog hebben, waar­ door ontzettend veel energie wordt weggezogen. Ik voelde me in het begin van mijn studie een vreemde en voelde dat ik ook zo bekeken werd. Maar ik had zoiets van: ik ben 'shock proof'. Ik trok veel op met buitenland­ se studenten, dat gaf herkenning en daar voelde ik me prettig bij. Het aan­ tal buitenlandse studenten was toen nihil. Een paar Surinamers en een handjevol vluchtelingen. Het leuke daarvan was wel dat iedereen elkaar kende."

Schifting 'Racisme op de universiteit)^.. ten en medestudenten maar ook door de leerstof. Bij rechten bijvoorbeeld moet je allerlei arresten kennen. Eén daarvan heet 'de Antilliaanse amok maker'. Waarom moet daar ineens de nationaliteit bij staan en wordt het niet consequent óf in alle arresten weggela­ ten óf juist overal wel gedaan. Ik heb zoveel dingen meegemaakt die je niet meteen herkent als racisme, maar die toch te denken geven. Is het echt alleen maar onwetendheid of naïviteit? Het hele onderwijs wordt vanuit een westers oogpunt gegeven. Zo krijg je bij wis­ kunde je alleen maar theorieën te horen die door witte mannen bedacht zijn, hoewel China en Arabië toch belangrij­ ke wiskundigen heeft voortgebracht. Ontwikkelingen buiten Europa knjgen systematisch geen aandacht. Bij onwe­ tende zwarte èn blanke studenten wordt het idee gewekt dat in Afrika of Azië nooit belangrijke ontdekkingen zijn gedaan.In de Verenigde Staten heb

.-/vu je veel sterker dat studenten vechten voor Black consciousnes, dat hun per­ spectief ook naar voren komt." VISA is voor een racisme bewustwor­ dingstraining voor docenten, maar als ik zie hoe de universiteit in elkaar steekt, gebeurt dat in nog geen dertig jaar. Als we het zouden voorstellen oogsten we alleen hoongelach. Er moet niet voortdurend van uitge­ gaan worden dat wij zoveel problemen hebben en in speciale blokken bij elkaar gestopt moeten worden, dat werkt stig­ matiserend. Zodra er een probleem is, wordt het bij de allochtonen zelf ge­ legd: Jullie hebben een taalprobleem, jullie hebben een cultuurprobleem, jul­ lie hebben een integratieprobleem. Voor zover het de allochtonen betreft die in Nederland een schooldiploma haalden, valt het taalprobleem gigan­ tisch mee. Nooit wordt de oorzaak ge­ zocht bij de samenleving zelf of bij de universiteit."

Andriol moet in haar werk zorgen dat meer allochtonen een diploma halen aan de Hogeschool. De afgelopen jaren komen wel meer allochtonen binnen dan vroeger, maar meer dan de helft valt af en bij sommige richtin­ gen zelfs negentig procent. De schif­ ting doet zich vooral voor tijdens het eerste jaar. Wat zijn de achtergronden van die gigantische uitval? Andriol: "Allochtone studenten voelen zich vaak onzeker over het niveau dat ze aankunnen en denken dat ze teveel opvallen. Het heeft ook te maken met financiële problemen en met spannin­ gen in de relatie met thuis." "We zijn bezig een programma te ont­ wikkelen in het kader van ondersteu­ nend onderwijs en daarbij wordt heel nauw samengewerkt met studenten. We werken nu aan een module Ne­ derlands als vaktaal, waar studenten leren een taalniveau te hanteren dat aansluit op een hogere beroeps­ of wetenschappelijke opleiding. Taal is toch een probleem, ook al heeft men een HAVO of vwo diploma, uitzonde­ ringen daargelaten. Maar ik weiger om het alleen op de taal te gooien.

I k weiger de uitval alleen aan de taalachterstand te wijten'

'Vrijblijvend geld geven is tien jaar gebeurd in het minderhedenbeleid en dat heeft nauv^elijks iets opgeleverd'

engels doen'. Ik ken een paar studen­ ten die dat gedaan hebben, afgestu­ deerd zijn, maar absoluut niet aan de bak komen. Zorg dat je faciliteiten aanbiedt, maar studenten er ten koste van alles doorheen slepen, keert zich uiteindelijk tegen de groep. Ik denk wel, dat als je mensen toelaat, je er medeverantwoordelijk voor bent dat ze de eindstreep halen." "Wij gaan registreren naar ethnische achtergrond, omdat er geld wordt in­ gezet voor ondersteuning van bepaal­ de groepen en dan moet je kurmen meten hoe effectief die maatregelen zijn. Vrijblijvend geld geven is tien jaar gebeurd binnen het minderhe­ denbeleid en dat heeft nauwelijks iets opgeleverd. Men doet zo angstig over registratie voor onderzoeksdoelein­ den. Hoe kan je nu controleren als je niet meet? De instroom laat sterk te wensen over. Doe daar wat aan. Ver­ laag die drempels maar. Ik zeg: Hoger Onderwijs is een opening naar werk. Het heeft veel te lang geduurd voor­ dat ze binnen kwamen. Niet alleen door 'stops', maar ook uit angst pro­ blemen binnen te halen. De fouten worden al gemaakt bij het lager on­ derwijs waar allochtonen bijna auto­ matisch worden doorverwezen naar het LBO."

Werving Het gaat er ook om je aanvaard te voelen en je aanvaard te maken bin­ nen je omgeving. Het is vaak niet eens een gebrek aan kennis, maar gebrek aan: hoe moet ik mij handhaven, wat zijn de gereedschappen die ik nodig heb? Ik vergelijk het wel met mensen die engels leren op school en dat redelijk denken te kunnen, maar ineens in het engels een spreekbeurt moeten hou­ den. Vaak is het ook angst om iets te vergeten, omdat men niet goed hoofd­ en bijzaken uit elkaar kan hou­ den. En de angst om uitgelachen te worden.

Mentaliteit Het instituut moet ook een mentali­ teitsverandering ondergaan. Je hebt nu bijvoorbeeld docenten die na vijf minuten praten van een student den­ ken:'die haalt het nooit!' Dan krijg je een zichzelf vervullende voorspelling. Er is een periode geweest dat werd gezegd: 'je mag tentamens ook in het,

"We hebben een speciaal wervingsbe­ leid voor allochtone studenten via lo­ kale media en we doen veel met de al­ lochtone studenten door ze zelf voor­ lichting te laten geven op scholen. Maar je moet ze ook vasthouden als ze eenmaal binnenkomen. Zorg dat er docenten zitten met de juiste mentali­ teit. Ik neem het woord racisme niet snel in de mond, maar we hebben wel eeuwen koloniale beeldvorming in ons hoofd. We kijken door een wes­ terse bril. Wij doen intern trainingen voor docenten, niet uit boekjes, maar uit de praktijk. Daar hebben vorig jaar 27 docenten aan deelgenomen en het heeft voor een zekere kentering gezorgd. De propaedeuse is opnieuw ingericht en de studiebegeleiding an­ ders aangepakt. Er moeten tjpk veel meer allochtonen in dienst genomen worden, want voorbeelden en succes­ verhalen werken prima. Je ziet stu­ denten zich om hen heen groeperen, omdat ze herkenbaar zijn en ze func­ tioneren als vertrouwenspersoor;."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen