Ad Valvas 1991-1992 - pagina 294

AD VALVAS 23 JANUARI 1992

PAGINA 2

'Wij leggen geen claim op onderzoeksgeld' Hoger beroepsonderwijs wil een eigen herkenbaar produkt leveren Margriet van Lith

'De kwaliteit van de Nederlandse acade­ mici is zorgwekkend en deze minister trekt zich dat erg aan. Hij is intensief bezig het wetenschappelijk onderwijs op het paard te houden, maar ziet zich te­ gelijk geconfronteerd met een HBO dat de eigen positie graag wil versterken. Ik kan mij best voorstellen dat hij dan zijn eigen agenda vdl bepalen en niet meteen op onze wensen in wil gaan. Wij wilden het HOOP graag gebruiken als aanleiding voor een diepgaande toekomst­discus­ sie, maar als de minister even wil wach­ ten is dat ook goed ­ mits het niet te lang duurt.' De milde toon van HBO­raad­voorzit­ ter H.A.J. Kemner is, zo kort na zijn luidruchtige botsing met de minister, opvallend. Nog geen vier weken geleden liet hij de Tweede Kamer weten dat het voorhggende HOOP (het Hoger Onder­ wijs en Onderzoeksplan) wat hem be­ treft een teleurstellend document is, ge­ tuigend van een 'statische benadering van het hoger onderwijs' en gespeend van enige visie op de toekomst. De geza­ menlijke conclusies die de minister graag naar buiten had willen brengen deelde Kemner absoluut niet en monde­ ling lichtte hij de Kamerleden nog eens toe hoe behoudend en fantasieloos Rit­ zen zich in de ogen van het HBO ge­ draagt. Intussen is de voorzitter van de.HBO­ raad wat zachtmoediger gestemd. Door misverstanden en verlies van nuances zijn de tegenstellingen tussen het HBO aan de ene kant en minister en universiteiten aan de andere wat hoog opgelopen, ge­ looft hij nu. "Het HBO wil een discussie over de toekomst van het hoger onder­ wijs, maar die wens is opgevat alsof we de aanval op de universiteiten wilden openen. Bijvoorbeeld omdat wij aan­ dacht vroegen voor het onderzoek bin­ nen de hogescholen. Dan blijkt, dat de deelnemers aan de discussie niet altijd dezelfde taal spreken.

'Teleurstellend en visieloos' noemde HBO­ raad­voorzitter Kemner het Hoger Onderwijs en Onderzoeksplan (HOOP) van minister Ritzen. Het overleg met de minister, half december, had de verhoudingen voelbaar bekoeld. In een brief aan de Tweede Kamer, die aanstaande maandag over het HOOP vergadert, deed Kemner zijn beklag over hoe Ritzen de wensen van het HBO negeert. Inmiddels toont Kemner zich aanzienlijk milder, want er was toch ook sprake van 'misverstanden en verlies van nuances'.

Vriendeliik gesteggel

frastructuur en de hogescholen houden "Als wij het over onderzoek aan het zich daar helemaal buiten. Met HBO­on­ HBO hebben, denken de universiteiten derzoek bedoel ik alleen toegepast on­ meteen dat wij ons op hun terrein wdllen derzoek en dat is niks nieuws. Maar op begeven. Maar die drie miljard voor uni­ een of andere manier ontstond opeens versitair wetenschappelijk onderzoek, een raar beeld van een ambitieus HBO daar leggen wij geen enkele claim op. met expansieneigingen." De bijdrage van het HBO aan de dis­ Daarin hebben zij de traditie en de in­

BAS VAN DER SCHOT

niet eens meer. De scholen krijgen daar­ door te maken met kinderen die in aan­ leg en verstand veel meer van elkaar ver­ schillen dan nu. Eerst de scholen, en dan de universiteiten en hogescholen. Als we daar geen goede aanpak voor be­ denken, zal het aantal uitvallers gigan­ tisch toenemen. We weten wel dat elk kind anders is, maar het Nederlandse onderwijs houdt daar veel te weinig re­ kening mee. Ons systeem is veel te star."

cussie over het HOOP '92, de state of the art van het hoger onderwijs, was vooral onverwacht. Minister en universiteiten waren voorbereid op wat vriendelijk ge­ steggel over problemen als de aanslui­ ting tussen school en universiteit, de sti­ mulering van bètastudies en de zorgelij­ ke situatie van de studiefinanciering. Maar de toon die Kemner aansloeg was duidelijk anders: de kern van het HOOP had volgens hem een toekomstvisie op 'het bestel' moeten zijn en die ontbrak. Principieel houdt Kemner overigens nog steeds aan dat standpunt vast, ook al uit hij zich nu wat vriendelijker. Er moet een discussie komen over rol en functie van het hoger onderwijs in 2000, want zowel de samenleving als het sterk veranderde aanzien van universiteiten en hogescholen vragen daarom. Kem­ ner: "De toekomst is onzeker. Steeds meer jongeren gaan studeren, dus wie weet hoeveel studenten er in 2000 wel niet zullen zijn. En: hoeveel geld wil de samenleving daaraan uitgeven? En hoe zorgen we dat die jongeren wat 'econo­ misch bruikbaarder' studies kiezen?" Belangrijkste vraag van Kemner aan de Tweede Kamer, die aanstaande maan­

Drie scenario's Op enthousiasme voor het verlangde debat kan Kemner binnen de Tweede Kamer zeker rekenen. Tijdens de hoor­ zitting waarin de ondervdjsspecialisten Kemner uitgebreid aan het woord lie­ ten, spoorden WD en PvdA hem eensge­ zind aan het HBO het startsein te laten geven. De HBO­raad zal nu, zo kondigt Kemner aan, in april een congres orga­ niseren waarin het zijn inzet voor het debat openbaar maakt. Basis daarvan is de bednjfstakanalyse die de HBO­raad re­ cent heeft laten uitvoeren, en die resul­ teerde in drie mogelijke 'scenario's voor de toekomst'. Kern van het scenario waarnaar de voorkeur van de HBO­raad uitgaat is een versterking van de eigen identiteit. De overgangen tussen MBO, HBO en univer­ siteiten moeten niet vloeiend zijn, zoals het eerste scenario beschreef. Ook moet het HBO niet steeds verder naar de uni­ versiteiten opschuiven. De grenzen moeten duidelijk zijn, het HBO moet een eigen gezicht tonen en een herkenbaar produkt leveren, zoals het in dat jargon heet. Daarmee moet het de eigen markt­ positie verbeteren, bijvoorbeeld in de vorm van een hogere waardering van de diploma's. Dat alles in het kader van de concurrentiestrijd tegen de grootste ri­ vaal, de universiteiten. Doel van die strijd is alle opleidingen die tot de HBObranche behoren binnen te halen, ten koste van de universiteiten.

dag over het HOOP vergadert, is dan ook

een verzoek om steun voor die discussie.

Uitzondering De roep om een diepgaande discussie over de toekomst maakt het HBO wel tot een uitzondering binnen het onderwijs­ veld. Zoals recent nog uit de grote on­ derwijsenquête van NRC­Handelsblad bleek, bestaat in dat veld grote afkeer van alweer veranderingen. Kemner wijst zo'n houding rigoreus af. "Het onder­ vnjs moet eraan wetmen dat de tijden van gelijkblijvende structuren definitief achter ons liggen. De samenleving ver­ andert voortdurend en dat stelt eisen aan de flexibiliteit van mensen. Dat moet consequenties hebben .voor het onderwijs. Het hoger onderwijs vertoont de laatste jaren een enorme souplesse en inventiviteit om in hoog tempo verande­ nngen aan te pakken. In basis­ en voort­ gezet onderwijs zal men daar ook aan moeten wennen. Ik heb wel begrip voor de hoge werkdruk daar en het beperkte takenpakket: onderwijzers moeten im­ mers vooral lesgeven en krijgen weinig gelegenheid om zich intensief met de school bezig te houden. Maar stilstand in onderwijs is de dood in de pot."

Kemner:'Doel van de strijd is alle opleidingen binnen te halen'

De steeds grotere 'scholingsdrift' bij­ voorbeeld dwingt tot ingrijpende veran­ deringen. Niveauverschillen binnen het hoger onderwijs zijn onontkoombaar, denkt Kemner. "Oudsvs pushen hun kin­ deren tot steeds hoger onderwijs. De Havo wint terrein op de Mavo en een schoolsoort als het LBO bestaat in 2000

Voorzichtig Voorlopig formuleert Kemner nog voorzichtig. "De uitkomst van het on­ derzoek is een scenario voor de toe­ komst, maar geen blauwdruk. Met dit idee, dat vasthoudt aan de scheiding tussen wetenschappelijk en hoger be­ roepsonderwijs, gaan wij het debat over de toekomst aan. Uitgaande van de op­ vatting, dat er eerder meer differentiatie nodig is dan minder. Wij willen niet het verschil tussen HBO en universiteiten op­ heffen, we willen het juist duidelijker aangeven. Niet als een niveauverschil, want we zijn wel gelijkwaardig, maar als een verschil in aanpak. De universiteiten moeten dan wel afzien van hun claims op de markt van het beroepsonderwijs. Want waar in andere landen het HBO lijdt aan academie drift, zijn het in Ne­ derland de universiteiten die steeds meer aan vocational drift lijden. Die ont­ wikkeling verkleint de differentiatie."

Ad Vaivas is het redactioneel onafhanifelljlte weeltblad van de Vrije Universiteit. Redactie-adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post) 1081 HV Amsterdam, tel 020 548 4330. b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397 Fax-nummer: 020 661 2791 onder vermelding van Redactie Ad Vaivas Redactiel<amers: OD 0 1 , OD 03 en 0D­09, Hoofdge­ bouw VU Redactie: Tom de Greef (hoofdredacteur). Frank van Kolfschooten Martin Ensennk, Harmke van Rossen (re dactie­assistente) iMedewerkers: Diana Doornenbal, Emo Eskens. Jan Jaap Heij, Dirk de Hoog Gert van Maanen Koos Neu vel, Anne Pek. Mark Plekker, Dick Roodenburg, Selma Schepel Arjan Spit Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU) Bram de Hollander Sticliting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerl<ende universiteitsbladen): Margriet van Lith, Frank Steenkamp Tekenaar: Aad Meijer Beleldsraad: Dr M A J Eijkman, G H de Jong. H Kae­ mingk, mr J W Mekking, R G M Regter, mw drs J C A P Ribberink, A J van Rijn prof dr P J I M de Waart (voorzitter) Secretariaat mw mr M A Daniels kamer 2O05 Hoofdgebouw De Boelelaan 1105 tel 020­548 2696 Ontwerp lay­out:Hollandse Hoogte Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen I D 04, Hoofdgebouw, tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , post bus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, fax 02507 17680 Ook voor Adjes commercieel (zie pag 4) Ovenge Adjes redactie­adres, advertenties van VU instanties opgeven op lD­04, Hoofdgeb tel 3096 Pfoduktie: Drukkerij Dijkman Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 40. Beta ling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij Bureau Pers en Voorlichting VU tel 020­ 548 2671 lnt.Standaard Serie Nummer: 0160098

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen